Grote Hoogstraat

Grote Hoogstraat
	Grote Hoogstraat in zuidelijke richting (2018)
Geografische informatie
Locatie	Leeuwarden
Wijk	Binnenstad
Coördinaten	53° 12′ NB, 5° 48′ OL
Begin	Naauw, Kelders
Eind	Eewal
Lengte	170 m
Postcode	8911GZ-8911HB
Algemene informatie
Naam sinds	1458
Bebouwing	Winkels
Opvallende gebouwen	Grote Hoogstraat 14, 44
Detailkaart
	;

De Grote Hoogstraat is een straat in de binnenstad van Leeuwarden in de Nederlandse provincie Friesland.

De straat begint tussen het Naauw en de Kelders bij de Brol en loopt in noordelijke richting naar de Eewal. De Klokstraat en de Poststraat zijn zijstraten.

Grote Hoogstraat, hoek Kelders
Grote Hoogstraat (1979)

Geschiedenis

De Grote Hoogstraat (1458 in der Haegher stretha, 1595 Groote Hoogstraet) ligt op de zuidelijke Nijehoveterp.^[1] Vanaf de 15e eeuw woonden in de Grote Hoogstraat veel slagers die werkzaam waren in het vleeshuis. Op de gevelsteen van Grote Hoogstraat 14 staat In de Vette Os Anno 1664.^[2]

Fotograaf Gerharda Matthijssen (1839-1907) maakte foto's van de binnenstad vanaf de Nieuwe Toren aan de Grote Hoogstraat.^[3] De Nieuwe Toren (oorspronkelijk Sint Jacobstoren, nieuw in vergelijking met de Oldehove) werd in 1540 gebouwd op de hoek van Grote Hoogstraat en de Klokstraat. De 43 meter hoge toren was opgetrokken uit rode baksteen, versierd met gele zandsteen en bestond uit drie geledingen. In 1884 werd toren wegens bouwvalligheid afgebroken.^[4]^[5]

De Nieuwe Toren aan de Grote Hoogstraat (reproductie door C.Pronk 1742)
Gezicht op Brol, Nieuwe toren en Grote Hoogstraat. Schilderij uit 1839 van Sjoerd Bonga (1794-1865), collectie Fries Museum
Grote Hoogstraat 14 met gevelsteen In de Fette Os (1967)

Monumenten

De Grote Hoogstraat ligt binnen het Rijksbeschermd gezicht Leeuwarden. De straat telt tien bouwwerken die zijn aangewezen als rijksmonument (RM). Daarnaast telt de straat vijf gemeentelijke monumenten (GM).

Adres	Beschrijving	Monument
Grote Hoogstraat 1	Pand onder zadeldak tegen hoge puntgevel	RM 24165
Grote Hoogstraat 2	Pand met twee volledige verdiepingen en rechte kroonlijst	RM 24167
Grote Hoogstraat 3	Hoekpand met geblokte kroonlijst onder diep zadeldak met afgeschuinde voorzijde	RM 24165
Grote Hoogstraat 4	Pand van twee verdiepingen met kroonlijst met tandlijst	RM 24168
Grote Hoogstraat 13	Hoekpand met geblokte kroonlijst onder diep zadeldak met afgeschuinde voorzijde	RM 24166
Grote Hoogstraat 14	Pand met verdieping en zolderverdieping onder zadeldak tegen rijk gedetailleerde trapgevel	RM 24170
Grote Hoogstraat 16	Pandje onder zadeldak tegen gerestaureerde trapgevel (De Lachende Koe)	RM 24171
Grote Hoogstraat 18	Pandje met gepleisterde gevel onder zadeldak met voorschild, waarboven topschoorsteen	RM 24172
Grote Hoogstraat 20-20a	Slagerij met bovenwoning uit 1936 naar ontwerp van architect Joh. Boonstra in de stijl van de Delftse School	GM 0080/84
Grote Hoogstraat 32	Pand met gepleisterde gevel en brede kroonlijst met schijnpilaster-kapitelen	RM 24173
Grote Hoogstraat 34	Winkelhuis (laat 16e eeuw). Burgemeester Jacob de Valck kocht het pand in 1583, maar ging er in 1606 wonen. Het huis werd toen De Gouden Valk genoemd. In de 18e eeuw is het voorste deel met een verdieping verhoogd en de voorgevel vernieuwd.	GM 0080/358
Grote Hoogstraat 35	Woonhuis (vermoedelijk 17e eeuw)	GM 0080/166
Grote Hoogstraat 36	Winkelhuis	GM 0080/359
Grote Hoogstraat 39	Woonhuis, het pand staat op de plek waar in de 16e/17e eeuw een steeg liep, de Foxsteeg of Feitsmasteeg, die de Grote Hoogstraat verbond met de Sint Jacobsstraat	GM 0080/167
Grote Hoogstraat 44	Pand met ontlastingsbogen in de zijgevel (Repelsteeltje)	RM 24174