Ruiterskwartier (Leeuwarden)
| Ruiterskwartier | ||
|---|---|---|
 | ||
Ruiterskwartier in oostelijke richting (2018) | ||
| Geografische informatie | ||
| Locatie | Leeuwarden | |
| Wijk | Binnenstad | |
| Coördinaten | 53° 12′ NB, 5° 48′ OL | |
| Begin | Westerplantage | |
| Eind | Wirdumerdijk | |
| Lengte | 0,5 km | |
| Postcode | 8911BP/BR/BS/BT | |
| Algemene informatie | ||
| Naam sinds | 1657 | |
| Bebouwing | Winkels | |
| Opvallende gebouwen | De Harmonie, Pathébioscoop | |
| Detailkaart | ||
  | ||
Het Ruiterskwartier is een winkel- en uitgaansstraat in de binnenstad van Leeuwarden in de Nederlandse provincie Friesland.
Het Ruiterskwartier met een lengte van een halve kilometer begint aan de westzijde bij de Westerplantage en komt aan de oostzijde uit op de Wirdumerdijk. Bij de Schaverneksbrug en het Mata Hariplein bevinden zich de stadsschouwburg De Harmonie en poppodium Neushoorn. Tussen het Paleis van Justitie en de Wirdumerdijk staan aan het Wilhelminaplein (Zaailand) drie winkel- en appartementencomplexen en bij het Lombardplein het Fries Museum en Winkelcentrum Zaailand. Aan de noordzijde van het Ruiterskwartier liggen vijf stegen die doorlopen naar de Nieuwestad: Haniasteeg, Ipe Brouwerssteeg, Oude Doelesteeg, Hoedemakerssteeg en Oude Lombartsteeg. De grote winkelpanden van C&A (nummer 113), HEMA (nummer 141) hebben de voorzijde aan de Nieuwestad en de achterzijde aan het Ruiterskwartier. Ook het voormalige warenhuis V&D had dit.
Geschiedenis
Het Ruiterskwartier (1586 de straet lopende naest het bolwerck, 1657 ’t Ruytersquartier) werd vroeger merendeels bevolkt door lieden, waarop de oorspronkelijke betekenis van het woord ruiter van toepassing was: landlopers, zwervers en bedelaars. Het Ruiterskwartier werd door de oude Heerengracht (gedempt in 1846) gescheiden van het Zaailand.[1] In 1697 werd de veemarkt bij de oude waag verplaatst naar het oostelijk deel van het Ruiterskwartier. Aanvankelijk gehouden op zaterdag, maar begin 19e eeuw op vrijdag. In 1864 verhuisde de veemarkt naar de Lange Marktstraat.
In de 19e eeuw hadden hadden rijke bewoners van de herenhuizen aan de Nieuwestad vaak een koetshuis aan het Ruiterskwartier. In 1962 werd het koetshuis uit 1877 aan het Ruiterkwartier 119 van burgemeester Wilco Julius van Welderen baron Rengers gesloopt om plaats te maken voor de winkel van C&A.[2]
Door herinrichting van het Wilhelminaplein kwam in 1989 aan de oostkant van de straat het Winkelcentrum Zaailand.[3] Daarna kwamen er begin jaren 2010 tussen dit gebouw en het Paleis van Justitie nog drie winkel- en appartementencomplexen, zodat het Ruiterskwartier niet meer aan de noordzijde van het Wilhelminaplein lag. Het werd een straat met aan weerszijden winkels.
In 2017 kwam er nieuwbouw op de plek van het voormalig Friesch Koffiehuis. De twee vervallen panden stonden al twaalf jaar leeg.[4]
In 2021 werd de nieuwe bioscoop Pathé Leeuwarden geopend. Het werd gebouwd naar ontwerp van Wilfried van Winden[5] op de plaats van de in 2017 gesloopte kantoren van het gerechtsgebouw.[6]
Ruiterskwartier bij de Ipe Brouwerssteeg (2018)
Aan de rechterzijde de kantoren van het gerechtsgebouw in 1979. Deze gebouwen werden in 2017 gesloopt.
Ruiterskwartier bij de Wirdumerdijk (1979)
Monumenten
Het Ruiterskwartier ligt binnen het Rijksbeschermd gezicht Leeuwarden. De straat telt vier bouwwerken die zijn aangewezen als rijksmonument (RM). Daarnaast telt de straat zeven gemeentelijke monumenten (GM).
| Adres | Beschrijving | Monument | Afbeelding |
|---|---|---|---|
| Ruiterskwartier 57 | Voormalige schouwburg, tegenwoordig biljartvereniging Friesche Club | GM 0080/123 | |
| Ruiterskwartier 85 | Kantoorpand ( Kingma’s Bank), in 1916 gebouwd in de trant van de Um 1800-Bewegung | GM 0080/199 | |
| Ruiterskwartier 91 | Kantoorpand | GM 0080/200 |  |
| Ruiterskwartier 93 | Woonhuis | GM 0080/124 |  |
| Ruiterskwartier 105 | Voormalig stalhouderij en rijtuigenmagazijn | GM 0080/65 |  |
| Ruiterskwartier 107 | Woonhuis met winkel in neorenaissancestijl | RM 516489 |  |
| Ruiterskwartier 111 | Praktijk met bovenwoning in Zakelijk-Expressionistisch stijl, werk-woonhuis uit 1936, architect Piet de Vries[7] | RM 516489 |  |
| Ruiterskwartier 121 | Poortgebouw van twee bouwlagen hoog, drie traveeën breed en gedekt door een met pannen belegd T-vormig schilddak | RM 24352 |  |
| Ruiterskwartier bij 121 | Op laag bakstenen muurtje rustend gietijzeren hek ter afsluiting van binnenstadstuin | RM 24353 |  |
| Ruiterskwartier 137 | Herenhuis uit omstreeks 1860, in 1937 werd de onderpui verbouwd. | GM 0080/142 |  |
| Ruiterskwartier 153 | Winkelhuis | GM 0080/274 |  |
- ↑ W. Dolk, Leeuwarder straatnamen (1997). Oudere straatnamen in de binnenstad (pdf) via Historisch Centrum Leeuwarden.
- ↑ Ruiterskwartier en Wilhelminaplein via Historisch Centrum Leeuwarden.
- ↑ Is er nog toekomst voor Winkelcentrum Zaailand?. Leeuwarder Courant (9 februari 2019) – via De krant van toen.
- ↑ Lof voor nieuwbouw plek Koffiehuis. Leeuwarder Courant (16 juni 2017) – via De krant van toen.
- ↑ Pathébioscoop aanwinst voor de stad. Leeuwarder Courant (11 november 2021) – via De krant van toen.
- ↑ Gerechtsgebouw maakt ruimte voor nieuwe bioscoop. Friesch Dagblad (14 juli 2017) – via De krant van toen.
- ↑ Zoeken naar de sporen van Piet de Vries. Leeuwarder Courant (11 september 2017) – via De krant van toen.
· 
· 
