Jacobijnerkerkhof
| Jacobijnerkerkhof | ||
|---|---|---|
 | ||
Jacobijnerkerkhof (2004) | ||
| Geografische informatie | ||
| Locatie | Leeuwarden | |
| Wijk | Binnenstad | |
| Coördinaten | 53° 12′ NB, 5° 48′ OL | |
| Begin | Grote Kerkstraat | |
| Eind | A.S. Levissonstraat/ Bredeplaats | |
| Postcode | 8911EN | |
| Algemene informatie | ||
| Genoemd naar | Jakobijnen | |
| Naam sinds | 1845 | |
| Opvallende gebouwen | Grote of Jacobijnerkerk | |
| Detailkaart | ||
  | ||
Het Jacobijnerkerkhof is een straat en plein in de binnenstad van Leeuwarden in de Nederlandse provincie Friesland. Het plein ligt aan de zuid- en westzijde van de Grote of Jacobijnerkerk tussen de Grote Kerkstraat, de A.S. Levissonstraat en de Bredeplaats.
Geschiedenis
Het Jacobijnerkerkhof (1544 bij die preeckers kerckhoeffs muere, 1829 het Groot Kerkhof, 1845 Jacobijner kerkhof) heeft tot 1824 dienst gedaan als begraafplaats. De Grote of Jacobijnerkerk was een kloosterkerk van de jakobijnen.[1] In 1789 werd de westzijde van het kerkhof opgehoogd en met stenen bedekt. In 1824 werd er niet meer begraven. In 1830 werd de kerkhofmuur afgebroken en werd het voormalige kerkhof door stenen palen afgesloten. In 1977 werd er een diepe sleuf gegraven voor de diepriolering, waarbij men doodkistplanken en beenderen tegenkwam.[2]
Op 11 mei 1987 werd het Joods monument onthuld. De zuil op de zuidwestkant van het plein werd opgericht ter nagedachtenis aan de joodse medeburgers die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de bezetter zijn gedeporteerd en omgebracht. Tevens wordt met het gedenkteken de joodse Dusnus-school in herinnering gebracht. In 2021 kwam daar het Joods Namenmonument bij.
In 1989 werd het Jacobijnerkerkhof heringericht. Het stenen plein werd omgevormd tot een plantsoen. Vanwege de hoge waterstand werd het plein eerst opgehoogd.[3] In 2025 werd op het Jacobijnerkerkhof een speeltuin aangelegd.[4] Aan de zuidwestzijde van de kerk ligt de poëziesteen van Michaël Zeeman.
Joods Namenmonument
Joods monument
Monumenten
Het Jacobijnerkerkhof ligt binnen het rijksbeschermd gezicht Leeuwarden. Het plein telt drie bouwwerken die zijn aangewezen als rijksmonument (RM). Daarnaast telt het plein twee gemeentelijke monumenten (GM).
| Adres | Beschrijving | Monument | Afbeelding |
|---|---|---|---|
| Jacobijnerkerkhof 1 | Het voormalige Nieuwe Stadsweeshuis. In 1884-'88 heeft men de oude westvleugel vervangen door een nieuwe vleugel met rijke neorenaissancegevel naar plannen van A.T. van Wijngaarden. Het weeshuis is in 1953 gesloten en huisvest sinds 1986 het Natuurmuseum Fryslân. De hoofdingang is toen verplaatst naar de westvleugel op Schoenmakersperk 2. | RM 24223 |  |
| Jacobijnerkerkhof 7 | Boshuisengasthuis (1652) | RM 24224 |  |
| Jacobijnerkerkhof 95 | Grote of Jacobijnerkerk | RM 24225 |  |
| Jacobijnerkerkhof | Waterpomp aan de zuidoostzijde van de kerk | GM 0080/26 |  |
| Jacobijnerkerkhof | Het poortje in de zuidoosthoek van het Jacobijnerkerkhof bij het straatje Krommejat is oorspronkelijk afkomstig uit het Burmaniahuis. Het werd in 1934 herplaatst in de conciërgewoning die in 1989 werd gesloopt. Het poortje (ca. 1670-1680) is gemaakt van zandsteen en gebeeldhouwd in de stijl van het Hollands classicisme.[5] | GM 0080/34 | .jpg) |
- ↑ W. Dolk, Leeuwarder straatnamen (1997). Oudere straatnamen in de binnenstad (pdf) via Historisch Centrum Leeuwarden.
- ↑ Stichting Aed Levwerd, Hier wordt U, voor gij sterft, een lusthof aangeboden (1999). Begraafplaatsen en begrafenisgebruiken in Leeuwarden (pdf) via Historisch Centrum Leeuwarden.
- ↑ Stenen kerkhof nu groen. Leeuwarder Courant (20 juni 1989) – via De krant van toen.
- ↑ Nieuwe binnenstadsspeeltuin bijna klaar. Leeuwarder Courant (10 september 2025) – via De krant van toen.
- ↑ Monumentale poort siert fietsenstalling. Leeuwarder Courant (31 december 2009) – via De krant van toen.
· 
· 
