Zuiderplein (Leeuwarden)
| Zuiderplein | ||
|---|---|---|
 | ||
Zuiderplein, in oostelijke richting (2018) | ||
| Geografische informatie | ||
| Locatie | Leeuwarden | |
| Wijk | Potmargezone, Binnenstad | |
| Coördinaten | 53° 12′ NB, 5° 48′ OL | |
| Begin | Zuidergrachtswal | |
| Eind | Stationsweg, Schrans, Oostergoweg | |
| Lengte | 250 m | |
| Postcode | 8933AJ - 8933AP | |
| Algemene informatie | ||
| Naam sinds | 1877 | |
| Detailkaart | ||
  | ||
Het Zuiderplein is een straat in Leeuwarden in de Nederlandse provincie Friesland.
Het Zuiderplein ligt aan de zuidzijde van de Zuiderstadsgracht. De straat begint bij de Potmarge en de Zuidergrachtswal en loopt in westelijke richting naar de Willemskade aan de zuidkant van de Wirdumerpoortsbrug. Aan de zuidzijde van het Zuiderplein en aan de noordkant van de spoorwegovergang bij de Schrans ligt een voorrangskruispunt, waarbij de Stationsweg en de Oostergoweg voorrang hebben. De oostzijde van het Zuiderplein ligt in de wijk Potmargezone in de buurt Tulpenburg. De westzijde van de straat ligt in de Binnenstad.
Geschiedenis
Namen voor het Zuiderplein: 1511 bij Wirdumer port, 1592 voor Sint Jacopspoort, buyten Wirdumerpoerte, 1829 het Hengstewad, 1843 Bij de voormalige Wirdumerpoortsbrug, Buiten de Wirdumerpoort, 1877 Zuiderplein.[1] Het Zuiderplein is na 1870 ontstaan aan de zuidkant buiten de stadsgracht. De straat begon bij de Potmargebrug en werd in zuidwestelijke richting pleinvormig.[2]
In de jaren zeventig verdwenen twee beeldbepalende gebouwen. De watertoren stond aan de zuidoostzijde van het Zuiderplein bij de Schrans. Het werd in 1888 gebouwd en in 1972 gesloopt. Hier werd in 1988 de Oostergoweg aangelegd. Grand Hotel De Klanderij stond ten zuiden van de Wirdumerpoortsbrug. Het hotel werd in 1891 gebouwd en in 1975 gesloopt. Het gebouw maakte plaats voor een kantoor naar ontwerp van Abe Bonnema.[3]
Het beeld Us Mem werd in 1954 geplaatst op het Zuiderplein. In 1990 verhuisde het beeld naar de minirotonde bij de Harlingersingel en de Harlingerstraatweg.
Grand Hotel De Klanderij (1963)
Watertoren aan het Zuiderplein (1970)
Monumenten
Het Zuiderplein ligt binnen het Rijksbeschermd gezicht Leeuwarden. De straat telt drie bouwwerken die zijn aangewezen als rijksmonument (RM). Daarnaast telt de straat twee gemeentelijke monumenten (GM).
| Adres | Beschrijving | Monument | Afbeelding |
|---|---|---|---|
| Zuiderplein 2 | Hoekpand Willemskade van twee bouwlagen opgetrokken uit baksteen op natuurstenen plint en gedekt door een met platte Friese pannen belegd afgeknot schilddak (ca. 1870) | RM 24488 |  |
| Zuiderplein 2k | Wirdumerpoortsbrug, een basculebrug uit 1940 met brugwachtershuisje in interbellumarchitectuur naar een ontwerp van stadsarchitect Justus Zuidema | RM 516449 |  |
| Zuiderplein 21 | Herenhuis (omstreeks 1875-1880), gebouwd in een eclectische trant. | GM 0080/208 |  |
| Zuiderplein 23 | Herenhuis (ca. 1873), gebouwd in een eclectische trant, aangevuld met aan de art nouveau en de art deco verwante details. In 2015 werden in het pand drie appartementen aangelegd.[4] | GM 0080/208 |  |
| Zuiderplein 27 | Voormalige brugwachterswoning met bovenwoning (1892) naar een ontwerp van J.E.G. Noordendorp | RM 516494 |  |
- ↑ W. Dolk, Leeuwarder straatnamen (1997). Oudere straatnamen in de binnenstad (pdf) via Historisch Centrum Leeuwarden.
- ↑ Leeuwarden. Naamlijst van straten. Zuiderplein. Leeuwarder Courant (14 augustus 1937) – via De krant van toen.
- ↑ Hoe het Zuiderplein in Leeuwarden zijn gezicht verloor. Leeuwarder Courant (21 december 2022) – via De krant van toen.
- ↑ Drie appartementen in monument Zuiderplein. Leeuwarder Courant (28 februari 2015) – via De krant van toen.
· 
· 
