Brol (Leeuwarden)
| Brol | ||
|---|---|---|
 | ||
De Brol en de Kelders vanaf de Groentemarkt (2011) | ||
| Geografische informatie | ||
| Locatie | Leeuwarden | |
| Wijk | Binnenstad | |
| Coördinaten | 53° 12′ NB, 5° 48′ OL | |
| Begin | Kelders, Over de Kelders | |
| Eind | Groentemarkt, Naauw | |
| Lengte | 25 m | |
| Breedte | 25 m | |
| Algemene informatie | ||
| Aangelegd in | 16e eeuw | |
| Genoemd naar | brol (rommel) | |
| Naam sinds | 1458 | |
| Detailkaart | ||
  | ||
De Brol is een brugplein in de binnenstad van Leeuwarden in de Nederlandse provincie Friesland.
Aan de noordzijde van de Brol liggen de Kelders en Over de Kelders. Aan deze zijde ligt een dubbele pijp. De Brol is een brugpleinvormige overkluizing over de samenkomst van twee waterlopen. Een pijp loopt in zuidelijke richting naar de Groentemarkt en een pijp loopt in westelijke richting naar het Naauw. Tussen de Kelders en het Naauw bevindt zich de Grote Hoogstraat.
Geschiedenis
Brol (1458 langhs bij dae Broel, 1538 Brollbregge, 1562 by de Beulsbrugge, 1664 de Brol) is een aanduiding van rommel, wanorde, ook wel van een laaggelegen stuk grond. De Brol ligt ten oosten van de hoger gelegen zuidelijke Nijehoveterp.[1]
De Brol is een dubbel brugplein. In de 16e eeuw een marktplaats van zuivelprodukten en groenten (de Kruidbanken). De houten brug werd vervangen door lange en brede stenen bogen die in 1617 vernieuwd zijn. Oorspronkelijk had de naam niet betrekking op de overbrugging maar op het water zelf. Op de Brolsbrug (1483 Brulbregge, 1511 broll breggha, 1516 broelbrugghe) werd in 1516 een schavot opgericht. Van 1559 tot 1684 stond er het bierdragerswachthuis. De schandpaal (kaak) werd in 1685 verplaatst naar het Raadhuisplein.[2] Voor kleine misdrijven of onbehoorlijk gedrag kon men veroordeeld worden tot de kaak, die getooid was met de leeuw van het wapen van Leeuwarden.[3]
Een stadslegende vertelt dat in vervlogen tijden de katten op de Brol dansten. Een dol geworden buurtbewoner verdreef in de nacht de katten door een hamer naar ze toe te slingeren. Sindsdien dansen er geen katten meer op de Brol.[4]
In 1979-1980 en in 2001 werden er herstelwerkzaamheden aan de pijpen en walmuren verricht.[5] De omwalling en grachten in het stadcentrum zijn een rijksmonument (RM 24502 en 529426). Hiertoe behoren ook de pijpen van de Brol.
De pijp tussen de Groentemarkt en Kelders bij werkzaamheden in 1979
De Brol vanaf het Naauw (2016)
Gezicht op Brol, Nieuwe toren en Grote Hoogstraat. Schilderij uit 1839 van Sjoerd Bonga (1794-1865), collectie Fries Museum
- ↑ W. Dolk, Leeuwarder straatnamen (1979). Oudere straatnamen in de binnenstad (pdf) via Historisch Centrum Leeuwarden.
- ↑ De Brol en de Brolsbrug. Leeuwarder Courant (10 oktober 1936) – via De krant van toen.
- ↑ De Brol, een levedig brugplein. Leeuwarder Courant (7 september 1973) – via De krant van toen.
- ↑ Katten op de Brol (pdf) via Historisch Centrum Leeuwarden.
- ↑ Werkzaamheden aan de Brol. Leeuwarder Courant (31 augustus 1979) – via De krant van toen.
· 
· 
