HSM Castor - Maas

HSM Castor - Maas
Afbeelding gewenst
Aantal	4
Nummering	vanaf 1866: 31-34
Fabrikant	R. Stephenson & Co.
In dienst	1861-1864
Uit dienst	1898-1909
Asindeling	1A1, vanaf 1880: B1
Spoorwijdte	1950 mm, vanaf 1866: 1435 mm
Stoomverdeling	Stephenson
Waterinhoud	7 m3
Brandstofvoorraad	2,8 ton kolen
	Voor gedetailleerde gegevens, zie Kenmerken
Portaal    Verkeer & Vervoer

De serie HSM Castor - Maas was de laatste serie breedsporige stoomlocomotieven van de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM).

De Castor en Pollux werden in 1861 in dienst gesteld, de Amstel (tweede bezetting van die naam voor een locomotief) en Maas volgden in 1864. De Castor en Pollux hadden drijfwielen met een doorsnede van 2000 mm en een verwarmd oppervlak van 7,895 mm. De drijfwielen van de Amstel en Maas waren met 1980 mm iets kleiner, maar het verwarmd oppervlak was met 8,36 m² weer groter. De locomotieven met hun grote drijfwielen voldeden goed. Doordat de achterste loopas onder de vuurkist was geplaatst in plaats van erachter liepen de locomotieven rustiger dan voorgaande typen.

Met de ombouw van het breedspoornet van de HSM naar normaalspoor, wat in 1866 gereed kwam, had de HSM geen emplooi meer voor breedsporige locomotieven. Vanwege de nog jonge leeftijd werden deze vier locomotieven aangewezen om te worden omgebouwd voor normaalspoor. Deze ombouw vond plaats tussen 1866 en 1868. De asindeling bleef hierbij 1A1. Naast dat ze de oorspronkelijke namen behielden, kregen ze ook de volgnummers 31-34. De locomotieven reden in zowel de breedspoorperiode als de normaalspoorperiode met name voor reizigerstreinen.

Doordat de reizigerstreinen steeds zwaarder werden, werden daarvoor nieuwe en sterkere locomotieven in dienst gesteld. De Castor - Maas werden in 1880 en 1881 omgebouwd voor de goederen- en rangeerdienst. De asindeling werd gewijzigd in 1B, waarbij de enkele as met grote drijfwielen werd vervangen door twee assen met kleinere drijfwielen. De trekkracht werd hierdoor aanmerkelijk vergroot. Tevens werden de locomotieven voorzien van een dak boven de voetplaat om de machinist en de stoker wat meer bescherming te bieden. Tussen 1898 en 1909 werden de locomotieven buiten dienst gesteld. De Castor haalde hierbij een respectabele leeftijd van 49 jaar.