Tetritskaro (gemeente)

In de 18e eeuw worstelde het Koninkrijk Kartli-Kachetië zich los van de Perzische overheersing en was het gebied van Tetritskaro regelmatig het slachtoffer van Ottomaanse en Perzische invallen, wat leidde tot ontvolking. Als gevolg van het in 1783 gesloten Verdrag van Georgiejevsk tussen Kartli-Kachetië en het Russische Rijk werd het koninkrijk vanaf 1801 door Rusland ingelijfd.^[5]

Na de Russisch-Turkse Oorlog in 1828-1929 en de Krimoorlog (1853-1856) vestigden zich Pontische Grieken en Armeniërs vanuit het Ottomaanse Rijk in onder andere Tetritskaro en het nabijgelegen Tsalka.^[6] Daarnaast emigreerden Duitsers in de 19e eeuw naar dit gebied. Deze Kaukasusduitsers stichtten verschillende koloniën, waaronder in 1818 Elisabethtal, het huidige Asoereti in de gemeente Tetritskaro.

Het gebied lag tussen 1801 en 1930 bestuurlijk in het oejezd Tiflis, dat onderdeel was van achtereenvolgens het gouvernement Georgië (1801-1840), het gouvernement Georgië-Imeretië (1840-1846) en het gouvernement Tiflis (1846-1917).^[7][8]

Na de Sovjet verovering van de Democratische Republiek Georgië in 1921 en de administratieve hervorming in 1930 werd het rajon Agboelachi gevormd (de toenmalige naam voor Tetritskaro) en kreeg het de huidige omvang. In 1940 veranderde de naam in de Georgische vertaling, Tetri-Tskaro.^[9] Na de onafhankelijkheid van Georgië werd het district in 1995 ingedeeld bij de nieuw gevormde regio (mchare) Kvemo Kartli, en is het in 2006 omgevormd naar gemeente.

De gemeente bestaat geografisch voor een groot deel uit het Kvemo Kartli Lava Plateau, dat een van west naar oost geleidelijk aflopende hoogte heeft 1.500 - 500 meter boven zeeniveau.^[10] Er liggen met name in de westelijke helft heuvelruggen in het landschap met een relatieve hoogte tot 500 meter boven de hoogvlakte.

De Chrami is de belangrijkste rivier in de gemeente, die de westelijke en zuidelijke grens vormt. Deze rivier stroomt door een ruim 200 meter diepe kloof door het Kvemo Kartli Plateau, de Samsjvilde canyon. In west-oost richting stromen nog enkele andere rivieren door de gemeente. Aan de noordzijde wordt de gemeente begrensd door het Trialetigebergte, terwijl de heuvels in de westkant de overgang vormen naar het hogere Dzjavacheti Plateau dat onderdeel is van het Armeens Hoogland. De hoogste bergtoppen van de gemeente komen nauwelijks boven de 2.000 meter boven zeeniveau uit. De hoogste plek in de gemeente is de Kldekari in het noordwesten aan de rand van het nationaal park Algeti, waar het gelijknamige middeleeuwse fort bovenop staat.

Tetritskaro had in het verleden een grote Griekse gemeenschap, wat zijn oorsprong had in de 19e-eeuwse migratie van Pontische Grieken naar voornamelijk buurgemeente Tsalka. In de jaren 70 en 80 van de 20e eeuw woonden er ongeveer 7.500 - 8.500 Grieken in Tetritskaro, wat ruim 20% van de bevolking was. Het aantal Grieken nam na de val van het communisme drastisch af vanwege emigratie naar Griekenland. Anno 2014 woonden er minder dan 200 Grieken in Tetritskaro, wat dus nog geen 1% van de bevolking was. In de 19e eeuw emigreerden ook Duitsers naar dit gebied, die enkele dorpen stichtten.

Tetritskaro was etnisch divers gedurende de Sovjet-periode met substantiële groepen etnische minderheden. Georgiërs waren weliswaar de grootste groep, maar niet in de absolute meerderheid met een aandeel tussen de 40-45%. Naast de aangehaalde Grieken, waren er grote groepen Azerbeidzjanen, Armeniërs, Russen en ook Osseten. Deze laatste groep vindt zijn oorsprong in de Osseetse gemeenschappen in de historische streek Trialeti. Het aandeel Georgiërs is in Tetritskaro naar ruim 80% gestegen, voornamelijk vanwege het vertrek van de andere etnische gemeenschappen.

Het aantal Georgiërs is door de jaren heen vrij stabiel gebleven in de gemeente. Niet alleen Grieken zijn massaal vertrokken, maar ook Russen en Osseten, en op mindere schaal Azerbeidzjanen en Armeniërs. Met de val van de Sovjet-Unie vertrokken Russen overal uit Georgië, de Osseten zijn met name door etnische spanningen in de jaren 1990-1992 vertrokken, ook al raakte het conflict rond Zuid-Ossetië de Osseten in Tetritskaro en Tsalka niet. Volgens de volkstelling van 2014 vormen de Georgiërs (82,5%) de meerderheid in Tetritskaro, gevolgd door Azerbeidzjanen en Armeniërs (7,3% elk). Het aandeel Grieken is gedaald tot minder dan 1% van de bevolking in Tetritskaro.

De overgrote meerderheid van de bevolking is Georgisch-Orthodox (84,3%), terwijl 10,9% islamitisch is en 2,7% Armeens-Apostolisch. Daarnaast zijn er ruim 100 jehova's en enkele tientallen katholieken.^[23]