Bolnisi (gemeente)
Gemeente in Georgië  | |||
|---|---|---|---|
  | |||
| Locatie in Georgië | |||
 | |||
| Geografie | |||
| Regio | Kvemo Kartli | ||
| Hoofdplaats | Bolnisi | ||
| Oppervlakte | 804 km² [1] | ||
| Hoogste punt | Loki (2142 m) | ||
| Coördinaten | 41° 27' NB, 44° 33' OL | ||
| Bevolking | |||
| Inwoners (2024) | 56.947 [2] (70,8 inw./km²) | ||
| Etniciteit (2014) | Azerbeidzjaans (63,4%) Georgisch (30,9%) Armeens (5,0%) | ||
| Religie (2014) | Islam (62,9%) Georgisch-Orthodox (31,9%) Armeens-Apostolisch (2,9%) | ||
| Overige informatie | |||
| Eerdere namen | Luxemburg (1930-1943) | ||
| Tijdzone | UTC+4 | ||
| Website | bolnisi | ||
| Bolnisi in Kvemo Kartli | |||
  | |||
| Foto('s) | |||
.jpg) | |||
| Hoofdplaats Bolnisi | |||
| |||
Bolnisi (Georgisch: ბოლნისის მუნიციპალიტეტი, Bolnisis moenitsipaliteti) is een gemeente in het zuiden van Georgië met bijna 57.000 inwoners (2024), gelegen in de regio Kvemo Kartli. De gelijknamige stad is het bestuurlijke centrum. De gemeente heeft een oppervlakte van 804 km² en ligt aan de grens met Armenië. Bolnisi is een van de drie Georgische gemeenten met een etnisch Azerbeidzjaanse meerderheid.
Geschiedenis
Na het uiteenvallen van Koninkrijk Georgië in de 15e eeuw behoorde het gebied van de gemeente tot het Koninkrijk Kartli, dat in 1762 overging in het Koninkrijk Kartli-Kachetië. In de tussentijd kwam het gebied met de Vrede van Amasya in 1555 in Safavidisch Perzisch gecontroleerd gebied te liggen.[4] In de 18e eeuw worstelde het Koninkrijk Kartli-Kachetië zich los van de Perzische overheersing.
Russische Rijk
Als gevolg van het in 1783 gesloten Verdrag van Georgiejevsk tussen Kartli-Kachetië en het Russische Rijk werd het koninkrijk vanaf 1801 door Rusland ingelijfd.[5] Het gebied van Bolnisi werd vervolgens vanaf 1801 tot 1880 bestuurlijk ingedeeld in het oejezd Tiflis, dat onderdeel was van achtereenvolgens het gouvernement Georgië (1801-1840), het gouvernement Georgië-Imeretië (1840-1846) en het gouvernement Tiflis (1846-1917).
Duitsers emigreerden in de 19e eeuw naar Kvemo Kartli. Deze Kaukasusduitsers stichtten verschillende koloniën, waaronder (Neu-)Katharinenfeld, de hedendaagse stad Bolnisi. In 1880 werd het oejezd Bortsjalo van het oejezd Tiflis afgesplitst. Het gebied omvatte de moderne gemeenten Tsalka, Dmanisi, Marneoeli en Bolnisi.[6][7] Binnen het oejezd Bortsjalo lag het gebied van het moderne Bolnisi in het gemeentelijk district (oetsjastok) Jekaterinenfeld (Russisch: Екатериненфелдьскій участок, Yekaterinenfeldskíy oetsjastok). Dit district werd in de Eerste Wereldoorlog hernoemd in Jekaterinovskogo (Екатериновского, Yekaterinovskogo).[8]
Dispuut met Armenië
Het district werd voornamelijk bewoond door Armeniërs, Pontische Grieken en Azerbeidzjanen (die destijds net als andere Turkssprekende etnische groepen als Tataren werden aangeduid). Het oetsjastok werd in de jaren 1918-1919 net als het zuidelijk gelegen district Lori van het oejezd Bortsjalo betwist tussen de Republiek Armenië en de Democratische Republiek Georgië. De meeste Armeniërs migreerden weg uit dit deel van het land en Lori werd tot een neutrale zone verklaard. In 1921 werd in Lori door bolsjewistische krachten een revolte georganiseerd dat als voorwendsel werd gebruikt door het Rode Leger om de Democratische Republiek Georgië binnen te vallen. Dit leidde uiteindelijk de val van de Georgische republiek in.
In de Sovjet-Unie
In 1921 werd de plaats Katharinenfeld vernoemd naar de Duitse marxistische politica, filosofe en revolutionaire Rosa Luxemburg en kreeg het de naam Luxemburg. In 1930 volgde een bestuurlijke hervorming en werd het oejezd Bortsjalo gesplitst, met onder meer het rajon Luxemburg (Russisch: район Имени Люксембург, rajon Imeni Ljuksemburg; Georgisch: ლუქსემბურგის რაიონი, Luksemburgis raioni) - de directe voorloper van de hedendaagse gemeente Bolnisi. Door het uitbreken van de Grote Vaderlandse Oorlog in 1941 tegen Nazi Duitsland werden de meeste Kaukasusduitsers gedeporteerd en wijzigde in 1943 de naam van de stad en het rajon in het huidige Bolnisi, naar het nabijgelegen dorp met zijn historisch belangrijke kerk.[8]
Sinds 1970 wordt in Kazreti, in het westen van de gemeente, goud en koper gewonnen. Historisch onderzoek in Georgië heeft aangetoond dat er al duizenden jaren goud wordt gewonnen in het gebied. De huidige mijn in Kazreti stamt uit 1970 en is nog steeds in bedrijf. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en de onafhankelijkheid van Georgië daalden de economische omstandigheden in de gemeente sterk. Door emigratie reduceerde de bevolking met meer dan de helft. In 1995 werd het rajon ingedeeld bij de nieuw gevormde regio (mchare) Kvemo Kartli, en werd het in 2006 omgevormd naar gemeente.
Geografie
Bolnisi grenst aan drie gemeenten, te weten in het westen Dmanisi, in het noorden aan Tetritskaro en in het oosten aan Marneoeli. In het zuiden ligt de grens met Armenië, waarmee de gemeente geen grensovergang heeft. De noordelijke gemeentegrens wordt geografisch gevormd door de rivier Chrami die door een ongeveer 200 meter diepe kloof in het Kvemo Kartli-plateau stroomt. Parallel aan de Chrami stroomt de Masjavera door de gemeente. Aan deze rivier ligt de hoofdplaats Bolnisi.
Kvemo Kartli-plateau
De gemeente ligt geografisch op het Kvemo Kartli-plateau, waarbij de westelijke en zuidelijke helft heuvelachtig van karakter is, en het noordoostelijke deel vlak. Het plateau loopt in oostelijke richting af van 700 naar 400 meter boven zeeniveau, terwijl de heuvels een relatieve hoogte van 300-400 meter hebben. Het grensgebied met Armenië wordt gevormd door het Lokigebergte waarvan een aantal noordelijke uitlopers door de gemeente lopen. De maximale hoogte is hier de berg Loki van 2.142 meter boven zeeniveau, op de grens met Armenië.[9]
Demografie
Begin 2024 telde de gemeente Bolnisi 56.947 inwoners,[2] een groei van ruim 6% ten opzichte van de volkstelling van 2014.
| Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Bolnisi | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1870 | 1926 | 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002[10] | 2014 | 2020 | 2024 | ||||||||
| Gemeente Bolnisi | - | - | 33.975 |  45.019 | 60.556 | 68.296 | 81.920 |  74.301 | 53.590 | 55.639 | 56.947 | |||||||
| Bolnisi[11] | - | 5.658 | 7.137 | 12.420 | 11.504 | 12.442 | 15.047 | 9.944 | 8.967 | 8.205 | 8.348 | |||||||
| Kazreti | - | - | - | - | 2.538 | 5.921 | 9.124 | 7.272 | 4.340 | 5.447 | 5.522 | |||||||
| Tamarisi | - | - | - | - | - | - | 707 | 434 | 510 | 681 | 777 | |||||||
| Talaveri[12] | 1.139 | 2.321 | - | - | - | - | - | 6.891 | 5.038 | - | - | |||||||
| Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1870 tot heden.[12][14][15][16] Noot:[10] | ||||||||||||||||||
Etniciteit en religie
De bevolking van de gemeente Bolnisi bestaat in meerderheid uit Azerbeidzjanen (63,4%), gevolgd door Georgiërs (30,9%) en Armeniërs (5,0%). Kleine minderheidsgroepen zijn ruim 100 Russen (0,2%), Grieken (0,2%), en enkele tientallen Oekraïners en Osseten.[18] De Azerbeidzjaanse meerderheid woont niet in de stad Bolnisi maar in de dorpen op het platteland. De geloofsovertuiging in de gemeente volgt de etnische samenstelling, waarbij de meerderheid moslim is (62,9%), gevolgd door Georgisch-Orthodox (31,7%) en Armeens-Apostolisch (2,9%). Daarnaast zijn er ruim 100 jehova's en katholieken.
Administratieve onderverdeling
De gemeente Bolnisi is administratief onderverdeeld in 14 gemeenschappen (თემი, temi) met in totaal 46 dorpen (სოფელი, sopeli). Er zijn twee 'nederzettingen met een stedelijk karakter' (დაბა, daba) en één stad (ქალაქი, kalaki).[1]
Bestuur
De gemeenteraad van Bolnisi (Georgisch: საკრებულო, sakreboelo) wordt elke vier jaar gekozen in een gemengd kiesstelsel. Een deel wordt via enkelvoudige kiesdistricten gekozen en een deel via evenredige vertegenwoordiging van gesloten partijlijsten.[19]
| Partij | 2014[20] | 2017[21] | 2021[22] | 2025[23] | |
|---|---|---|---|---|---|
| Georgische Droom (GD) | 21 | 28 | 30 | 30 | |
| Verenigde Nationale Beweging (UNM) | 2 | 2 | 6 | ||
| Boerdzjanadze - Verenigde Oppositie | 2 | ||||
| Onafhankelijken | 4 | ||||
| Totaal | 29 | 30 | 36 | 30 | |
Bezienswaardigheden
.jpg)
Er zijn in de gemeente vele historische monumenten, door de rijke geschiedenis en het belang van het gebied. Enkele bezienswaardigheden zijn:
- Sioni-kathedraal in het dorp Bolnisi, ongeveer 7 kilometer ten zuiden van de stad Bolnisi. Dit is de oudst bewaard gebleven kerk in Georgië uit de 5e eeuw.[24]
- Twee kilometer ten oosten van het dorp Bolnisi staat de 13e-eeuwse Tsoegroegasjenikerk.
- Kvesji-burcht. Een middeleeuwse burcht op een rots boven de Masjavera en Geta rivieren. Het ligt bij het dorpje Kvesji, langs de hoofdweg S6 tussen Bolnisi en Kazreti.
- het Bolnisimuseum in de stad Bolnisi. Een regionaal historisch museum met vele archeologische (prehistorische) vondsten, de Duitse geschiedenis, maar ook wisselende tentoonstellingen en moderne kunsten.[25]
- Enkele straten met oude Duits gestileerde woningen in Bolnisi.
Vervoer
De belangrijkste doorgaande weg door de gemeente is de Georgische route van internationaal belang S6 (E117), een secundaire verbinding vanaf Tbilisi naar de Georgisch - Armeense grensovergang Goegoeti - Gogovan in de gemeente Dmanisi. De nationale route Sh35 verbindt hoofdplaats Bolnisi met Tetritskaro.
Er ligt een spoorlijn door de gemeente, de lijn Marneoeli - Bolnisi - Kazreti, maar deze is niet meer in gebruik. Het dichtstbijzijnde station is in Marneoeli.
Externe links
Referenties
- 1 2 (ka) Main Results of the 2014 Census (Publication) (pdf). Census.ge, National Statistics Office of Georgia (Geostat) p.318-322 (28 april 2016). Gearchiveerd op 13 februari 2020. Geraadpleegd op 6 maart 2022.
- 1 2 (en) Population and Demography - Population by cities and boroughs (daba), as of 1 January. National Statistics Office of Georgia, Geostat (1 januari 2024). Gearchiveerd op 26 maart 2023. Geraadpleegd op 22 juli 2024.
- 1 2 (en) Skinner, Peter F. (2014). Georgia, the Land Below the Caucasus - A narrative history, 1e druk. Narikala Publications, New York, Londen, Tbilisi. ISBN 978-0-9914232-0-0. Geraadpleegd op 17 januari 2022.
- ↑ Skinner, Hoofdstuk 12 "Georgia in the 16th Century: Surviving Turkish and Persian Invasions", p.210-231[3]
- ↑ Skinner, Hoofdstuk 16 "The Iron Fist: The Russian Annexation of Georgia 1801-1845", p.327-328[3]
- ↑ (ru) Gouvernement Tiflis. Grote Russische Encyclopedie. Gearchiveerd op 2 januari 2020. Geraadpleegd op 18 oktober 2022.
- ↑ (ru) Gouvernement Tiflis. Geografisch en statistisch woordenboek van het Russische rijk, deel V p.128 (1885). Geraadpleegd op 18 oktober 2022.
- 1 2 (ru) V.N. Kaloetskov e.a. (2020). Топонимия Ближнего Зарубежья: 100 лет переименований (Toponymie van het nabije buitenland: 100 jaar hernoemen) (pdf). Русское географическое общество (Russische Geografische Vereniging), Moskou, p.141. Gearchiveerd op 15 oktober 2022. Geraadpleegd op 18 oktober 2022.
- ↑ (en) Levan Tielidze, Ramin Gobejishvili, Levan Maruashvili en Nikoloz Astakhov (2019). Geomorphology of Georgia. Springer, "14 Volcanic Highland of Southern Georgia", p.238-239. ISBN 978-3-319-77764-1. Geraadpleegd op 14 februari 2022.
- 1 2 Bij de volkstelling van 2014 werd een onverklaarbaar gat ten opzichte van de data van het nationaal statistisch bureau Geostat gevonden. Uit VN begeleid onderzoek is gebleken dat de volkstelling van 2002 ongeveer 8-9 procent te hoog was. Zie[17], "1. Introduction", Pagina 1.
- ↑ Tussen 1921 en 1943 werd de stad Luxembourg genoemd.
- 1 2 Data Talaveri 1870 en 1926 via[13]
- ↑ Ümumi məlumat (Algemene informatie). Website dorp Faxrali. Geraadpleegd op 9 maart 2022.
- ↑ (en) Population divisions of Georgia. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Gearchiveerd op 21 maart 2022. Geraadpleegd op 18 januari 2022.
- ↑ (en) Population cities & towns of Georgia. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Gearchiveerd op 22 november 2021. Geraadpleegd op 18 januari 2022.
- ↑ (en) Ethnic composition rural Georgia 1923. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Gearchiveerd op 15 maart 2022. Geraadpleegd op 18 januari 2022.
- ↑ (en) Population Dynamics in Georgia - An Overview Based on the 2014 General Population Census Data (pdf). National Statistics Office of Georgia, Geostat (29 november 2017). Geraadpleegd op 10 januari 2022.
- ↑ (en) Ethnic composition of Georgia 2014. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Gearchiveerd op 23 oktober 2022. Geraadpleegd op 18 oktober 2022.
- ↑ (en) Election Code of Georgia - Chapter XVI – Sakrebulo Elections of Self-Governing Communities and Self-Governing Cities (except for Tbilisi) - Artikel 138 e.v.. Legislative Herald of Georgia (25 juni 2025). Geraadpleegd op 10 oktober 2025.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2014 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie pp.20-21. Gearchiveerd op 1 april 2022. Geraadpleegd op 7 maart 2025.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2017 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie pp.21-22. Gearchiveerd op 5 april 2022. Geraadpleegd op 5 april 2022.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2021 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie pp.27-29. Gearchiveerd op 5 april 2022. Geraadpleegd op 5 april 2022.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2025 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie pp.14-15. Gearchiveerd op 17 oktober 2025. Geraadpleegd op 17 oktober 2025.
- ↑ (en) Bolnisi Sioni. Georgian Travel Guide. Geraadpleegd op 8 maart 2022.
- ↑ (en) Bolnisi Museum. Georgian National Museum. Geraadpleegd op 12 maart 2022.
· 
· 