Oejezd Bortsjalo

Zie ook: Dmanisi (stad)#Doechobors

In Bortsjalo vestigden verschillende kolonistengroepen die in hun thuisgebied verketterd werden. Zij kregen van het tsaristisch regime toestemming om naar Bortsjalo en andere delen van Transkaukasië te verhuizen. Vanaf 1818 vestigden families uit de Duitse streek Zwaben in het gouvernement Tiflis. Deze Kaukasusduitsers stichtten verschillende koloniën, nadat tsaar Alexander I daar toestemming voor verleende. De Duitsers emigreerden onder meer om economische redenen, maar ook vanwege hun Lutherse geloof.^[6] Een van deze Duitse koloniën was (Neu-)Katharinenfeld (Bolnisi) in Bortsjalo, dat districtscentrum werd. De naam was afgeleid van koningin Catharina van Württemberg, een zus van tsaar Alexander.

Rond 1840 vestigde een Russische religieuze groepering, de Doechobors ("Geestworstelaars"), zich in zuidelijk Georgië. Zij kwamen van oorsprong uit de omgeving van Melitopol (gouvernement Taurida, Oekraïne) en werden verbannen naar Transkaukasië. Honderden families vestigden zich in Achalkalaki en Bortsjalo en stichtten een reeks dorpen. In het district Trialeti van Bortsjalo werden een viertal dorpen opgericht, waaronder het districtscentrum Basjkitsjeti (Dmanisi). Het dorp werd in meerderheid door de Doechobors bewoond. In latere jaren verdunde de gemeenschap, door deportatie en verhuizing naar onder andere Canada en later Rusland.^[7] In dezelfde periode vestigden zich in met name het district Lori de Molokans, een "spritueel christelijke" groep van etnisch Russen, die ook verketterd werd en naar de Kaukasus en andere afgelegen gebieden van het Rijk gestuurd werd.

Zie Democratische Republiek Georgië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Kort na de oprichting van de Democratische Republiek Georgië in mei 1918 probeerden Ottomaanse troepen de provincie Bortsjalo in te nemen. Dit mislukte door Duitse interventie, een bondgenoot van de Ottomanen in de Eerste Wereldoorlog. Het Duitse Keizerrijk had een alliantie met Georgië en garandeerde de soevereiniteit en territoriale aanspraken van het land middels het verdrag van Poti en de stationering van troepen.

De kortstondige Republiek Armenië maakte ook aanspraken op het zuidelijke deel van Bortsjalo. Het gebied was inzet van de Armeens-Georgische Oorlog, die in december 1918 uitbrak. De Britten, die na de Duitse capitulatie in de Eerste Wereldoorlog het mandaat hadden gekregen over een deel van Georgië, bemiddelden in het conflict en legden een bufferzone op in het zuiden van Bortsjalo. Dit gebied kwam grofweg overeen met de latere Armeense provincie Lori. Na de verovering van Georgië door het Rode Leger in 1921 werd deze bufferzone door de Sovjet-autoriteiten definitief aan Armenië toegekend.

De belangrijkste economische activiteit in de provincie bestond uit landbouw en veeteelt. De belangrijkste gewassen waren tarwe, gerst en aardappelen. De beste oogsten werden in het lager gelegen oostelijke deel van Bortsjalo behaald. Met name de tarwe uit de Bortsjalo-vlakte ten zuiden van Tbilisi had in de 19e eeuw een goede reputatie in Transkaukasië. Ook werd er in de lagere delen sesam, rijst en katoen geteeld en waren er wijngaarden. Het klimaat op de hogere plateaus van Tsalka en Lori was slecht voor de landbouw. De grote hoeveelheid aan zomer- en winterweiden, in met name het Tsalka-plateau, bepaalde de ontwikkeling van de veeteelt.^[8]

Bijenteelt werd beoefend door Russen, Grieken, Georgiërs en Armeniërs op de Tsalka- en Lori-plateaus en in geringere mate in de Bortsjalo-vlakte, in de dorpen aan de rand van de rivierkloven. De bijenteelt werd niet commercieel beoefend en raakte aan het eind van de 19e eeuw in Lori in verval, ondanks de goede reputatie ervan. De oorzaak was een toenemende bevolking en afnemende landbouwgrond. In de bergen van de provincie werden koper-, zilver-, ijzer- en loodertsen gevonden. Langs sommige rivieren kwamen goudhoudende afzettingen voor. De provincie werd over het algemeen beschouwd als een van de beste in het gouvernement Tiflis, wat productiviteit en welzijn van de bevolking betreft.^[8]

De grootste etnische groepen in de provincie Bortsjalo waren de Armeniërs en Tataren (Azerbeidzjanen), die elk rond een derde aandeel in de bevolking hadden. Een twee derde deel van de Armeniërs woonde in het district Lori en was daar een meerderheid,^[17] terwijl de Tataren in voornamelijk de districten Bortsjalo en Jekaterinenfeld woonden en daar een grote meerderheid was.^[18] De derde grote gemeenschap waren de Pontische Grieken, die vooral in het district Trialeti woonden en daar de grootste bevolkingsgroep was (44 procent).^[19] Het grootste deel van de Russen had zich in Lori gevestigd. Dit waren voornamelijk Molokans. De Georgiërs waren een kleine minderheid in de provincie. Een opvallende kleinere bevolkingsgroep waren de Kaukasusduitsers, die voornamelijk in Katharinenfeld (Bolnisi) woonden.^[20]

Als gevolg van deze bevolkingssamenstelling waren de meeste inwoners van de provincie lid van de Armeens-Apostolische Kerk (34 procent), gevolgd door de islam (29 procent) en de oosters-orthodoxe kerk (28 procent). Kleinere religieuze denominaties waren de Armeens-Katholieke Kerk (vier procent) en de lutheranen (twee procent).^[21]