Johannes van Houten

Johannes van Houten
Persoonsinformatie
Nationaliteit	Nederlands
Geboortedatum	6 maart 1839
Geboorteplaats	Leek
Overlijdensdatum	27 april 1913
Overlijdensplaats	Assen
Opleiding en beroep
Beroep(en)	architect
Portaal    Civiele techniek en bouwkunde

Johannes van Houten (Leek, 6 maart 1839 – Assen, 27 april 1913) was een Nederlandse architect.

Van Houten werd geboren in Leek als zoon van timmerman Eelke van Houten en zijn vrouw Eifina Alberdina Meidama Koopman. Hij werd net als zijn vader timmerman. Hij trouwde in 1865 in Zuidlaren met Jantje Meijering (1837-1907). Het echtpaar verhuisde in 1867 naar Assen, waar Van Houten waarschijnlijk meer kansen zag voor een timmerman dan in Leek en Nietap.

Op 18 december 1869 adverteerde hij samen met zijn collega Geert Stel als meester-timmerman en meester-metselaar. Ze boden hun diensten aan voor het maken van bouwkundige plannen. In de daaropvolgende jaren groeiden ze uit tot de meest gevraagde architecten in Assen. Van Houten presenteerde zich vanaf 30 november 1877 ook zelfstandig als architect die 'bestekken en plans' maakte, onder meer voor het 'vertimmeren van oude gebouwen'. Zijn eerste bekende werk als architect was het mede-ontwerp van een 'bierhalle' aan de Brinkstraat in 1875. In 1882 ontwierp hij in zijn eentje het nieuwe 'koffiehuis' van J. Tijs, het latere zalencentrum Bellevue. De krant, de Provinciale Drentsche en Asser Courant, sprak destijds lovend over zijn werk en smaak.

Er staan nog ongeveer veertig panden in Assen die aan Johannes van Houten worden toegeschreven, waarvan bijna de helft een monumentenstatus heeft.

Van Houten was een sociaal bewogen man en was vele jaren actief in de in 1871 opgerichte Asser Werklieden Vereniging. Deze organisatie was gericht op geschoolde arbeiders en zelfstandigen en paste in de liberale samenleving van die tijd. Van Houten was secretaris van de winkelcommissie van de vereniging, die een eigen bakkerij en winkel had. Toen de vereniging dit niet meer kon onderhouden, nam van Houten de zaak over. Het gebouw aan de Rolderstraat met een grote vergaderzaal, werd later in de volksmond Zaal Van Houten genoemd. In de jaren '80 van de 19e eeuw nam dit zoveel van zijn tijd in beslag, dat de schrijver Jan Fabricius hem in zijn Jeugdherinneringen van een Asser jongen steevast de 'kruidenier van Houten' noemde.

In 1876 was hij, samen met onder anderen Geert Stel, betrokken bij de oprichting van de Coöperatieve Bouwvereniging Eigen Haard. Het doel van deze vereniging was om leden tegen een redelijke huurprijs een 'nette werkmanswoning' te laten betrekken, die uiteindelijk in hun bezit zou komen.

Zijn oudste zoon Willem nam de zaal over. Twee andere zonen, Eelke en Johannes jr., traden in zijn voetsporen als bouwkundigen. Zoon Eelke van Houten (1872-1970) maakte carrière in Amsterdam als hoofdinspecteur bij het Gemeentelijk Bouw- en Woningtoezicht. Hij verwierf later bekendheid door zijn werk in de jaren 30, waarbij hij geveltoppen van gesloopte huizen hergebruikte. Een van zijn kleinzonen, Jan Hendrik van Houten (1898-1978), werd eveneens een belangrijke architect in Assen.

Johannes van Houten overleed op 27 april 1913 op 74-jarige leeftijd.

• Lijst van Nederlandse architecten

Zie de categorie Johannes van Houten van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.