Geert Stel

Geert Stel
Persoonsinformatie
Nationaliteit Nederlands
Geboortedatum 30 december 1847
Geboorteplaats Assen
Overlijdensdatum 8 januari 1910
Overlijdensplaats Assen
Opleiding en beroep
Beroep(en) architectBewerken op Wikidata
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Geert Stel (Assen, 30 december 1847 – aldaar, 8 januari 1910) was een Nederlands architect, makelaar en onderwijzer. Hij was een van de meest bepalende bouwmeesters van Assen rond de eeuwwisseling en gold als de favoriete architect van de opkomende burgerij.

Biografie

Stel werd geboren als zoon van timmerman Geert Stel sr. en Geertje Rutgers. Zijn vader was opzichter bij Gemeentewerken, maar na diens ontslag in 1864 maakte het gezin een armoedeval door en verhuisde naar een bescheiden woning aan de Molenstraat. Deze achtergrond vormde de basis voor Stels latere ambitie en zijn inzet voor sociale mobiliteit. In 1869 adverteerde hij voor het eerst als zelfstandig ontwerper, samen met Johannes van Houten.

Vergelijking met Johannes van Houten

Hoewel Stel en Van Houten generatiegenoten waren en beiden in dezelfde tijd opklommen op de sociale ladder, wat zich ondermeer vertaalde in een gezamenlijk inzet voor de Asser Werklieden Vereniging in de jaren 1870 en vroege jaren 1880, gingen ze toch geleidelijk aan hun eigen weg.

  • Stijl: Van Houten streefde naar een overdonderend effect met rijke versieringen. Stel koos daarentegen voor een ingetogen en zakelijke vormentaal, die nauw aansloot bij de nuchtere Asser burgerij.
  • Politiek en belemmeringen: Waar Van Houten verbonden bleef aan de sociaaldemocratie, bewoog Stel zich geleidelijk aan in meer progressief-liberale kringen. Binnen de Burgerkiesvereeniging Assen was Stel een invloedrijk figuur. Hoewel hij regelmatig stemmen kreeg om zich kandidaat te stellen voor de gemeenteraad, verklaarde hij zichzelf in 1895 'onmachtig' om een benoeming aan te nemen. Dit hield verband met zijn overheidsbetrekking als docent aan de Tekenschool; dergelijke ambtelijke functies waren indertijd onverenigbaar met een zetel in de raad.

Onderwijs en scholenbouw

Het onderwijs was een fundament in de carrière van Stel, zowel als docent als in zijn hoedanigheid van architect. Hij werd geroemd om zijn vaardigheden in het tekenonderwijs en gaf jarenlang advies aan diverse gemeenten over het opzetten van cursussen. In 1891 stond hij mede aan de basis van de Vereeniging tot Bevordering van Ambachtsonderwijs in Drenthe.

Architect van het onderwijs

Stel liet een omvangrijk oeuvre na op het gebied van scholenbouw en aan aan aanverwante woningen in de provincie Drenthe. Tot zijn gerealiseerde projecten behoren:

Al deze scholen en onderwijzerswoningen zijn in de loop der tijd gesloopt, op de zwaar verbouwde school van Elp en de onderwijzerswoningen van Wateren, Dalerveen en Wittelte na.

Volkshuisvesting en particuliere sector

Stel was een sleutelfiguur in de uitbreiding van Assen, waarbij hij zowel sociale als particuliere woningbouw realiseerde.

Sociale woningbouw

In 1876 was hij een van de oprichters van de Coöperatieve Bouwvereniging Eigen Haard. Voor deze vereniging ontwierp hij in 1883 een blok van vier werkmanswoningen aan de Steendijk 52-58. Deze woningen bestaan nog steeds. Het project beoogde via een huurkoopconstructie arbeiders een eigen huis te bezorgen. Het project werd echter geen succes en het bleef bij dit woningblok. Het experiment wordt in de lokale geschiedschrijving echter gezien als het beginpunt van de sociale woningbouw in de stad.

Particuliere verhuur en woningblokken

Een kenmerkend onderdeel van Stels werk was de bouw van kleine huizenblokken voor de verhuur, vaak bestaande uit twee of vier woningen. Dit deed hij zowel voor particuliere opdrachtgevers uit de opkomende burgerij als in eigen beheer. Deze blokjes werden met name gerealiseerd in het noordelijk deel van het huidige centrum. In de meeste gevallen zijn deze blokjes bij latere stadsuitbreidingen gesloopt.

Latere levensloop en overlijden

Na in 1906 nog verscheidene projecten gerealiseerd te hebben, trok hij zich daarna terug uit het openbare leven. In 1910 overleed hij na een langdurig ziekbed aan de gevolgen van kanker.

Enkele werken

JaartalLocatieOmschrijvingStatusAfbeelding
1875Assen, Stationsstraat 31-33Dubbel woonhuis gebouwd voor Joh. MulderGemeentelijk monument
1876Assen, Dr. Nassaulaan 7Villa HelenaRijksmonument
1877Nieuw-Amsterdam, Verlengde Hoogeveense vaartVilla EchtensteinGesloopt in 1937
1882Assen, Javastraat 3Woonhuis voor S.A. Kan jr.Ingrijpend verbouwd
1882Assen, Nieuwe Huizen 6Winkelpand voor U. van der Baan
1883Dalerveen, HakenboschLagere schoolGesloopt
1884Rolde, Hoofdstraat 17Pastorie
1884Assen, Vaart N.Z. 38Woonhuis gebouwd voor de wed. KeucheniusGemeentelijk monument
1884Assen, Kerkstraat 15-21Sigarenfabriek en winkel voor J.W. Küller
1884Assen, Kerkstraat 27Waaggebouw
1886Assen, Groningerstraat 63Herenhuis, gebouwd voor baron W.A. van der FeltzGemeentelijk monument
1890Gasselternijveen, Vaart 11Voormalig gemeentehuisRijksmonument
1896Assen, Vaart Z.Z. 21-21DVeerhuis (verbouwing)Gemeentelijk monument
1896Assen, Stationsstraat 25Woonhuis gebouwd voor A. EngersGemeentelijk monument
1897Assen, Stationsstraat 23Woonhuis gebouwd voor M.C. LezerGemeentelijk monument
1899Assen, Torenlaan 18-18gDrukkerij Provinciale Drentsche en Asser CourantGemeentelijk monument
1900Wittelte, Wittelterweg 10Schoolmeesterswoning voor de gemeente Diever
1903Assen, Oudestraat 13-15Dubbel winkelpand, gebouwd in eigen beheer
1903Assen, Torenlaan 22-24Hotel de Moriaan
1906Assen, Nieuwe Huizen 3Hotel De Poort van CleefOnherkenbaar verbouwd
1906Assen, Zuidersingel 87-89Dubbel woonhuis voor mej. H. ZuidemaGemeentelijk monument
1906Assen, hoek Javastraat/OranjestraatHerenhuis gebouwd in eigen beheerGesloopt in de jaren '70
1906Assen, Witterstraat 5Woonhuis gebouwd voor J. Th. Vuistman
1906Assen, Beilerstraat 82Landhuis De Eerste SteenRijksmonument

Zie ook

    Zie de categorie Geert Stel van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.