Coöperatieve Bouwvereniging Eigen Haard

De Coöperatieve Bouwvereniging Eigen Haard was een vereniging in de Nederlandse stad Assen die tussen 1878 en 1897 trachtte de woonomstandigheden van arbeiders te verbeteren door de bouw van eigen woningen. Het was een direct initiatief van de Asser Werklieden Vereniging en stoelde op de liberale gedachte dat woningbezit zou bijdragen aan de morele verheffing van de werkman en de opmars van het socialisme zou stuiten.

De drijvende kracht achter de vereniging was de timmerman Gerrit van der Grampel. Al in 1876 pleitte hij voor de bouw van eigen woningen om de "erbarmelijke woonsituatie" van de Asser werklieden aan te pakken. Hij schilderde schrijnende taferelen waarbij woningen zo klein waren dat er bij een sterfgeval geen ruimte was voor een lijkkist.

Na een aanvankelijk gebrek aan belangstelling werd de vereniging op 4 november 1878 officieel opgericht met 43 leden. Het doel was om via een coöperatief model kapitaal te verzamelen waarmee woningen gebouwd konden worden, die na een huurperiode van 35 jaar in eigendom van de bewoner zouden overgaan.

De vereniging werd gefinancierd door een wekelijkse contributie van tenminste 10 cent per lid. Daarnaast genoot 'Eigen Haard' aanzienlijke financiële steun van de gegoede stand in Assen, waaronder Warmold Albertinus van der Feltz en Hermanus Hartogh Heijs van Zouteveen. De achterliggende gedachte van deze welgestelde steunverleners was deels ook politiek gemotiveerd: "Wie een eigen huis heeft, wordt geen communist meer!"

Met het verzamelde kapitaal kocht de coöperatie eind 1880 voor f 2.088,- een terrein aan de Steendijk in Assen, groot genoeg voor vijftien woningen.

Op 28 januari 1883 werd besloten tot de bouw van de eerste vier "nette werkmanswoningen". De woningen werden ontworpen door Geert Stel en de bouw werd voor f 3.830,- gegund aan aannemer Roelof Hunse.

De bouw verliep echter moeizaam:

• Constructiefout: Tijdens de bouw stortte het volledige dak van het blok woningen in, omdat de balken niet met ankers waren vastgezet.
• Hoge huren: De vastgestelde huur van f 75,- per jaar werd door veel werklieden als te hoog ervaren, waardoor het lastig was om onder de leden bewoners te vinden.

Op 21 april 1883 werd de eerste steen gelegd. Hoewel de vier woningen uiteindelijk werden voltooid en betrokken, bleek dit het eerste én laatste bouwproject van de vereniging te zijn. De woningen bestaan nog steeds en staan aan de Steendijk 52-58.

De vereniging had haar financiële draagkracht overschat door een lening van f 5.000,- aan te gaan voor de bouw. De rentelast van deze lening, gecombineerd met een gebrek aan middelen voor nieuwe projecten, zorgde ervoor dat 'Eigen Haard' een kwijnend bestaan ging leiden.

Vanaf 1884 werden geen nieuwe bouwplannen meer gemaakt en werd het overgebleven land verhuurd. De animo onder de leden was zo laag dat de vier woningen al snel werden onderverhuurd aan niet-leden. In 1887 mislukte een poging om de goederen te veilen omdat de opbrengst de schulden niet dekte. De vereniging bleef hierdoor gedwongen voortbestaan voor louter administratieve taken tot de definitieve opheffing in 1897.