Vaart Zuidzijde 149 (Assen)
| Vaart Zuidzijde 149 | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Aanzicht in 2024. | ||||
| Locatie | ||||
| Plaats | Vaart Zuidzijde 149, Assen | |||
| Adres | Vaart Zuidzijde 149, Assen | |||
| Coördinaten | 52° 100′ NB, 6° 55′ OL | |||
| Status en tijdlijn | ||||
| Start bouw | 1893 | |||
| Verbouwing | 1947 | |||
| Oorspr. functie | Winkelhuis met bierhalle | |||
| Architectuur | ||||
| Stijlperiode | Eclecticisme, Neorenaissance | |||
| Bouwkundige informatie | ||||
| Architect(en) | Johannes van Houten | |||
| Prijzen en erkenningen | ||||
| Monumentstatus | Gemeentelijk monument | |||
| Monumentnummer | GM1_116 | |||
| Lijst van gemeentelijke monumenten in Assen | ||||
| ||||
Vaart Zuidzijde 149 is een monumentaal pand in de Drentse hoofdstad Assen. Het woon-winkelhuis uit 1893 is een representatief voorbeeld van de laat-19e-eeuwse architectuur aan de Vaart en maakt deel uit van het beschermd stadsgezicht.
Geschiedenis
Het pand werd op 13 juli 1893 aanbesteed in opdracht van Theunis Pieters Lautenbach, een effectencommissionair en procuratiehouder uit Groningen. Hoewel Lautenbach de opdrachtgever was, was het pand niet voor eigen bewoning bestemd. Hij liet het bouwen voor zijn zus Wikje en zijn zwager Arend Wiegersma.
Het ontwerp is van de hand van de architect Johannes van Houten. In de rechtergevel bevindt zich een gevelsteen met de initialen "A.L." en het jaartal "1893". Oorspronkelijk had het pand een gecombineerde functie als winkelhuis met een "bierhalle". In de loop der tijd hebben mondelinge bronnen ook melding gemaakt van een tabakswinkel in het linkergedeelte van het pand; mogelijk werden deze functies gecombineerd of volgden zij elkaar op. In 1947 onderging het pand een verbouwing waarbij het werd gesplitst en de achtergevel werd verhoogd.
Architectuur
Het pand is gebouwd op een vierkante plattegrond en vertoont een interessante stilistische mengeling van het eclecticisme en de neorenaissance. Typologisch is het nauw verwant aan het zogenaamde Asser type: een verdiepingloos herenhuis met een afgeknot schilddak.
Exterieur
De voorgevel heeft een asymmetrische indeling en is rijk gedetailleerd met gepleisterde plinten, donkergroen geverfde speklagen en diverse ornamenten:
- Ingangstravee: De entree bevindt zich in een licht risalerende (vooruitspringende) travee. De paneel-vleugeldeur is voorzien van een gecanneleerde stolpnaald en een bovenlicht met een boogtrommel vol renaissance-decoraties in reliëf.
- Vensters: Rechts van de entree bevinden zich twee rechtgesloten vensters met identieke boogtrommels en segmentbogen als de entree. De sluitstenen zijn gedecoreerd met diamantkoppen.
- Etalage: Aan de linkerzijde bevindt zich een groot, diepliggend negenruits etalagevenster, geplaatst tussen pilasters met gebosseerde velden en diamantkoppen. Onder dit venster bevindt zich een bakstenen koekoek met een getralied keldervenster.
- Dakkapel: Boven de ingang bevindt zich een rijk versierde bakstenen dakkapel, geflankeerd door pilasters met Ionische kapitelen en bekroond door een gewelfde kap met een gebroken fronton en voluten.
Bijgebouw
In de achtertuin staat een schuurtje dat grotendeels dateert uit de bouwtijd van het hoofdgebouw. Dit bijgebouw is onder meer voorzien van een karakteristiek gietijzeren roosvenster.
Waardering
Het pand is van algemeen belang voor de gemeente Assen vanwege:
- De architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een laat-19e-eeuws woon-winkelhuis in eclectische stijl.
- De ensemblewaarde als onderdeel van de bebouwing aan de Vaart, die een essentieel onderdeel vormt van het beschermde stadsgezicht.
- De typologische zeldzaamheid van de combinatie van een "Asser type" woonhuis met een oorspronkelijke winkelfunctie en bierhalle.
Zie ook
- Monumentenkaart van de gemeente Assen
- Dromen die uitkwamen, De bouwers van Assen deel 1; Johannes van Houten, door Bertus Boivin en Anthony Ruijtenbeek, Asser Historisch Tijdschrift 2025-01