Geschiedenis van Gabon

De geschiedenis van Gabon omvat de voorkoloniale, koloniale en onafhankelijke periodes in de huidige republiek Gabon.

De eerste prehistorische artefacten in Gabon werden gevonden in 1886. Talrijke vondsten werden gedaan in de provincie Nyanga, in het uiterste zuiden van het land. Al de eerste vondsten rond het jaar 2000, zoals Maboué 5, verlengden de prehistorie van het land met meer dan 40.000 jaar. Overblijfselen behoren ook tot het zogenaamde Tshitolean, die zich na het Lupemban westwaarts richting de Atlantische Oceaan verspreidde. Volgens de literatuur vóór 2006 dateerde het oudste bewijs van menselijke aanwezigheid in Gabon van ongeveer 70.000 jaar geleden. De opgravingen in Lopé-Okanda waren in de daaropvolgende decennia bijzonder vruchtbaar en hebben talrijke prehistorische artefacten blootgelegd die dateerden van tot 400.000 jaar geleden. Deze artefacten werden voornamelijk gevonden langs de middelste Ogooué, die tot ver in de historische tijd als de belangrijkste migratieroute van het land werd beschouwd. Dit omvat bijvoorbeeld ook stenen werktuigen uit de Later Stone Age uit de Pahongrot (provincie Ogooué-Lolo), die ongeveer 5000 jaar oud zijn. Deze sites staan sinds 2005 op de voorlopige Werelderfgoedlijst, wat betekent dat er een voorstel is gedaan voor de status van Werelderfgoed.

In Lopé werden werktuigen uit de Later Stone Age gevonden, evenals werktuigen uit de overgangsfase tussen de steentijd en de metaaltijd. Archeologische opgravingen hebben sporen van landbouw-nederzettingen aan het licht gebracht die dateerden uit de 5e eeuw v.Chr.

Volgens radiokoolstofdatering vond de eerste verwerking van ijzer plaats tussen de 4e en 1e eeuw v.Chr.

De eerste bewoners waren waarschijnlijk pygmeeën, net als in de rest van de regio, die hier als jagers-verzamelaars leefden. Ongeveer 1000 jaar geleden begonnen Bantoe-groepen te migreren en de pygmeeën te verdringen, die tegenwoordig slechts een heel klein deel van de Gabonese bevolking uitmaken. Deze immigranten waren de voorouders van de huidige Mpongwe en enkele andere volkeren; de laatsten in deze lijn van immigranten waren de Fang uit het noorden, die in de 19e eeuw arriveerden.

Meer dan 80% van het land was ook toen bedekt met dicht regenwoud. Er werden geen grote staatsentiteiten gevormd, afgezien van het feit dat het noordelijkste deel van het koninkrijk Loango zich uitstrekte tot in het huidige Gabon.

Zie ook: West-Afrikaanse jagers-verzamelaars

De eerste Europeanen die in het gebied arriveerden, waren de Portugezen in 1471.

Tussen 1580 en 1600 kwamen de Nederlanders aanleggen aan de kust vlak bij Port-Gentil om zich te bevoorraden. Het VOC-schip Mauritius, dat op weg was naar Amsterdam vanuit het Verre Oosten, is hier gezonken op 19 maart 1609. Het werd pas in 1985 teruggevonden op een diepte van 12 meter, vlak bij Cap Lopez, Port-Gentil.

In 1843 werd de eerste officiële Franse post opgericht, Fort-d'Aumale. De hoofdstad Libreville werd gesticht in 1849. In 1862 werd het gebied een Frans protectoraat. Pierre Savorgnan de Brazza ondernam verschillende ontdekkingsreizen onder andere in 1875–1878 en 1880–1881, en tot slot in 1883–1884. In 1879 werd Franceville gesticht. In 1888 werd Gabon bij Frans-Congo gevoegd, maar in 1904 werd Gabon weer een aparte Franse kolonie. Op 15 januari 1910 maakte het deel uit van Frans-Equatoriaal-Afrika.

In de Tweede Wereldoorlog werd Gabon overgenomen door de Vrije Fransen van generaal Charles de Gaulle.

Zie ook: Slag om Gabon

Gabon werd op 17 augustus 1960 onafhankelijk van Frankrijk. Op 17 februari 1961 werd Gabriël Léon M'ba de eerst gekozen president van Gabon. Hij overleed op 28 november 1967.

Omar Bongo werd op 12 februari 1967 gekozen als tweede president van Gabon. Hij was 42 jaar aan de macht en was daarmee het langstzittende staatshoofd van Afrika. In 2005 werd hij met 79,2% van de stemmen herkozen voor een ambtstermijn van 7 jaar. Bongo overleed in 2009 aan een hartaanval in een kliniek in Barcelona, waar hij volgens niet-regeringsbronnen voor kanker werd behandeld.^[1] Zijn zoon Ali Bongo was vanaf 1999 de minister van Defensie en volgde hem op na de verkiezingen van augustus 2009, nadat hij 41,73% van de stemmen kreeg. Hij werd in 2016 nipt herkozen.

Op 7 januari 2019 vond in het land een mislukte militaire staatsgreep plaats, terwijl president Bongo een medische ingreep onderging in Marokko.

Op 26 augustus 2023 werd president Bongo, die reeds 14 jaar aan de macht was, herkozen voor een derde termijn met 64,27 procent van de uitgebrachte stemmen. Enkele dagen later volgde een militaire staatsgreep. De coupplegers beschuldigden Bongo van verkiezingsfraude en verweten hem de oorzaak te zijn van de institutionele, politieke, economische en sociale crisis in het land. De president werd onder huisarrest geplaatst. Eerder landelijk afgesneden internet - zogenaamd om rellen te voorkomen na de verkiezingen - werd hersteld.^[2] Brice Oligui Nguema, tot dan toe commandant van de Republikeinse Garde werd interim president.

In april 2025 vonden er weer presidentsverkiezingen plaats. Brice Clotaire Oligui Nguema werd met meer dan 90% van de stemmen president

Zie de categorie History of Gabon van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.