Conclaaf van 1769

Conclaaf van 1769
Betrokken personen
Overleden paus	Clemens XIII
Gekozen paus	Clemens XIV Geboren: Giovanni Vincenzo Antonio Ganganelli  Italië
Camerlengo	Carlo Rezzonico
Deken	Carlo Alberto Guidobono Cavalchini
Protodiaken	Alessandro Albani
Kiesgerechtigde kardinalen	57
Aanwezige kardinalen	57
Periode en plaats
Begin sedisvacatie	2 februari 1769
Begin verkiezing	15 februari 1769
Uiteindelijke verkiezing	19 mei 1769
Duur sedisvacatie	106 dagen
Duur verkiezing	94 dagen
Locatie	Rome
Chronologie
Conclaaf van 1758   Conclaaf van 1769   Conclaaf van 1774-1775
Portaal    Christendom

Het conclaaf van 1769 vond plaats van 15 februari tot 19 mei 1769 in het Apostolisch Paleis te Rome, en volgde op de dood van paus Clemens XIII op 2 februari 1769. Het conclaaf leidde tot de verkiezing van Giovanni Vincenzo Antonio Ganganelli als paus Clemens XIV.

Tijdens het pontificaat van paus Clemens XIII stond de Jezuïetenorde centraal in een conflict tussen de pauselijke autoriteit en de katholieke monarchieën van Europa. De Jezuïeten waren tussen 1759 en 1768 uit Portugal, Frankrijk, Spanje, Napels, Sicilië en Parma verdreven. Clemens XIII verdedigde de orde krachtig, onder andere via de bul Apostolicum pascendi (1765), maar zonder succes. In januari 1769 bezetten Frankrijk en Napels pauselijke gebieden zoals Avignon en Benevento om druk uit te oefenen op de paus om de orde te onderdrukken.

Het conclaaf werd gedomineerd door de kwestie van de Jezuïeten. Het College van Kardinalen was verdeeld in twee hoofdgroepen:

• De zelanti: voornamelijk Italiaanse kardinalen die de Jezuïeten gunstig genegen waren, geleid door Alessandro Albani en Carlo Rezzonico.
• De hofpartij: een groep anti-Jezuïeten, bestaande uit kardinalen van Frankrijk, Spanje en Napels, onder leiding van de Franse kardinaal François-Joachim de Bernis.

Een aantal kardinalen, waaronder Lorenzo Ganganelli, behoorde tot geen van beide kampen.

Het conclaaf begon met 27 kardinalen. De zelanti probeerden snel Flavio Chigi te verkiezen, maar werden geblokkeerd door de ambassadeurs van Frankrijk en Spanje. Een opmerkelijke gebeurtenis was het bezoek van Keizer Jozef II, die incognito deelnam aan discussies binnen het conclaaf, een unieke gebeurtenis in de geschiedenis van pausverkiezingen. Kardinaal de Bernis nam eind maart de leiding over de hofpartij en correspondeerde regelmatig met de Franse ambassadeur, wat in strijd was met de regels van het conclaaf. De Spaanse kardinalen Solis en de la Cerda arriveerden op 27 april en versterkten de anti-Jezuïetenpositie. Zij richtten hun aandacht op Ganganelli, de enige franciscaan in het college. Ganganelli gaf aan dat de paus het recht had om de Jezuïetenorde te onderdrukken, mits dit in overeenstemming was met het kerkelijk recht.

Op 19 mei 1769 werd Lorenzo Ganganelli verkozen tot paus. Hij ontving alle stemmen behalve zijn eigen, die hij gaf aan Carlo Rezzonico. Hij koos de naam Clemens XIV als eerbetoon aan zijn voorganger paus Clemens XIII, die hem tot kardinaal had benoemd.