Kardinaal-protodiaken

De kardinaal-protodiaken is de kardinaal met de langste staat van dienst binnen de orde van kardinaal-diakens. Na afloop van een conclaaf, zodra er witte rook uit de schoorsteen van de Sixtijnse Kapel is opgestegen, maakt hij de verkiezing van de naam van de nieuwe paus bekend vanaf de buitenloggia van de Sint-Pietersbasiliek in Vaticaanstad. Hierna verschijnt de nieuwe paus zelf op het balkon om het Urbi et orbi uit te spreken.

Zie Habemus Papam voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bij de daaropvolgende pauskroning was het de kardinaal-protodiaken die de paus het pallium oplegde en hem kroonde met de tiara; sinds de ambtsaanvaarding van paus Johannes Paulus I in 1978 wordt de kroning niet meer uitgevoerd.

Indien de kardinaal-protodiaken niet in staat is de bij het ambt behorende rituelen uit te voeren - bijvoorbeeld door ziekte - dan wordt zijn taak (veelal) waargenomen door de op een na langstzittende kardinaal-diaken. Deze procedure wordt ook gevolgd, wanneer de protodiaken zelf tot paus gekozen wordt, wat in de geschiedenis vijf maal is voorgekomen, namelijk in

• 1277: Giovanni Gaetano Orsini, gekozen tot paus Nicolaas III
• 1285: Giacomo Savelli, gekozen tot paus Honorius IV
• 1370: Pierre Roger de Beaufort, gekozen tot paus Gregorius XI
• 1503: Francesco Todeschini-Piccolomini, gekozen tot paus Pius III
• 1513: Giovanni de' Medici, gekozen tot paus Leo X

De huidige kardinaal-protodiaken is Dominique Mamberti.

• Lijst van kardinaal-protodiakens