Pauwelstraat (Nijmegen)

Pauwelstraat
De straat in 2021
De straat in 2021
Geografische informatie
Stadsdeel Centrum
Begin Koningstraat, Nieuwstraat
Eind Broerstraat, Plein 1944
Postcode 6511KW

De Pauwelstraat is een straat in het centrum van de Nederlandse stad Nijmegen. De straat loopt tegenwoordig vanaf een kruispunt met de Koningstraat en Nieuwstraat een eind in westelijke richting tot aan een kruispunt met de Broerstraat en het meest noordoostelijke punt van Plein 1944.

Geschiedenis

De Pauwelstraat moet ergens in de 15e eeuw zijn aangelegd. Tussen 1563 en 1702 wordt de straat vermeld onder de namen Paeuwenstraite, Pawstraette, Pauwestrate, Pauwestraet, Pauwelstraet en Paeuwstraet. In 1752 wordt ze benoemd als St Pouwels Str. Eind 19e eeuw werd de straatnaam verbasterd tot Paulstraat, dit gold hierna enige tijd zelfs als de officiële naam. In 1924 is de naam middels een raadsbesluit gewijzigd in Pauwelstraat. Het is onduidelijk waar het eerste deel van de straatnaam zelf vandaan komt.[1]

In 1850 opende de allereerste vestiging van het Canisiusziekenhuis op de hoek van de Pauwelstraat en een nu verdwenen straatje, de Houtmarkt. Het betreffende pand was door het katholieke armenbestuur voor 1850 gulden opgekocht. Zestien jaar later verhuisde dit ziekenhuis naar de Doddendaal; in het pand aan de Pauwelstraat bleef men hierna cholerapatiënten verzorgen.[2]

Het stratenplan rondom de Pauwelstraat was behoorlijk anders dan tegenwoordig. De Pauwelstraat liep vanuit het oosten in het verlengde van de – nu eveneens verdwenen – Oude Stadsgracht vanaf een kruispunt met de Houtmarkt en Lange Nieuwstraat. De Pauwelstraat kwam in het westen uit op de noordzijde van wat toen de Korte Molenstraat heette (nu is dit het zuidelijke deel van de Broerstraat). Aan de andere kant van dit kruispunt lagen, in westelijke richting lopend, de Houtstraat die destijds langer was dan nu, en nog een andere verdwenen straat: de Oude Varkensmarkt. Iets zuidelijker liep de Lange Koningstraat min of meer parallel aan de Pauwelstraat, iets noordelijker liep ook de Gruitberg enigszins parallel.[3]

De Pauwelstraat was tegen het eind van de 19e eeuw een woonstraat geworden voor de welgestelderen, met veel hoge huizen en weinig winkels.[4] De woning van wethouder P.J.F. Daniels (1845-1930) stond ook in de Pauwelstraat.

Bij het bombardement door de United States Army Air Forces (USAAF) op de Nijmeegse binnenstad van 22 februari 1944 behoorden ook de Pauwelstraat en directe omgeving daarvan tot het zwaar getroffen gebied. De bebouwing aan de Pauwelstraat is bij de wederopbouw geheel vernieuwd, het oudste huis aan de straat dateert zodoende nu uit 1950. Aan de loop van de Pauwelstraat zelf is niet veel gewijzigd. Daar waar de Pauwelstraat voorheen overging in de Oude Stadsgracht, staat nu de westelijke bebouwing aan de Nieuwstraat.[3]

Het (winkel)pand aan Pauwelstraat 2-4-6 is een gemeentelijk monument (zie ook de lijst van gemeentelijke monumenten in Nijmegen stadsdeel Centrum-Benedenstad).

Zie de categorie Pauwelstraat (Nijmegen) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.