Oude Stadsgracht (Nijmegen)
| Oude Stadsgracht | ||
|---|---|---|
 | ||
De straat in 1935, met het pensionaat St.Louis | ||
| Geografische informatie | ||
| Locatie | Nijmegen | |
| Stadsdeel | Centrum | |
| Begin | Lange Nieuwstraat, Houtmarkt | |
| Eind | Korte/Lange Burchtstraat | |
De Oude Stadsgracht is een niet meer bestaande straat in het centrum van de Nederlandse stad Nijmegen. De straat liep in de buurt van het stadhuis, ten zuidoosten daarvan. Het was vooral een woonstraat, met daarnaast enkele winkels.
Geschiedenis
De straat werd omstreeks het midden van de 15e eeuw aangelegd, in de tijd dat het Nijmeegse stadscentrum verder werd uitgebreid met een nieuwe omwalling. Op de betreffende plek lag een toen al drooggevallen gracht, die in vredestijd werd gebruikt voor tuinieren. Vanaf 1649 wordt de straat ook vermeld als Achter die Muer, een verwijzing naar de eerdere ringmuur. In de 18e eeuw komt ook de naam Achter den Heesel/Achter den Ezel voor. De Oude Stadsgracht wordt ook nog een paar keer genoemd als Pauwstraat (hoewel dat eigenlijk de verkorte naam was van de Pauwelstraat ertegenover).[1]
De straat begon bij een kruispunt met de Lange Nieuwstraat en het straatje dat vanaf 1727 Houtmarkt heette (omdat de houthandel toen van nabij het stadhuis daarheen werd verplaatst). Aan de andere kant liep hier in de westelijke richting de Pauwelstraat (ongeveer op de plek waar dit kruispunt was staat tegenwoordig de westelijke bebouwing aan de Nieuwstraat). Van deze vier straten bestaat nu alleen de Pauwelstraat nog.
De Oude Stadsgracht maakte vervolgens naar het noorden eerst een bocht bij het straatje Wintersoord en kwam ten slotte uit op de (destijds Lange) Burchtstraat.[2] Aan de overzijde liep hier verder naar het noorden de Hoogstraat, een andere kleine straat.
Hier stond aan de Oude Stadsgracht 1, op de hoek met de Lange Burchtstraat, vanaf 1838 de allereerste schouwburg van Nijmegen, die in 1935 weer is gesloopt.[3] Er stond ook een klooster aan de Oude Stadsgracht. Omstreeks het begin van de 20e eeuw was er een boekhandel aan deze straat gevestigd.[4]
De bebouwing aan de Oude Stadsgracht werd verwoest tegen het eind van de Tweede Wereldoorlog. Een klein deel van de straat lag in het gebied dat werd getroffen door het bombardement op de Nijmeegse binnenstad van 22 februari 1944, dat werd uitgevoerd door de United States Army Air Forces. Onder meer het pand aan Oude Stadsgracht 3 werd hierdoor geraakt.[5] Ruim een half jaar later kwam hier de verwoesting door de slag om Nijmegen bij.[1]
Bij de wederopbouw is een deel van de vroegere straten in het Nijmeegse centrum verdwenen, inclusief de namen, waaronder ook de Oude Stadsgracht. Ervoor in de plaats werd de huidige Raadhuisstraat aangelegd, die nu ongeveer dezelfde loop heeft als de Oude Stadsgracht.
- 1 2 Stadsgracht - Stratenlijst gemeente Nijmegen, O
- ↑ STADSCENTRUM, noviomagus.nl
- ↑ De Schouwburg in Nijmegen: Van Opening tot Sloop. Wonen in Nijmegen (2 augustus 2023). Geraadpleegd op 11 januari 2026.
- ↑ Brinkhoff, J. (2004). Nijmegen verleden tijd. Elmar B.V., Rijswijk, p. 89. ISBN 90-389-1529-2.
- ↑ Oude Stadsgracht 3, Oorlogsdoden Nijmegen
