Doddendaal (Nijmegen)

De naam Doddendaal heeft betrekking op twee straten in dezelfde buurt in het centrum van de Nederlandse stad Nijmegen.

Oude Doddendaal

De oudste bekende vermelding van de eerste straat Doddendaal in Nijmegen dateert uit 1587. Algemeen wordt aangenomen dat de betreffende straat al ruim een eeuw eerder is aangelegd, omstreeks 1467. Op dezelfde plek zouden daarvoor een ringmuur en de Oude Gracht (stadsgracht) zijn geweest. De straat wordt in deze tijd tevens vermeld als Doddendaalschestraat en ook nog als Doodendaal. In 1632 zou de eerste bestrating hebben plaatsgevonden.[1] De naam van de straat is vermoedelijk afgeleid van het Slot Doddendael in Ewijk en niet andersom, aangezien dit slot al in 1379 wordt vermeld. Mogelijk verwijst de naam oorspronkelijk naar de lisdodde. De betreffende familie die ook het slot oorspronkelijk in bezit had, had tevens enige tijd een herenhuis aan de straat Doddendaal. Dit huis is later eigendom geworden van de graaf van Palsterkamp.[2]

De oude Doddendaal begon op een kruispunt met wat toen het noordelijke stuk was van de Bloemerstraat. Aan de andere kant daarvan liep, in oostelijke richting, de Oude Varkensmarkt. Deze twee straten vormden gezamenlijk deel een van de verbindingen tussen de Korte Molenstraat en Broerstraat in het oosten en de Parkweg in het westen.[3]

In 1863 werd er aan de Doddendaal een nieuw klooster onder beheer van de Zusters van Liefde geopend. Het Nijmeegse Rooms-Katholiek Parochiaal Armbestuur liet hierop enkele woningen in de straat ombouwen tot scholen.[4]

De oude Doddendaal in 1937, met het vroegere Canisiusziekenhuis, dat hier inmiddels al een klooster was

In de periode 1866-1886 was het Canisiusziekenhuis (het tegenwoordige CWZ) gevestigd aan de Doddendaal. Het was de tweede locatie van dit in 1850 opgerichte ziekenhuis, voordat het naar een wat ruimer pand aan de Houtstraat verhuisde. Later is dit ziekenhuis nog meerdere keren van locatie veranderd.[5] In 1882 kwam op nr. 49 de Sint-Franciscuskerk gereed, die was ontworpen door Cornelis van Dijk.

Aan de Doddendaal stonden eind 19e en begin 20e eeuw nog vooral woningen. Aan de Hessenberg stond een rooms-katholiek weeshuis voor arme kinderen. Tot 1638 was dit nog een zusterklooster, waarna het stadsbestuur er een nieuwe bestemming aan gaf.[6]

Omstreeks 1930 werd er in de straat een nieuw klooster ingewijd, het karmelietenklooster van Titus Brandsma. Dit moest zowel een studiehuis als een spiritueel centrum worden. Het klooster was gevestigd in het vroegere pand van het Canisiusziekenhuis, dat in 1928 was opgekocht door de karmelieten en daarna omgevormd tot een convent.[7][8]

Verwoesting tijdens WOII en heropbouw

Tijdens de Tweede Wereldoorlog, bij het zware bombardement op Nijmegen door vliegers van de United States Army Air Forces van 22 februari 1944, werd vooral een groot deel van de Bovenstad zwaar getroffen, inclusief het oostelijke stuk van de oude Doddendaal. Hier werd de bebouwing vrijwel geheel verwoest, inclusief de Sint-Franciscuskerk, die dusdanig was beschadigd dat men nog datzelfde jaar tot de volledige sloop hiervan overging.

Aan de westkant van de straat bleven wat meer panden ongeschonden, waaronder het weeshuis. Dit is echter in 1954 gesloopt.[9] Het klooster is na de oorlog ook verdwenen.

Bij de wederopbouw bleef het meest westelijke stuk van de oorspronkelijke Doddendaal behouden. In 1960 is hier ook de Titus Brandsmakapel gebouwd. Middels een raadsbesluit is dit stuk straat in 1982 hernoemd tot Kroonstraat.[10]

Nieuwe Doddendaal

Doddendaal
De straat in 1971
De straat in 1971
Geografische informatie
Locatie Nijmegen
Stadsdeel Centrum
Begin Bloemerstraat, Plein 1944
Eind Parkweg
Postcode 6511DA - 6511DG
Algemene informatie
Aangelegd in 1467 / 1950
Naam sinds 1950

De straatnamen Doddendaal en Achter Valburg werden in december 1950 aanvankelijk allebei ingetrokken. De straatnaam Doddendaal werd hierna opnieuw toegewezen aan een samenvoeging van (een deel van) de oude Kroonstraat en Achter Valburg, twee straten die tot het bombardement in elkaars verlengde iets zuidelijker en parallel aan de oorspronkelijke Doddendaal hadden gelopen.[11] De huidige Doddendaal komt daardoor grotendeels overeen met de straat die vóór het bombardement Achter Valburg was.[12]

Deze nieuwe Doddendaal is omstreeks 1950 aangelegd. De straat loopt, vanaf een kruispunt met de Bloemerstraat en bij de zuidoostelijke rand van Plein 1944, in westelijke richting. De Doddendaal kruist daarbij de Titus Brandsmastraat en Regulierstraat, iets westelijker de Parkdwarsstraat, dan de nieuwe Kroonstraat, om ten slotte uit te komen op de Parkweg (nabij de ingang van het Kronenburgerpark). Ten opzichte van de vroegere Doddendaal loopt de huidige iets zuidelijker. De nieuwe Doddendaal is verder ongeveer even lang als de oude.

De naam Achter Valburg was pas in 1924 door de gemeente vastgesteld (daarvoor werd de straat hier meestal Kronenburgschestraat genoemd). In 1959 is ook deze straatnaam weer opnieuw toegewezen, nu aan een klein straatje tussen de Regulierstraat en Parkdwarsstraat.[2][13]

Doddendaal 24, anno 1966

Kerk en klooster (1951)

Het voormalige Carmelklooster, nu een studentencomplex

De karmelieten waren door het hiervoor genoemde bombardement ook hun kerk aan de Augustijnenstraat kwijtgeraakt. Ter vervanging werd in 1950-1951 aan de nieuwe Doddendaal de Karmelkerk gebouwd. Naast deze kerk kwam ook weer een nieuw karmelietenklooster.

De Karmelkerk is echter niet lang in gebruik geweest en werd in 1981 wegens het gebrek aan bezoekers alweer gesloopt; tegenwoordig staan op de betreffende plek appartementen. Het kloostergebouw is wel grotendeels behouden. Het gebied is door de SSH& opgekocht en omgevormd tot een studentencomplex.

Zie de categorie Doddendaal (Nijmegen) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.