Oude Varkensmarkt (Nijmegen)

Oude Varkensmarkt
De straat omstreeks 1935
Geografische informatie
Locatie	Nijmegen
Stadsdeel	Centrum
Begin	Korte Molenstraat, Broerstraat, Pauwelstraat
Eind	Bloemerstraat, oude Doddendaal

De Oude Varkensmarkt was een straat in de Bovenstad van de Nederlandse stad Nijmegen, die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog is verdwenen. De plek waar de straat liep is tegenwoordig een zuidelijk deel van Plein 1944.

Ongeveer vanuit het punt waar deze straat in westelijke richting begon, liepen naar het zuiden de Korte Molenstraat, naar het oosten de Pauwelstraat, naar het noorden de Broerstraat. Naar het westen en min of meer parallel aan de Oude Varkensmarkt liep het meest zuidoostelijke stuk van de Houtstraat, die toen ongeveer tweemaal zo lang was als nu. Iets noordelijker lagen de Gruitberg en Korte Nieuwstraat, twee zijstraatjes. De Oude Varkensmarkt zelf liep vanuit daar een stuk in westelijke richting tot aan een kruispunt met wat toen het noordelijke stuk was van de Bloemerstraat. Aan de andere kant van dat kruispunt, nog verder naar het westen, lag de toenmalige Doddendaal (deels de huidige Kroonstraat).

Al deze straten vormden gezamenlijk een belangrijke verbinding met de Parkweg in het westen.

De betreffende straat werd aanvankelijk vermeld als Achter de Wiemelpoort (1579) omdat de straat vlak achter deze oude stadspoort liep, en als Rozemarijnstraat (1679), in 1680 als Verckensmaerckt. Dit verwees naar het feit dat hier vanaf de 17e eeuw gedurende ca. 70 jaar veemarkten werden gehouden. Behalve varkens werden er ook schapen verhandeld; de naam Schapenmarkt komt daarom ook voor. Deze veemarkt moet omstreeks het midden van de 18e eeuw zijn verplaatst naar de Houtmarkt. Er is echter enige verwarring tussen deze twee straten; Joan Blaeu vermeldt in 1649 een straat als Verckens merck, later wordt dit Verkensmerckt, en in 1751 volgt een vermelding van kennelijk dezelfde plek als Varkens Marckt. Volgens Jan Brinkhoff bedoelde Blaeu echter al de latere Houtmarkt ("Achter den Ezel") aan de Oude Stadsgracht, waar toen óók varkenshandel moet zijn bedreven.^[1][2]:115 De Houtmarkt had in ieder geval vanaf 1727 middels een raadsbesluit officieel die naam, al lijkt het er tegelijkertijd op dat het toen (ook) een veemarkt was geworden.^[3] De Oude Varkensmarkt wordt in ieder geval in 1776 als zodanig genoemd.^[2]:114

In 1829 kwamen enkele zusters van de Sociëteit van Jezus, Maria en Jozef naar Nijmegen, als de eerste onderwijscongregatie. Zij stichtten aan de Oude Varkensmarkt een eerste armenschool, speciaal bedoeld voor katholieke meisjes. Omstreeks 1843 verhuisde de congregatie naar de toenmalige Lange Burchtstraat.^[4]