Molenstraat (Nijmegen)

Molenstraat
De straat in 2020, met zicht op een pand uit 1905 van Piet Buskens
De straat in 2020, met zicht op een pand uit 1905 van Piet Buskens
Geografische informatie
Locatie Nijmegen
Stadsdeel Centrum
Begin Plein 1944, Broerstraat, Ziekerstraat
Eind Bisschop Hamerstraat, In de Betouwstraat, Van Welderenstraat
Postcode 6511HA - 6511HN

De Molenstraat is een straat in het stadscentrum van de Nederlandse stad Nijmegen. Ze loopt tegenwoordig vanaf een kruispunt met de meest zuidwestelijke rand van Plein 1944, de Broerstraat in het noorden en de Ziekerstraat in het oosten een stuk in zuidoostelijke richting, tot aan een kruispunt met de In de Betouwstraat, de Van Welderenstraat en verder naar het zuiden de Bisschop Hamerstraat (die in tweeën is gesplitst).

De straat heeft zowel een belangrijke winkel- als horecafunctie.

De naam verwijst naar de molens die hier ooit in de nabijheid stonden.

Geschiedenis

De straat omstreeks 1650, in de richting van de Molenpoort (tekening van Hendrik Feltman)

De straat bestond al in de middeleeuwen.[1] In 1301 kwam er een kerk met klooster.[2]

Op het huidige kruispunt van de Molenstraat, Broerstraat en Ziekerstraat werd in de 14e eeuw de Windmolenpoort ("Wiemelpoort") gebouwd, destijds als onderdeel van de eerste stadsomwalling. Later deed dit bouwwerk nog enige tijd dienst als gevangenis. De Wiemelpoort is in 1860 uiteindelijk afgebroken.[3]

Tot circa 1436 lag de Molenstraat nog (net) buiten de Nijmeegse stadswallen. Met de uitbreiding van de stad werden deze wallen verlegd, zodat ook de Molenstraat voortaan hierbinnen kwam te liggen. Aan de andere kant van de straat werd in datzelfde jaar de Molenpoort gebouwd, en er kwam een gracht voor deze poort. Dit vormde hierna eeuwenlang een belangrijk toegangspunt voor wie de stad in wilde.

Naast of nabij de oorspronkelijke kerk moet in de periode 1392-1402 al een eerste gasthuis gevestigd zijn geweest. Ook stond hier het Sint-Catharina- of Regulierenklooster, dat werd verkocht na de machtsovername door de protestanten als gevolg van het beleg van 1591. Een jaar later werd in het vrijgekomen pand van het klooster een nieuw opvanghuis opgericht, het Oud Burgeren Gasthuis, als resultaat van een fusie tussen twee gasthuizen elders in de stad.[4]

De Molenstraat wordt in de 17e eeuw vermeld als Muele Straet en Meulenstraet. Een raadsvoorstel van begin januari 1880 om de straat te hernoemen tot Parkstraat, haalde het niet.[5]

Dankzij de Vestingwet van 1874 konden de stadsmuren rond Nijmegen uiteindelijk worden gesloopt. De Bovenstad werd vanaf dat moment economisch veel belangrijker dan voorheen. De Molenstraat was tot die tijd voornamelijk een woonstraat geweest, maar vanaf ca. 1880 kwam de nadruk veel meer op winkels te liggen (hetzelfde gebeurde in deze tijd met veel andere straten hier in de buurt, zoals de Burchtstraat, Broerstraat en Houtstraat).

Een stukje straat tussen de rest van de Molenstraat in het zuiden en het begin van de Broerstraat die vanuit daar naar het noorden liep, droeg officieus de naam Korte Molenstraat. Vanuit oostelijke richting kwamen hier de Ziekerstraat, Lange Koningstraat en iets noordelijker de Pauwelstraat uit. De Korte Molenstraat werd tot en met de 19e eeuw ook wel "Klein Venetië", "Groot Venetië" of "Oud Venetië" genoemd, naar een huis dat hier in de 17e eeuw had gestaan.[5][6]

In 1895 en 1896 werd aan de Molenstraat de neogotische Sint-Ignatiuskerk (later hernoemd tot Molenstraatkerk) gebouwd, onder leiding van Nicolaas Molenaar. Deze kerk verving de oudere Regulierenkerk (die eerder opnieuw katholiek was geworden) op dezelfde plek.[2]

Op 5 april 1902 werd het meest zuidoostelijke stuk van de oorspronkelijke Molenstraat, vanaf het Keizer Karelplein tot aan de kruising met de In de Betouwstraat en Van Welderenstraat, hernoemd tot Bisschop Hamerstraat. Dit gebeurde als eerbetoon aan de missionaris-martelaar bisschop Ferdinand Hamer, die twee jaar daarvoor in China was omgekomen en wiens geboortehuis in de Molenstraat stond.[7] De huisnummering aan de Molenstraat eindigt sindsdien dus daar.[5] De Bisschop Hamerstraat bestaat zelf uit twee aan elkaar parallel lopende straten, die ten slotte uitkomen op het Keizer Karelplein.

In 1938 opende Luite Veen aan de Molenstraat 140, op de hoek met de Eerste Walstraat, een nieuwe vestiging van Radio De Kroon. Van deze zaak had hij toen al een aantal jaar een winkel aan de Zeigelbaan. Na het verwoestende bombardement op de Nijmeegse binnenstad van 22 februari 1944 bleef alleen de vestiging van De Kroon aan de Molenstraat over.[8] Bij datzelfde bombardement lag de Molenstraat grotendeels net buiten het getroffen gebied. Voornamelijk de bebouwing aan de noordzijde van de straat werd verwoest, in het bijzonder de Korte Molenstraat en de Molenstraatkerk. Op de overgebleven fundamenten van deze kerk is tijdens de wederopbouw de huidige Molenstraatkerk gebouwd.

De vroegere Korte Molenstraat ging per 1 augustus 1967 geheel op in de promenade van de Broerstraat, die zodoende sindsdien wat zuidelijker eindigt. De winkelhuizen waren hier al verdwenen vóór de Tweede Wereldoorlog.[9][10]

In 1967 verkaste het Oud Burgeren Gasthuis uiteindelijk naar de Professor Cornelissenstraat in het zuidoosten van de stad. Het pand aan de Molenstraat (dat in 1846-1848 al helemaal was vernieuwd) is vervolgens afgebroken. Sinds begin jaren 70 van de 20e eeuw ligt hier de Passage Molenpoort.[4][11][12]

Heden

De zuidzijde van de straat heeft boven de winkels op de begane grond nog veel historische gevels. Sinds de jaren '90 ligt de nadruk van de noordzijde op horeca. De Molenstraat is sindsdien ook een belangrijke uitgaansstraat geworden, waar onder meer sinds 1996 een grote Drie Gezusters gevestigd is.

Het overgrote deel van de Molenstraat behoort tegenwoordig tot de voor gemotoriseerd verkeer afgesloten winkelzone in het stadscentrum.

Varia

  • De inham waar nu veel terrassen zijn en die informeel Molenplein genoemd wordt, stond voorheen bekend als Aan den Poel.[5]

Afbeeldingen

Zie de categorie Molenstraat (Nijmegen) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.