Oejezd Achalkalaki

Het gebied was tot het begin van de Ottomaanse overheersing in de 17e eeuw eeuwenlang onderdeel van het Georgische vorstendom Samtsche en eerder van Tao-Klardzjeti. Het gebied wordt als zodanig dan ook door de Georgiërs gezien als historisch onderdeel van Georgië. Onder het Ottomaanse Rijk lag Achalkalaki in het eyalet Çildir (ook wel het pashalik Achaltsiche). Tijdens de Russische expansie in de Kaukasus en de Zwarte Zeeregio in de 19e eeuw, die ten koste ging van de Ottomanen, werd het gebied van Achalkalaki meermaals bevochten tussen beide partijen. Het fort van de stad Achalkalaki was een belangrijke militaire defensiepost.

De Russen veroverden Achalkalaki in de Russisch-Turkse Oorlog van 1806-1812, maar moesten het fort met de Vrede van Boekarest teruggeven aan de Ottomanen. Tijdens de Russisch-Turkse Oorlog van 1828-1829 veroverden de Russen het gebied definitief.^[5] De Ottomanen probeerden daarna zonder succes Achalkalaki te heroveren tijdens de Krimoorlog (1853-1856),^[6] de Russisch-Turkse Oorlog van 1877-1878 en de Kaukasusveldtocht van 1914-1918.

De kortstondige Democratische Republiek Georgië (1918-1921) kreeg ook te maken met de Ottomaanse aanspraken, die het gebied opeisten in het verdrag van Batoemi van 1918 in ruil voor de erkenning van Georgische onafhankelijkheid. Na de Turkse overgave in de Eerste Wereldoorlog met de wapenstilstand van Mudros van oktober 1918 werd het gebied onder Georgisch gezag gebracht.^[7] De Armeniërs probeerden het gebied kort daarna ook op te eisen tijdens de Armeens-Georgische Oorlog.^[8] In 1921 kwam Achalkalaki definitief binnen Georgië te liggen, middels het verdrag van Kars, waarmee de grenzen tussen Turkije en de drie Kaukasische sovjetrepublieken werden vastgelegd.

In Achalkalaki en het nabijgelegen Achaltsiche vestigden zich veel Armeniërs die door de Turken verdreven werden uit de Oost-Anatolische gebieden, zoals de stad Erzurum, vanwege hun steun voor de Russen.^[9] Tegelijkertijd verhuisden veel Meschetische Turken en islamitische Georgiërs weg uit de provincie naar Turkije. Na elk van de verschillende oorlogen volgde een emigratiegolf.^[10]

Zie ook: Ninotsminda (gemeente)#Doechobors

Rond 1840 vestigde een Russische religieuze groepering, de Doechobors ("Geestworstelaars"), zich in het gebied. Zij kwamen van oorsprong uit de omgeving van Melitopol (gouvernement Taurida, Oekraïne) en werden verbannen naar Transkaukasië. Honderden families vestigden zich in het Georgische Dzjavacheti, de streek van de provincies Achaltsiche en Achalkalaki en stichtten een reeks dorpen. Het dorp Bogdanovka, het latere Ninotsminda, werd medio 1840 door hen opgericht en werd een districtscentrum in Achalkalaki. In latere jaren verdunde de gemeenschap, door deportatie en verhuizing naar onder andere Canada en later Rusland.^[11]

De meeste inwoners van de provincie waren werkzaam in de akkerbouw, met tarwe als hoofdgewas, met name in de valleien en de minder hoge delen van de hooglanden. In hogere delen werd vooral aan veeteelt gedaan.^[5] Ambacht waren onder meer de productie van aardewerk en kaarsen. Er waren een aantal karavanserais. Er werd handel gedreven met Turkije waar zijde en wol naar werden geëxporteerd, en vee, graan en fruit vanuit werd geïmporteerd. De meeste handelaren waren Armeens.^[12]

De provincie Achalkalaki kende een grote meerderheid aan Armeniërs van ruim 72 procent. Het aandeel Tataren (Azerbeidzjanen), Georgiërs en Russen ontliep elkaar niet veel rond het einde van de 19e eeuw. De voor het platteland van Georgië relatief grote Russische gemeenschap kwam door de vestiging van duizenden Doechobars, een verketterde religieuze groep uit zuidelijk Oekraïne (zie boven). De stad Achalkalaki was in 1886 voor 95 procent Armeens bevolkt. Dat liep in 1897 iets terug door de vestiging van Russen en Oekraïners.

Als gevolg van deze bevolkingssamenstelling waren de meeste inwoners van de provincie lid van de Armeens-Apostolische Kerk (bijna 63 procent), gevolgd door de Armeens-Katholieke Kerk (bijna 12 procent) en de islam (10,5 procent). Acht procent van de inwoners was lid van de oosters-orthodoxe kerk. Joden en rooms-katholieken waren kleinere religieuze denominaties (minder dan een procent).^[21]