Oblast Batoemi
| Батумская область Oblast Batoemi | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Oblast in Keizerrijk Rusland | |||||
| |||||
| |||||
| Kaart | |||||
 | |||||
| Oblast Batoemi in het onderkoninkrijk van de Kaukasus. | |||||
| Algemene gegevens | |||||
| Hoofdstad | Batoemi | ||||
| Oppervlakte | 6.975 km² 6.129 werst² | ||||
| Bevolking | 161.239 (1912) | ||||
| Religie(s) | Islam, Oosters-Orthodox | ||||
 | |||||
Etnografische en bestuurlijke kaart uit 1902 van de okroegen Batoemi en Artvin die vanaf 1903 weer het oblast Batoemi vormden. | |||||
| |||||
.svg.png){kind=small}
De oblast Batoem(i) (Russisch: Батумская область, Batoemskaja oblast; Georgisch: ბათუმის ოლქი, Batoemis olki) was een bestuurlijke eenheid in het onderkoninkrijk van de Kaukasus van het Russische Rijk met hoofdstad Batoemi. Het gebied werd gedurende de 19e en vroeg 20e eeuw betwist tussen Rusland, het Ottomaanse Rijk en de Democratische Republiek Georgië, en is sindsdien verdeeld over het zuidwesten van Georgië en noordoosten van Turkije.
Geschiedenis
De oblast ontstond uit gebieden van het Ottomaanse sanjak Lazistan, na de annexatie van de regio bij het Russische Rijk als gevolg van de Russisch-Turkse Oorlog van 1877-1878. Het gebied werd per Vrede van Berlijn aan Rusland overgedragen, waarna de oblast Batoemi werd opgericht. In 1883 werd de oblast alweer opgeheven en werden de okroegen ondergebracht in het gouvernement Koetais. In 1903 werd de oblast weer heropgericht en buiten het gouvernement Koetais geplaatst.[1]
Betwist met Turkije
De oblast Batoemi werd na de val van het Keizerrijk Rusland in 1917 door zowel het Ottomaanse Rijk als de Georgiërs geclaimd. In de Vrede van Brest-Litovsk van maart 1918 werden het gebied aan de Ottomanen toegekend, waarmee de grenzen van voor de Russisch-Turkse oorlog van 1877-1878 werden hersteld. De Georgiërs erkenden dit niet, maar de Ottomanen veroverden het gebied in april 1918 en hield het oblast de facto op te bestaan.
In het Ottomaans-Georgische verdrag van Batoemi van juni 1918 deed de pas opgerichte Democratische Republiek Georgië onder druk afstand van het gebied. Na de capitulatie van de Ottomanen in de Eerste Wereldoorlog met de wapenstilstand van Mudros werd de voormalige oblast Batoemi een Brits militair mandaatgebied. In juli 1920 droegen de Britten het gebied over aan de Georgiërs, mede als gevolg van het verdrag van Moskou van juni 1920. In dit verdrag erkende Sovjet-Rusland het gebied als Georgisch.
De grondwet die de Georgische republiek in 1920 in concept afhad en in februari 1921 aannam, verleende autonomie aan de provincie Batoemi onder de naam 'Moslim-Georgië'.[3] Het Moslim-Georgië Bevrijdingscomité had hier in 1919 tijdens de Britse bezetting al voor gepleit.[4] De invasie van het Rode Leger in februari-maart 1921 hield de uitvoering hiervan tegen. Tegelijkertijd veroverde het Turkse leger het oblast Batoemi.
Het gebied werd als gevolg van de verdragen van Moskou en Kars in 1921 verdeeld over Turkije en de Georgische sovjetrepubliek. Alleen het noordelijke deel van het okroeg Batoemi kwam bij Georgië. In artikel VI van het Verdrag van Kars werd de autonomie voor de moslimbevolking in dat gebied gewaarborgd met de oprichting van de Adzjarische Autonome Socialistische Sovjetrepubliek. Turkije kreeg in ruil daarvoor de districten Artvin en Ardahan waar Georgië eerder aanspraak op maakte.
Bestuurlijke indeling
Bij haar oprichting op 20 september 1878 (O.S.) bestond het oblast uit drie okroegen, namelijk Adzjarië, Batoemi en Artvin.[1] Deze okroegen waren op hun beurt weer ingedeeld in oetsjastokken, districten die ook wel werden aangeduid als politiedistrict. Aan het hoofd van het oblast stond een gouverneur die door de onderkoning van de Kaukasus werd benoemd.
Belangrijkste wijzigingen
Op 12 juni 1883 (O.S.) werd het oblast afgeschaft en werden de okroegen ondergebracht bij het gouvernement Koetais. Tegelijkertijd werd het okroeg Adzjarië afgeschaft en aan het okroeg Batoemi toegevoegd.[5] In 1903 werd het oblast heropgericht met daarbinnen de okroegen Artvin en Batoemi. Deze waren net als eerder intern onderverdeeld in districten (oetsjastok).
| Bestuurlijke onderverdeling oblast Batoemi | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| District | Centrum | Opp.[6] (werst²) | Inwoners | |||||||||||||||
| 1912 | ||||||||||||||||||
| 1 | Okroeg Artvin | Artvin | 2.875 | 64.916 | ||||||||||||||
| 2 | Okroeg Batoemi | Batoemi | 3.254 | 96.323 | ||||||||||||||
| Totaal | 6.129 | 161.239 | ||||||||||||||||
| Verantwoording data: Kaukasische kalender 1913;[7] | ||||||||||||||||||
Zie ook
Referenties
- Bronnen
- (ru) Brockhaus, Батумская область (Batoemi oblast). Encyclopedic Dictionary of F.A. Brockhaus and I.A. Efron - vol. III, vol. I addendum pp.185–186, 225 (add.) (1891 / 1905). Geraadpleegd op 25 januari 2026.
- (ru) Karpeev, Бату́мская о́бласть (Batoemi oblast). Grote Russische Encyclopedie (2004). Gearchiveerd op 15 juni 2024.
- (en) Tsutsiev, Arthur (2014). Atlas of the Ethno-Political History of the Caucasus (pdf). Yale University Press, New Haven / London. ISBN 978-0-300-15308-8. Geraadpleegd op 25 januari 2026.
- (ru) Ryabchenko, Alexander (1913). Россия. Географическое описание Российское Империи по губерниям и областям с географическими картами (Rusland. Geografische beschrijving van het Russische Rijk per provincie en regio met geografische kaarten). "Бережливость" (Berezjlivost'), St.Petersburg, pp.212-213.
- Voetnoten
- 1 2 Karpeev 2004.
- ↑ (ka) Constitution of Georgia (February 21, 1921). The Legislative Herald of Georgia (21 februari 1921). Geraadpleegd op 2 november 2022.
- ↑ Artikel 107, grondwet 1921.[2]
- ↑ (ka) სამუსლიმანო საქართველო ბუნებრივ სამშობლოსთან შეერთებას ითხოვს (Moslim-Georgië eist hereniging met zijn natuurlijke thuisland.). Sakartvelos Respoeblika nr. 195 (via Civil Georgia) (31 augustus 1919). Geraadpleegd op 26 januari 2026.
- ↑ (ru) Кавказский календарь на 1884 год : [39-й год (Kaukasische kalender voor 1984: [jaar 39])]. Канцелярия Наместника по военно-народному управлению (Kanselarij van de Onderkoning voor Militair en Volksbestuur), Tbilisi (1883), p.322 (pdf p.327). Geraadpleegd op 25 januari 2026.
- ↑ De oppervlakte is een momentopname op basis van de Kaukasische kalender 1913. Een vierkante werst is ongeveer 1,14 km²
- ↑ (ru) Кавказский календарь на 1913 год : [68-й год (Kaukasische kalender voor 1913: [jaar 68])]. Канцелярия Наместника по военно-народному управлению (Kanselarij van de Onderkoning voor Militair en Volksbestuur), Tbilisi (1912), pp.128-131 (pdf pp.265-266). Geraadpleegd op 25 januari 2026.
