Gikun

Gikun (Japans: 義訓 [ɡʲikɯɴ]; Hepburn: gikun; Nederlands: betekenislezing) is een onofficiële en buitengewone lezing - soms ook een valse lezing genoemd - van een kanji. Vaak worden gikun gebruikt in poëzie, manga en literatuur. Meestal betreffen het eufemismen maar gikun kunnen ook worden gebruikt voor dysfemismen. Deze bijzondere lezingen zijn nergens geregistreerd en het gebruik ervan is erg vrij. Derhalve dient de schrijver de lezer erop te attenderen hoe het gikun-karakter moet worden gelezen; hierom wordt het karakter vaak begeleid door furigana. Wanneer een gikun, voor een combinatie van twee of meer kanji, breed wordt gebruikt en formeel wordt vastgelegd, wordt het een jukujikun.

Etymologie

Het woord Gikun, bestaande uit 3 morae: [gi-ku.n; ぎくん], is de rōmaji-transcriptie van de kango-kanji: 義訓 [gi + kun]. Het is de samenstelling van het zelfstandige naamwoord: 義 [gi] "betekenis" in de on-lezing[1] en het zelfstandig naamwoord: 訓 [kun] "lezing" eveneens in de on-lezing.[2] Gikun kan grofweg worden vertaald als betekenislezing.

Praktische voorbeelden

Een aantal praktische voorbeelden van gikun in eenvoudige zinnen ter illustratie.

GikunLetterlijke betekenisBeoogde betekenisToegevoegde lezingVerklaring
彼はねむHij is gestorvenHij is ingeslapenねむ = 眠る = slapen'sterven' is te sterk, daarom gebruikt men het zachtere 'slapen'.
彼は父と喧嘩たたかしているHij ruziet met zijn vaderHij strijdt met zijn vaderたたか = 戦 = strijden'ruziën' is te sterk, daarom gebruikt men het zachtere 'strijden'.

Populaire gikun

Letterlijke Nederlandse betekenis Gikun (kanji) Gikun (hiragana) Gikun (Hepburn) Bedoelde Nederlandse betekenis
Heelal / kosmos 宇宙 そら sora Hemel / lucht
Planeet aarde 地球 ここ koko Hier / deze plek
Serieus / oprecht 本気 マジ maji Echt / serieus (informeel)
Bloed + tranen 血涙 なみだ namida Tranen
Liefde かなしい kanashii Verdrietig / emotioneel
Eeuwigheid 永遠 とわ towa Eeuwig
Doodsgod / Magere Hein 死神 デス desu Death / de dood
Mechaniek / machine 機械 からくり karakuri Mechaniek / truc
Tijd 時間 とき toki Moment / ogenblik
Hart こころざし kokorozashi Intentie / aspiratie
Mens / persoon われ ware Ik / mezelf (poëtisch)
Geest / ziel たましい tamashii Ziel / innerlijke kracht
Schaduw かげろう kagerou Schim / vluchtige verschijning
Regen しずく shizuku Druppel / tranen
Bergen やまなみ yamanami Bergketen / horizon
Rivier みずうみ mizuumi Meer / waterlichaam
Vogel つばさ tsubasa Vleugels / vrijheid
Vlinder はね hane Vleugels / transformatie
Dageraad あけぼの akebono Ochtend / begin van de dag
Donkerte くらやみ kurayami Duisternis / geheimenis

Zie ook

  • (en) Japanese with Anime - Gikun - Informatieve pagina over gikun.