Genua (stad)

Genua was reeds ten tijde van het Romeinse Rijk een belangrijke vlootbasis.

Na de val van het Romeinse Rijk kreeg de stad talloze overheersers (o.a. Oostgoten, Byzantijnen en vanaf 774 het Frankische Rijk). In 843 kwam de stad in Midden-Francië te liggen. Dit rijk werd twaalf jaar later gesplitst en Lodewijk II van Italië werd koning van Italië en keizer. In 879 werd Karel III de Dikke koning van Italië. Drie jaar later werd hij ook koning en keizer van Oost-Francië (en ook West-Francië in 884). Vanaf 888 begon een periode van grote instabiliteit in Italië, tot keizer Otto I Italië binnenviel, tot koning van Italië werd gekroond en de orde herstelde. De reële macht van de koning van Italië en van de Oost-Frankische keizer zou in de volgende eeuwen echter verschrompelen.

Zie Republiek Genua voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In de elfde eeuw wisten de kooplieden en burgerij van Genua een stadsrepubliek te maken. De Compagna Communis ("Gemeenschappelijke Compagnie") werd opgericht, een handelsbondgenootschap van alle edelen van de in de nabijheid gelegen valleien. Dit geldt als ontstaan van de Republiek Genua. In het eerste kwart van de elfde eeuw werkte Genua samen met Pisa om het westelijk Middellandse Zeegebied te heroveren op de Arabieren. Dit zorgde voor de Genuese heerschappij op Corsica en Sardinië.

Als een van de Maritieme republieken, (de andere waren Venetië, Pisa en Amalfi) bereikte Genua grote macht en rijkdom: het bezat Ligurië, het zuiden van Piëmont en talrijke gebieden overzee, waaronder Corsica, Elba, delen van Sardinië en kolonies in de Levant, aan de Zwarte Zee, op Cyprus en in Noord-Afrika.

Keizer Lotharius III, de laatste "koning van Italië" (1125-1137) was ook Duits keizer (1133-1137), maar ondertussen lag de macht in Noord-Italië duidelijk bij de stadstaten. In Genua lag de lokale macht bij de consuls die door de lokale elite zelf aangesteld werden. De Heilige Roomse Keizers bleven zich echter bemoeien met de Italiaanse zaken. Dit eindigde in 1176, wanneer de eerste Lombardische Liga, waarin Genua zich met andere Noord-Italiaanse steden had verenigd, de Heilige Roomse Keizer Keizer Frederik I Barbarossa overwon in de Slag bij Legnano. Zo konden de Noord-Italiaanse steden zich definitief loswrikken van het Heilige Roomse Rijk.

In de eeuw die volgde werd de Republiek Genua een belangrijke macht, zeker nadat het de concurrerende zeemogendheid Pisa in 1284 versloeg tijdens de Slag bij Meloria. Rond 1300 bereikte de republiek het toppunt van haar macht. Venetië, een andere concurrent, bleek meer weerstand te bieden. Tussen 1257 en 1381 vocht Genua talrijke oorlogen uit met Venetië. Uit deze tijd dateren ook de colleges, die in 1471 leidden tot de oprichting van de Università degli Studi di Genova oftewel Universiteit van Genua.

Een nieuw hoogtepunt van zijn macht als financiële en zeevarende mogendheid bereikte Genua tegen het einde van de vijftiende en in de zestiende eeuw. In die tijd kwamen op basis van een verordening van de Senaat van Genua de Strade Nuove met de Palazzi dei Rolli tot stand. Het ging hier om een destijds in Europa uniek publiek/privaat samenwerkingsproject. In de schitterende barokke en renaissance palazzi, rijk voorzien van fresco’s en ornamenten, bevinden zich ook thans representatieve kantoren van ondernemingen en banken. Het complex van nieuwe straten (Strade Nuove) staat thans op Werelderfgoedlijst van Unesco.

In 1451 werd de beroemdste Genuees geboren: de ontdekkingsreiziger Christoffel Columbus.

De opkomst van het Turkse Rijk in de vijftiende eeuw betekende het verlies van de oostelijke gebieden. In dezelfde eeuw werd de stad getroffen door de pest. Het door interne twisten geplaagde Genua kwam vervolgens afwisselend in handen van Frankrijk en Milaan.

In de zeventiende en vooral de achttiende eeuw ging het steeds minder goed met de stad. Zo werd de stad in 1684 door een Franse vloot gebombardeerd. Na het bombardement stond nog een derde van de stad overeind. In 1768 moest Genua zijn enige overblijvende overzeese bezitting, Corsica, verkopen aan Frankrijk.

In 1797 werd de stad door Napoleon Bonaparte veroverd en omgevormd tot de Ligurische Republiek. In 1804 werd de Republiek Genua hersteld maar het Congres van Wenen verenigde Genua in 1815 met Piëmont-Sardinië, dat in 1860 opging in het moderne Italië.

In 1922 werd in Genua de Conferentie van Genua gehouden. In 2001 was Genua het toneel van een G8-topconferentie, die zo'n 200.000 tegendemonstranten aantrok en uitliep op een bloedige veldslag tussen politie en demonstranten.^[18] In 2004 was Genua samen met Rijsel de culturele hoofdstad van Europa.

De belangrijkste culturele erfenis van de stad is de UNESCO-werelderfgoedlocatie Genua: Le Strade Nuove en het systeem van de Palazzi dei Rolli. Deze site erkent de unieke stadsplanning van de late 16e en vroege 17e eeuw, toen de Republiek Genua, op het hoogtepunt van haar macht, een project ondernam om een wijk met prestigieuze residenties te creëren.^[20] De heersende aristocratie van de stad financierde een reeks nieuwe hoofdstraten (de Strade Nuove), met name Via Garibaldi (voorheen Strada Nuova of Via Aurea), Via Cairoli (Strada Nuovissima), en Via Balbi.^[21]

Deze prachtige woningen maakten deel uit van een openbaar logementsysteem dat werd beheerd via officiële registers, de Rolli genaamd. Bij staatsbezoeken werd uit deze lijsten een paleis gekozen om hoogwaardigheidsbekleders zoals prinsen of ambassadeurs te ontvangen, waarbij de grandeur van het paleis werd afgestemd op de rang van de gast.^[21] De paleizen zelf zijn architectonische wonderen, aangepast aan het krappe stedelijke landschap met verticale oplossingen zoals spectaculaire open trappenhuizen, binnenplaatsen en hangende tuinen.^[20] De Vlaamse schilder Peter Paul Rubens stelde een beroemd boek samen met tekeningen van deze paleizen en presenteerde ze als een voorbeeldig woonmodel voor de Europese adel.^[21]

Veel van deze paleizen zijn nu opengesteld voor het publiek. Drie van de belangrijkste aan de Via Garibaldi — Palazzo Rosso, Palazzo Bianco en Palazzo Doria-Tursi — staan gezamenlijk bekend als de Musei di Strada Nuova:^[22]

• Palazzo Rosso ("Rode Paleis") is een historisch huismuseum dat de originele inrichting en kunstcollecties van de familie Brignole-Sale bewaart te midden van met fresco's beschilderde kamers.
• Palazzo Bianco ("Witte Paleis") is de belangrijkste kunstgalerie van Ligurië, met werken van Genuese, Italiaanse (waaronder Caravaggio), Vlaamse en Spaanse kunstenaars.
• Palazzo Doria-Tursi is het grootste van de drie en herbergt een uitbreiding van de galerie, evenals decoratieve kunsten, munten en de officiële maten en gewichten van de oude Republiek. Het is ook de thuisbasis van "Il Cannone", de beroemde viool van Niccolò Paganini.^[22]

Twee keer per jaar, tijdens de Rolli-dagen in de lente en de herfst, openen veel van deze paleizen hun deuren voor het publiek en bieden zo een kijkje in hun historische schatten.^[21]

Met een oppervlakte van 113 hectare is het historisch centrum van Genua een van de grootste en dichtstbevolkte middeleeuwse centra van Europa. Het wordt gekenmerkt door een doolhof van smalle steegjes (caruggi) die onverwacht uitkomen op kleine pleinen. Dit dichte stedelijke weefsel is een smeltkroes van culturen, waar historische winkels (botteghe storiche) naast adellijke paleizen en kerken staan. De architecturale stijlen zijn gelaagd: een middeleeuwse muur kan dienen als de basis voor een 14e-eeuws gebouw, en gotische loggia's zijn nu geïntegreerd in moderne bedrijven. Veel straatnamen, zoals Via degli Orefici (Goudsmedenstraat), herinneren aan de ambachtsgilden die ooit het gebied domineerden.^[23]

• Dogepaleis: Als oude regeringszetel van de Republiek weerspiegelt de geschiedenis van het Dogepaleis die van de stad zelf. De oorsprong ervan dateert uit 1284, na de overwinning van Genua op Pisa in de Slag bij Meloria, en het werd de officiële residentie van de Doge in 1339. Het paleis werd eind 16e eeuw omgevormd tot een groots maniëristisch bouwwerk, maar een brand in 1777 leidde tot een neoclassicistische reconstructie van de hoofdgevel. Na een uitgebreide restauratie heropende het paleis in 1992 als een belangrijk cultureel centrum, waar kunsttentoonstellingen, conferenties en evenementen worden gehouden.^[24]
• Kathedraal van San Lorenzo: De kathedraal van Genua is een prachtig gebouw met een kenmerkende zwart-wit gestreepte gevel. Gesticht rond 1098, werd het in 1118 ingewijd en in 1133 verheven tot aartsbisdom. Na een brand in 1296 werd het gedeeltelijk herbouwd in gotische stijl. Latere toevoegingen zijn de 15e-eeuwse kapel van Sint-Jan de Doper, die de relieken van de patroonheilige van de stad herbergt, en een koepel ontworpen door Galeazzo Alessi in de 16e eeuw. Binnen dient een replica van een onontplofte Britse marinegranaat, die de kerk trof tijdens een bombardement in de Tweede Wereldoorlog, als gedenkteken.^[25]
• Porta Soprana: De bekendste overblijfsel van de middeleeuwse vestingwerken van de stad, de Porta Soprana was de belangrijkste oostelijke ingang van de 12e-eeuwse "Barbarossa-muren", gebouwd om de onafhankelijkheid van de Republiek te verdedigen tegen keizer Frederik Barbarossa. Een inscriptie op de poort verklaart aan degenen die binnenkomen: "Als u vrede brengt, nader deze deuren, als u oorlog zoekt, zult u verdrietig en verslagen terugkeren." Het werd eind 19e en begin 20e eeuw gerestaureerd naar zijn waarschijnlijke middeleeuwse uiterlijk.^[26]

De symbolen van de stad zijn de Lanterna di Genova, een 77 meter hoge vuurtoren die van meer dan 30 km afstand zichtbaar is, en de monumentale fontein op de Piazza De Ferrari, het belangrijkste plein van de stad. In de buurt bevinden zich het Teatro Carlo Felice, het belangrijkste operagebouw van Genua, en de Galleria Mazzini, een 19e-eeuwse passage met een glazen dak. Een populaire bestemming is de oude kustwijk Boccadasse, een schilderachtige baai met kleurrijke boten die het einde markeert van de belangrijkste promenade van de stad, de Corso Italia. Voor een panoramisch uitzicht biedt een openbare lift toegang tot de Belvedere Castelletto, een uitkijkpunt over de stad.

Het gebied van de Oude Haven (Porto Antico) werd gerevitaliseerd voor de Columbusvieringen van 1992, grotendeels naar de ontwerpen van de Genuese architect Renzo Piano. Het middelpunt is het Aquarium van Genua, een van de grootste in Europa. Piano ontwierp ook de Bigo, een panoramische lift, en de Biosfeer (bekend als "Piano's bubbel"), een glazen bol die een tropisch ecosysteem huisvest. In de buurt is de "Matitone" ("groot potlood") een prominente moderne wolkenkrabber in het zakendistrict San Benigno.

De gemeente Genua strekt zich uit over 33 km kustlijn.

• In het oosten is Nervi een toegangspoort tot de Ligurische Riviera di Levante. Het biedt de Passeggiata Anita Garibaldi, een schilderachtige kustwandeling, en de Parchi di Nervi, een complex van historische villa's die nu musea voor moderne kunst huisvesten.
• In het westen staat Pegli bekend om de historische Villa Durazzo-Pallavicini en haar romantische botanische tuin.
• Nabijgelegen attracties, bereikbaar per veerboot vanuit de Oude Haven, zijn kustplaatsen zoals Camogli, Portofino en de Cinque Terre. In de zeebodem voor de kust van de nabijgelegen abdij van San Fruttuoso ligt het ondergedompelde bronzen beeld van de Christus van de diepte.

De Sint-Laurenscathedraal (Cattedrale di San Lorenzo) is de kathedraal van de stad, gebouwd in een gotisch-romaanse stijl. Andere opmerkelijke historische kerken zijn de Commanderij van de Orde van Sint-Jan genaamd Commenda di San Giovanni di Prèl, San Matteo, San Donato, Santa Maria di Castello, Sant'Agostino (sinds de 19e eeuw ontwijd, wordt soms gebruikt voor theatervoorstellingen), Santo Stefano, Santi Vittore e Carlo, Basilica della Santissima Annunziata del Vastato, San Pietro in Banchi, Santa Maria delle Vigne, Nostra Signora della Consolazione, San Siro, Santa Maria Maddalena, Santa Maria Assunta di Carignano, Sant'Anna en Chiesa del Gesù e dei Santi Ambrogio e Andrea. San Bartolomeo degli Armeni herbergt het Mandylion en San Pancrazio werd na de Tweede Wereldoorlog toevertrouwd aan de Ligurische delegatie van de Orde van Malta. Deze kerken en basilieken zijn gebouwd in romaanse (San Donato, Santa Maria di Castello, Commenda di San Giovanni di Pré), gotische (San Matteo, Santo Stefano, Sant'Agostino), barokke (San Siro) of renaissancestijl (Santa Maria Assunta di Carignano, San Pietro in Banchi), of een mix van verschillende stijlen (Nostra Signora della Consolazione, Santissima Annunziata del Vastato; de laatste heeft een barok interieur en een neoclassicistische gevel).

Een andere bekende Genuese kerk is het heiligdom van Franciscus van Paola, bekend om de buitenplaats met uitzicht op de haven en het monument voor allen die op zee zijn omgekomen. Deze kerk is artistiek noemenswaardig vanwege de tegelafbeeldingen van de kruiswegstaties langs het bakstenen pad naar de kerk.

Nabij Genua bevindt zich het Santuario di Nostra Signora della Guardia, een heiligdom waarvan wordt gezegd dat het de schrijver Umberto Eco inspireerde voor zijn roman De naam van de roos. Een andere interessante kerk in de omgeving van Genua is San Siro di Struppa.

De stad was de geboorteplaats van verschillende pausen (Paus Innocentius IV, Paus Adrianus V, Paus Innocentius VIII en Paus Benedictus XV) en diverse heiligen (Syrus van Genua, Romulus van Genua, Catharina van Genua en Virginia Centurione Bracelli). De aartsbisschop van Genua Jacobus de Voragine schreef de Legenda Aurea. Ook uit Genua kwamen: Giovanni Paolo Oliva, de Generaal-overste van de Sociëteit van Jezus; Girolamo Grimaldi-Cavalleroni, de aartsbisschop van Aix; Ausonio Franchi, priester, filosoof en theoloog; kardinaal Giuseppe Siri; en de priesters Francesco Repetto, Giuseppe Dossetti, Gianni Baget Bozzo en Andrea Gallo. De huidige aartsbisschop van Genua, kardinaal Angelo Bagnasco, komt uit een Genuese familie maar werd geboren in Pontevico, nabij Brescia (zie ook Aartsbisdom Genua).

De belangrijkste kenmerken van het centrum van Genua zijn de Piazza De Ferrari, waarrond de Opera en het Dogepaleis liggen. Vlakbij, net buiten de middeleeuwse stadsmuren, bevindt zich het Huis van Christoffel Columbus, waar Christoffel Columbus als kind zou hebben gewoond, hoewel het huidige gebouw een 18e-eeuwse reconstructie is van het origineel dat werd verwoest door het Franse marinebombardement van 1684.

In het oude havengebied, de Porto Antico, bevindt zich het Palazzo di San Giorgio. In de Middeleeuwen was dit paleis het hoofdkwartier van de Bank van Sint-Joris. In de gevangenissen ervan stelden Marco Polo en Rustichello da Pisa De reizen van Marco Polo samen.

Strada Nuova (nu Via Garibaldi), in de oude stad, werd samen met Via Cairoli en Via Balbi in 2006 ingeschreven op de Werelderfgoedlijst. Deze wijk werd halverwege de 16e eeuw ontworpen voor maniëristische paleizen gebouwd door de meest vooraanstaande families van de stad.

Van de vele paleizen die door de adel in het stadscentrum van Genua werden gebouwd, zijn er 114 niet substantieel gewijzigd (zie ook Rolli di Genova): hiervan zijn 42 Palazzi dei Rolli ingeschreven op de Werelderfgoedlijst.^[27] De bekendste zijn Palazzo Rosso, Palazzo Bianco, Palazzo Doria Tursi, Palazzo Gerolamo Grimaldi, Palazzo Podestà, Palazzo Reale, Palazzo Angelo Giovanni Spinola, Palazzo Pietro Spinola di San Luca, Palazzo Spinola di Pellicceria, Palazzo Cicala. Palazzo Bianco, Palazzo Rosso en Palazzo Doria Tursi staan ook bekend als de Musei di Strada Nuova en herbergen de beroemde kunstcollectie die aan de stad werd geschonken door de Genuese filantrope Maria Brignole Sale De Ferrari, hertogin van Galliera, evenals de violen van de Genuese violist Niccolò Paganini.^[28] De Vlaamse kunstenaar en diplomaat Peter Paul Rubens schreef in 1622 Palazzi di Genova, een boek met zijn eigen afbeeldingen van de paleizen van Genua in de 17e eeuw.^[29]

De Genuese renaissance begon met de bouw van de Villa del Principe in opdracht van Andrea Doria: de architecten waren Giovanni Angelo Montorsoli en Giovanni Ponzello, het interieur werd geschilderd door Perino del Vaga en de tuin-fontein werd gerealiseerd door Taddeo Carlone.^[30]

In 1548 ontwierp Galeazzo Alessi, met het project van Villa Giustiniani-Cambiaso, een nieuw prototype van een Genuees paleis dat als inspiratie zou dienen voor andere architecten die in Genua werkten, zoals Bartolomeo Bianco, Pietro Antonio Corradi, Rocco Lurago, Giovan Battista Castello en Bernardino Cantone.

Verspreid over de stad liggen vele villa's, gebouwd tussen de vijftiende en de twintigste eeuw. Tot de bekendste behoren: Villa Brignole Sale Duchessa di Galliera, Villa Durazzo-Pallavicini, Villa Doria Centurione, Villa Durazzo Bombrini, Villa Serra, Villa Giustiniani-Cambiaso, Villa Rossi Martini, Villa Imperiale Scassi, Villa Grimaldi, Villa Negrone Moro, Villa Rosazza, Villetta Di Negro, Villa delle Peschiere, Villa Imperiale, Villa Saluzzo Bombrini en Villa Grimaldi Fassio.

Wat de 19e eeuw betreft, zijn de architecten Ignazio Gardella (senior) en Carlo Barabino te noemen, die onder andere samen met Giovanni Battista Resasco de Monumentale begraafplaats van Staglieno realiseerden. De begraafplaats staat bekend om haar beelden en grafmonumenten die de stoffelijke resten van opmerkelijke persoonlijkheden bewaren, waaronder Giuseppe Mazzini, Fabrizio De André en Constance Lloyd (de vrouw van Oscar Wilde). In de eerste helft van de 19e eeuw werden de Albergo dei Poveri en de Acquedotto storico voltooid. In 1901 realiseerde Giovanni Antonio Porcheddu de Silos Granari.

De stad is rijk aan getuigenissen van de Neogotiek, zoals het Castello d'Albertis, Castello Bruzzo, Villa Canali Gaslini en Castello Mackenzie, ontworpen door de architect Gino Coppedè. Genua is ook rijk aan art-nouveau-werken, waaronder: Palazzo della Borsa (Genua), Via XX Settembre (Gino Coppedè, Gaetano Orzali en anderen), Hotel Bristol Palace, Grand Hotel Miramare en de Stazione marittima. Werken van de rationalistische architectuur uit de eerste helft van de 20e eeuw zijn de Torre Piacentini en de Piazza della Vittoria met de Arco della Vittoria, beide ontworpen door de architect Marcello Piacentini. Andere architecten die het gezicht van Genua in de 20e eeuw hebben veranderd zijn: Ignazio Gardella, Luigi Carlo Daneri die de Piazza Rossetti en het wooncomplex Il Biscione realiseerde, Mario Labò, Aldo Rossi, Ludovico Quaroni, Franco Albini die de interieurs van het Palazzo Rosso ontwierp, en Piero Gambacciani. Het Museo d'arte orientale Edoardo Chiossone, ontworpen door Mario Labò, heeft een van de grootste collecties oosterse kunst in Europa.

Andere opmerkelijke architecturale werken zijn: het nieuwe ontwerp van de Oude Haven met het Aquarium, de Bigo en de Biosfera van Renzo Piano, de Palasport di Genova, de Matitone-wolkenkrabber en het Padiglione B of Genoa Fair, door Jean Nouvel. Genua was de thuisbasis van de Ponte Morandi van Riccardo Morandi, gebouwd in 1967, ingestort in 2018 en gesloopt van februari tot juni 2019.^[31]

De Oude Haven ("Porto Antico" in het Italiaans) is het oude deel van de haven van Genua. De haven gaf toegang tot externe gemeenschappen, wat een gunstige geografische ligging voor de stad creëerde.^[32] De stad is geografisch verspreid langs een deel van de Ligurische kust, wat handel per schip mogelijk maakt. Voor de ontwikkeling van auto-, trein- en vliegreizen was de zee de belangrijkste toegang van buitenaf voor de stad, aangezien de omliggende bergen de handel over land naar het noorden moeilijker maakten dan de kusthandel. Handelsroutes hebben Genua altijd op internationale schaal verbonden, met een steeds groter bereik, beginnend bij de handel langs de Europese kustlijn voor de middeleeuwse periode tot de huidige verbindingen over continenten heen.^[33] In haar hoogtijdagen was de Genuese marine een vooraanstaande macht in de Middellandse Zee.

Omdat de haven van Genua zo belangrijk was voor het economische succes van de kooplieden, werden andere nabijgelegen havens gezien als concurrentie voor buitenlandse handelaren. In de 16e eeuw werkten de Genuezen eraan om de lokale scheepvaartconcurrentie, de haven van Savona, te vernietigen.^[32] De Genuese kooplieden en de politieke machthebbers in Genua namen het heft in eigen handen en vielen de haven van Savona aan met stenen.^[32] Deze actie werd ondernomen om de economische stabiliteit en rijkdom van de stad te behouden tijdens de opkomst van Savona. De Genuezen gingen zelfs zover dat ze oorlog voerden met andere kust- en handelssteden, zoals Venetië,^[32] om de handelsindustrie te beschermen.

Renzo Piano herontwikkelde het gebied voor openbare toegang, waarbij historische gebouwen (zoals de katoenpakhuizen) werden gerestaureerd en nieuwe bezienswaardigheden werden gecreëerd, zoals het Aquarium van Genua, de Bigo en recentelijk een Biosfeer ("la Bolla"). De belangrijkste toeristische attracties in dit gebied zijn het beroemde Aquarium en het Zeemuseum (MuMA). In 2007 trokken deze bijna 1,7 miljoen bezoekers.^[34]

De stad Genua werd gedurende haar lange geschiedenis, minstens sinds de negende eeuw, beschermd door verschillende lijnen van verdedigingsmuren. Grote delen van deze muren zijn vandaag de dag nog steeds bewaard gebleven, en Genua heeft meer en langere muren dan enige andere stad in Italië. De belangrijkste stadsmuren staan bekend als de "muren van de negende eeuw", "Barbarossa-muren" (12e eeuw), "muren van de veertiende eeuw", "muren van de zestiende eeuw" en "Nieuwe Muren" ("Mura Nuove" in het Italiaans). De meest imposante muren, gebouwd in de eerste helft van de 17e eeuw op de heuvelkammen rond de stad, hebben een lengte van bijna 20 km. Langs de omtrek van de "Nieuwe Muren" of dichtbij staan enkele forten.

Genua heeft 82.000 m² aan openbare parken in het stadscentrum, zoals Villetta Di Negro, dat midden in het hart van de stad ligt en uitkijkt over het historische centrum. Veel grotere groene ruimtes bevinden zich buiten het centrum: in het oosten liggen de Parken van Nervi (96.000 m²) met uitzicht op zee, in het westen de prachtige tuinen van Villa Durazzo-Pallavicini en haar Giardino botanico Clelia Durazzo Grimaldi (265.000 m²). De talrijke villa's en paleizen van de stad hebben ook hun eigen tuinen, zoals Palazzo del Principe, Villa Doria, Palazzo Bianco, Palazzo Tursi, Palazzo Nicolosio Lomellino, Castello d'Albertis, Villa Rosazza, Villa Croce, Villa Imperiale Cattaneo, Villa Bombrini, Villa Brignole Sale Duchessa di Galliera, Villa Serra en vele andere.^[35]

De stad is omgeven door natuurparken zoals het Parco naturale regionale dell'Antola, Parco naturale regionale del Beigua, Parco naturale regionale dell'Aveto en het Heiligdom voor walvisachtigen in de Ligurische Zee (een beschermd zeegebied).

Zie Aquarium van Genua voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het Aquarium van Genua (in het Italiaans: Acquario di Genova) is het grootste aquarium van Italië en een van de grootste in Europa. Het werd gebouwd voor de Genoa Expo '92 en is een educatief, wetenschappelijk en cultureel centrum. De missie is om het publiek te informeren en bewust te maken van het behoud, beheer en verantwoord gebruik van aquatische omgevingen. Het verwelkomt jaarlijks meer dan 1,2 miljoen bezoekers.

De controle over de gehele omgeving, inclusief de temperatuur, filtratie en verlichting van de tanks, werd verzorgd door de lokale automatiseringsleverancier Orsi Automazione, die in 2001 werd overgenomen door Siemens. Het Aquarium van Genua coördineert het EU-project AquaRing. Het levert ook wetenschappelijke expertise en een grote hoeveelheid inhoud voor AquaRing, waaronder documenten, afbeeldingen, academische inhoud en interactieve online cursussen, via zijn Online Resource Centre.^[36]

Genua heeft twee grote voetbalclubs: Genoa CFC en UC Sampdoria. Genoa werd door Engelsen opgericht en is de oudste club van het land. Het draagt ook nog steeds de Engelse benaming voor de stad in zijn naam. De club won negen landstitels, alle voor 1925. De club speelde tot 1995 vaak met enkele onderbrekingen in de Serie A en verdween dan twaalf jaar uit de schijnwerpers maar is inmiddels sinds 2007 weer actief op het hoogste niveau. Sampdoria ontstond in 1946 door een fusie en nam de fakkel langzaam over van Genoa al kon de club slechts één landstitel binnenhalen, in 1991.

Beide clubs spelen in het Stadio Luigi Ferraris. Tijdens de WK's voetbal van 1934 en 1990 werden in totaal vijf wedstrijden in dit stadion gespeeld.

Genua was regelmatig etappeplaats in wielerkoers Ronde van Italië. In mei 2022 was Stefano Oldani er de voorlopig laatste ritwinnaar.