Oejezd Sjorapani
| Шорапанский уезд Oejezd Sjorapani | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Oejezd in Keizerrijk Rusland | |||||
| |||||
| Kaart | |||||
 | |||||
| Locatie in het gouvernement Koetais in het onderkoninkrijk van de Kaukasus. | |||||
| Algemene gegevens | |||||
| Hoofdstad | Kvirili | ||||
| Oppervlakte | 2.981 km² 2.619 werst² | ||||
| Bevolking | 176.199 (1912) | ||||
| Religie(s) | Oosters-Orthodox | ||||
 | |||||
Uitsnede van Sjorapani van bestuurlijke en etnografische kaart van het gouvernement Tiflis uit 1902 (census 1886). | |||||
| |||||
Het oejezd Sjorapani (Russisch: Шорапанский уезд, Sjorapanski oejezd; Georgisch: შორაპნის მაზრა, Sjorapnis mazra) was een bestuurlijke eenheid en provincie (oejezd) in het gouvernement Koetais van het onderkoninkrijk van de Kaukasus van het Russische Rijk.
Geschiedenis
Het oejezd werd op 14 december 1846 opgericht, als een van de zeven bestuurlijke deeleenheden van het gouvernement Koetais dat de westelijke helft was van het gesplitste gouvernement Georgië-Imeretië.[1] Het bestuurlijk centrum werd de naamgever Sjorapani. De provincie stond ook wel bekend onder de naam Sjaropan.
Na de val van het tsaristische bewind hielden het gouvernement Koetais op te bestaan, maar de provincies bleven tot de bestuurlijke hervorming van de Sovjet-Unie in 1929-1930 bestaan, ook tijdens de republiek Georgië (1918-1921).
Economie
De belangrijkste economische activiteit in Sjorapani was destijds agrarisch van aard, met name de graanbouw en de wijnbouw. Tarwe, gerst, rogge, maïs, gomi (trosgierst), peulvruchten waren de belangrijkste gewassen. Gerst en rogge werden verbouwd in het noordelijke, hoger gelegen deel van de provincie. De tuinbouw en zijdebouw was slecht ontwikkeld. Katoen werd in kleine hoeveelheden alleen in het warmere zuidwestelijke laagland verbouwd.
De wijnbouw en wijnproductie in het gebied waren van groot belang voor de nationale economie. De provincie was de kwalitatief beste wijnproducent in het gouvernement Koetais, met meer dan 200.000 vaten in 1901. Er werd op geringe schaal druivenalcohol gestookt, zoals tsjatsja. De veeteelt nam een ondergeschikte positie in ten opzichte van de landbouw, door gebrek aan weiden en graslanden. Andere inkomstenbronnen van groot belang voor de lokale bevolking waren de productie van tegels, kleien wijnkruiken en seizoensgebonden handel. De industrie en de ambachtelijke sector was slecht ontwikkeld.[2]
Mangaanerts en spoorwegen
De winning van mangaanerts was erg belangrijk in de provincie, dat met name rond Tsjiatoera plaatsvond in een gebied van ongeveer 320 vierkante kilometer. De winning van mangaanerts begon in 1879 en nam geleidelijk toe, tot een miljoen pond in 1900. Rond de eeuwwisseling had de mangaanwinning in Tsjiatoera een aandeel van 50 procent op de wereldmarkt.
Om het mangaanerts te vervoeren werd eind 19e eeuw een smalspoorlijn aangelegd vanaf provinciehoofdplaats Kvirili langs de rivier de Kvirila naar Tsjiatoera.[2] Dit was een aftakking van de eerste spoorlijn in Transkaukasië, die in 1872 tussen Tbilisi en Poti opende en vanaf de Soeramipas door het zuiden van de provincie liep. Het mangaan werd voornamelijk voor de export verhandeld en werd via Poti verscheept. Medio 1880 werd een vier kilometer lange tunnel, de langste in het Russische Rijk, geopend onder de Soeramipas door, ten behoeve van de zware olietransporten van Bakoe naar Batoemi.
Geografie
De provincie Sjorapani lag in het uiterste zuidoostelijke deel van het gouvernement Koetais. De provincie grensde in het westen aan oejezd Koetais en in het noorden aan oejezd Ratsja. Daarnaast grensde Sjorapani in het oosten en zuiden aan het oejezd Gori en oejezd Achaltsiche van het gouvernement Tiflis.[2] In 1912 was het gebied 2.619 vierkante werst groot (2.981 km²).[3] Sjorapani viel grotendeels samen met de moderne Georgische gemeenten Zestafoni, Charagaoeli, Satsjchere, Tsjiatoera en de oostelijke helft van Terdzjola.
Het oosten van Sjorapani lag in en werd begrensd door het Lichigebergte (Soeramigebergte), terwijl het westen bestond uit het hoogland van Imereti, dat overging in het Rioni-laagland. In het noorden werd Sjorapani begrensd door het beboste Ratsjagebergte, de natuurlijke grens met Ratsja. Het zuiden werd op natuurlijke wijze begrensd door het Meschetigebergte (Adzjarië-Achaltsiche-gebergte). Ongeveer 55 procent van de totale oppervlakte van de provincie was bebost.[2]
De uitlopers van deze bergketens lagen over vrijwel de gehele provincie, die van noordoost naar zuidwest doorsneden werd door de vallei van de rivier de Kvirila en de kloven van verschillende zijrivieren, zoals de Dziroela en Rikoti. Relatief vlakkere gebieden en glooiende hellingen overheersten alleen in het westelijke deel van Sjorapani langs de spoorlijn, waar de Kvirila in de vlakte en de Rioni uitmondt.
Bestuurlijke indeling
De provincie was ingedeeld in gemeentelijke districten (oetsjastok), ook wel politiedistricten genoemd. Er waren vijf districten, namelijk Kvirili, Satsjchere, Tsjiatoera en Tsjcharski en Tsipski. In latere jaren werd het kleine 'speciale handelsdistrict Tsjiatoera' gevormd. De nummers I-V in de tabel verwijzen naar de nummers op de etnografische kaart in de infobox en de bijbehorende census van 1886.
| Bestuurlijke onderverdeling oejezd Sjorapani | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| District | Centrum | Opp.[4] (werst²) | Inwoners | |||||||||||||||
| 1886 | 1912 | |||||||||||||||||
| I | Kvirilski | Kvirili | - | 26.286 | 33.756 | |||||||||||||
| II | Satsjcherski | Satsjchere | - | 30.560 | 37.713 | |||||||||||||
| III | Tsjiatoerski | Tsjiatoera | - | 28.786 | 34.155 | |||||||||||||
| IV | Tsjcharski | Tsjiari | - | 28.432 | 34.725 | |||||||||||||
| V | Tsipski (Belogorski) | Charagaoeli | - | 33.201 | 35.850 | |||||||||||||
| Totaal | 2.619 | 147.265 | 176.199 | |||||||||||||||
| Verantwoording data: Volkstelling Transkaukasus 1886;[5] Kaukasische kalender 1913;[3] | ||||||||||||||||||
Demografie
Volgens de Russische volkstelling van 1897 woonden er op dat moment 156.633 mensen in de provincie. In 1912 waren dat er 176.199.
| Demografie van het oejezd Sjorapani | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Jaar | Totaal | Georgiërs[6] | Armeniërs | Osseten | Grieken | Joden | Russen | |||||||||||
| 1886 | 147.265 | 145.827 (99,0%) | 538 (0,4%) | 227 (0,2%) | - | 668 (0,5%) | 5 (0%) | |||||||||||
| 1897 | 156.633 | 153.663 (98,1%) | 470 (0,3%) | 618 (0,4%) | 553 (0,4%) | 678 (0,4%) | 417 (0,3%)[7] | |||||||||||
| Verantwoording data: Volkstelling Transkaukasus 1886;[8] Russische volkstelling van 1897;[9][10] Kaukasische kalender 1913;[3] | ||||||||||||||||||
Etniciteit en religie
In de provincie Sjorapani woonden vrijwel alleen Georgiërs (98 procent), waarvan 8,5 procent Imeretianen. Er waren verder kleine gemeenschappen Georgische Joden, Pontische Grieken, Osseten, Armeniërs en Russen. Alle Osseten in de provincie woonden in het dorp Tedeleti. Dit ligt sinds 1922 in Zuid-Ossetië. Vrijwel alle Joden woonden in Satsjchere.[11]
In lijn met de bevolkingssamenstelling gaf bijna 99 procent in de volkstelling van 1897 aan tot een orthodoxe kerk te behoren (Russisch en Georgisch). Het merendeel van de rest was Armeens-Apostolisch en Joods.[12]
Zie ook
Referenties
- Bronnen
- (ru) Brockhaus, Шорапанский уезд (Sjorapani oejezd). Encyclopedic Dictionary of F.A. Brockhaus and I.A. Efron - vol. XXXIXa pp.792—793 (1903). Geraadpleegd op 16 december 2025.
- (ru) Semjonov-Tjan-Sjansk, Pjotr, Шаропанъ (Sjaropani). Geografisch en statistisch woordenboek van het Russische rijk, deel V p.771 (1885). Geraadpleegd op 16 december 2025.
- Voetnoten en referenties
- ↑ (ru) Gouvernement Koetais. Grote Russische Encyclopedie (2004). Geraadpleegd op 8 december 2025.
- 1 2 3 4 Brockhaus 1903.
- 1 2 3 (ru) Кавказский календарь на 1913 год : [68-й год (Kaukasische kalender voor 1913: [jaar 68])]. Канцелярия Наместника по военно-народному управлению (Kanselarij van de Onderkoning voor Militair en Volksbestuur), Tbilisi (1912), pp.168-171 (pdf pp.283-284). Geraadpleegd op 16 december 2025.
- ↑ De oppervlakte is een momentopname op basis van de Kaukasische kalender 1913. Een vierkante werst is ongeveer 1,14 km²
- ↑ Census 1886, pp. 12, 128-134.
- ↑ Inclusief Mingreliërs, Imeretiërs, Goerianen, Adzjaren, Toesjeten, Psjavs, Chevsoeren en Mtioeletins.
- ↑ incl. Oekraïners.
- ↑ (ru) Census (1893). Свод статистических данных о населении Закавказского края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Verzameling van statistische gegevens over de bevolking van de Transkaukasische regio, ontleend aan familielijsten van 1886). Transkaukasisch Statistisch Comité, St.Petersburg, pp.175-176. Geraadpleegd op 4 december 2025.
- ↑ (ru) Algemene volkstelling van de bevolking van het Russische rijk in 1897 - etnische samenstelling oejezd Sjorapani. Demoscope. Gearchiveerd op 4 maart 2022. Geraadpleegd op 4 december 2025.
- ↑ (ru) bevolkingscijfers oejezd Sjorapani 1897. Ethno Kavkaz. Geraadpleegd op 16 december 2025.
- ↑ Census 1886, pp. 129-130.
- ↑ (ru) Religious composition of Russian empire 1897. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Geraadpleegd op 16 december 2025.