Wapen van Brabant

De keuze voor de leeuw als heraldisch symbool voor Brabant (en de Lage Landen) heeft diepe historische en symbolische wortels. De leeuw werd in de middeleeuwen een van de populairste wapendieren in de heraldiek, voornamelijk omdat hij stond voor kracht, moed en koninklijke waardigheid. Als ‘koning der dieren’ was de leeuw het ideale symbool voor vorsten en ridders die hun macht en dapperheid wilden tonen.

In de Lage Landen werd de leeuw een belangrijk heraldisch embleem voor verschillende vorstendommen. Bij het graafschap Vlaanderen (862-1795), een zwarte leeuw op een geel schild, werd ingevoerd door Filips van de Elzas (1168 - 1191), graaf van Vlaanderen. Ook andere vorstendommen, zoals Henegouwen, Namen, Limburg en Luxemburg, voerden een leeuw in hun wapenschild.

De eerste hertog van Brabant die een leeuw als heraldisch symbool gevoerd schijnt te hebben was Godfried met de Baard. Godfried, toen al graaf van Leuven, kreeg het gebied in 1106 in leen en voerde de leeuw in zijn vaandel. Hendrik I ging later in de twaalfde eeuw deze leeuw in zijn wapen voeren. Of de leeuw en het schild toen al dezelfde kleuren hadden is niet bekend. De eerste twee bronnen die daar ongeveer gelijktijdig over spreken stammen uit het midden van de dertiende eeuw en geven beide een leeuw van goud op een veld van sabel. Sindsdien is het wapen niet meer veranderd.

In 1581 zwoeren de Staten van Brabant de Spaanse koning Filips II af. Dit was voor hen aanleiding de hertogskroon weer te herstellen. Het wapen met de kroon kwam vanaf 1648 ook in gebruik voor Staats-Brabant.

Het departement Bataafs-Brabant van de Bataafse Republiek verving aanvankelijk de kroon door een lauwerkrans. Bij de hernoeming in 1798 naar Departement van de Dommel werd de hertogskroon heringevoerd.

Bij de Brabantse omwenteling in 1790 kwam het Belgische volk in opstand tegen de Oostenrijkse overmacht in de Zuidelijke Nederlanden en verklaarde onafhankelijkheid als de Verenigde Belgische staten, voor 1 jaar. Deze omwenteling werd vooral geleid door het Hertogdom Brabant, het toen machtigste vorstendom binnen de Zuidelijke Nederlanden, Brabant was niet het enige vorstendom binnen de Zuidelijke Nederlanden, Vlaanderen, Henegouwen, Namen, Mechelen, Limburg, Luxemburg en nog aantal kleinere gebieden kwamen ook in opstand tegen de Oostenrijkse overmacht. Omdat Brabant centraal stond als de drijvende kracht achter de Brabantse omwenteling was het symbool achter de Verenigde Belgische Staten ook de Brabantse leeuw (Leo Belgicus). Het wapen toonde de Brabantse leeuw met een zwaard en een schild met de spreuk "Libertas" (Vrijheid in het Latijn).

In het in 1815 gestichte Verenigd Koninkrijk der Nederlanden werd het oude hertogdom Brabant in drie provincies verdeeld: Noord-Brabant, Antwerpen en Zuid-Brabant. De provincie Antwerpen kreeg een nieuw wapen, samengesteld uit de wapens van het Markgraafschap Antwerpen en de heerlijkheden Mechelen en Turnhout en het Koninkrijk (zie Wapen van Antwerpen). Het wapen van Brabant kwam er dus niet in terug. De wapens van Noord- en Zuid-Brabant waren volkomen identiek en gelijk aan het vertrouwde wapen. Na de afscheiding van België bleef het wapen van Brabant ongewijzigd. De Noord-Brabantse leeuw kreeg er op 15 juli 1920 twee gouden leeuwen als schildhouders bij; sindsdien is het niet meer veranderd.

Omdat Brabant in de late middeleeuwen in de Zuidelijke Nederlanden het voornaamste hertogdom was geweest werd de Brabantse leeuw verheven tot het wapen voor België. De hertogskroon werd daarbij uiteraard door een koningskroon vervangen. Verder werden twee leeuwen als schildhouders en de wapenspreuk toegevoegd "L'union Fait la Force". De vlag van België is op het Brabantse wapen gebaseerd, op de kleuren die in het wapen voorkomen.

Op 1 januari 1995 werd de Belgische provincie Brabant verdeeld in een Vlaams, een Waals en een Brussels deel. Zoals boven reeds opgemerkt lijken de wapens van Vlaams- en Waals- Brabant beide nog sterk op het oude wapen van Brabant. Het Vlaamse wapen heeft inmiddels ook schildhouders en is voorzien van een hartschild, doorsneden in drieën van keel, zilver en keel, met andere woorden het wapen van de Vlaams-Brabantse hoofdstad Leuven.

Het wapen van het Hertogdom Brabant is de eerste vlag van de historische regio Brabant en het Hertogdom Brabant.

In sabel een leeuw van goud, geklauwd en getongd van keel; hartschild: in keel een dwarsbalk van zilver.

De leeuw werd eerst gebruikt in de 12e eeuw door Godfried met de Baard. Godfried toen al graaf van Leuven, kreeg het gebied in 1106 in leen en voerde de leeuw in zijn vaandel. Hendrik I ging later in de twaalfde eeuw deze leeuw in zijn wapen voeren. Of het wapen toen al dezelfde kleuren hadden is niet bekend. De eerste twee bronnen die daar ongeveer gelijktijdig over spreken stammen uit het midden van de dertiende eeuw en geven beide een leeuw van goud op een veld van sabel. Sindsdien is het wapen niet meer veranderd.^[1]

Het Wapen van de provincie Vlaams-Brabant is gebaseerd op het wapen van Brabant, centraal staat de Brabantse leeuw met in het midden het wapen van Leuven (de provinciehoofdstad)

In sabel een leeuw van goud, geklauwd en getongd van keel; hartschild: in keel een dwarsbalk van zilver.

Het Wapen van de provincie Vlaams-brabant is aangenomen in 1995, na de splitsing van de provincie Brabant op 1 januari 1995, het wapenschild is identiek aan de vlag van de provincie.

Het Wapen van de provincie Waals-Brabant is net zoals het wapen van Vlaams-Brabant gebaseerd op het wapen van Brabant, centraal staat de Brabantse leeuw met in elke bovenhoek een Waalse haan.

In sabel een leeuw van goud, genageld en getongd van keel, gekapt van goud beladen met naar elkaar toe gewende Waalse hanen van keel

Het Wapen van de provincie Vlaams-Brabant is aangenomen in 1995, na de splitsing van de provincie Brabant op 1 januari 1995.

Het Wapen van de provincie Noord-Brabant is gebaseerd op het Wapen van Brabant, deze is identiek aan dat van het Hertogdom Brabant.^[2]

In sabel een leeuw van goud, geklauwd en getongd van keel.

Het Wapen van de provincie Noord-Brabant is in gebruik sinds 1815, sinds het ontstaan van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, sinds 1920 flankeren twee extra leeuwen als schildhouders de Noord-Brabantse leeuw.

Het (staats) wapen van België is het officiële wapen van (de staat) België.

Centraal, in zwart een leeuw van goud, genageld en getongd van keel, Twee scepters van goud geplaatst in saltir, aan de rechterhand, aan de hand van gerechtigheid, en aan de sinistere, aan de leeuw van het schild. Onderaan het schild hangt de Leopoldsorde en de nationale leuze: L'union fait la Force Het wapen is gekroond met de koningskroon van België.

Het Belgische wapen heeft centraal de Leo Belgicus of de Brabantse leeuw, het wapen en de vlag van België werden beide geïnspireerd door die van de Verenigde Belgische Staten, deze symboliseerde de eerste strijd voor Belgische onafhankelijkheid. De leeuw werd genomen van het Hertogdom Brabant, de Leo Belgicus, de kleuren zwart-geel-rood leiden dan ook af van deze leeuw, net zoals bij de Verenigde Belgische Staten.