Brabant

Brabant
Streek in Vlag van België België en Vlag van Nederland Nederland
Geografie
Oppervlakte 11 335 km²
Coördinaten 50°48'NB, 4°18'OL
Bevolking
Inwoners 7.423.274
Talen Nederlands en Frans
Overig
Munteenheid Euro
Tijdzone UTC +1 (zomer +2)
Dit artikel gaat over een landstreek in Nederland en België. Zie Nederland en België voor het artikel over de landen, zie Brabant (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Brabant.

Brabant is een streek in het zuiden van Nederland en in het midden en noorden van België. De streek wordt opgemaakt door de provincies Noord-Brabant, Antwerpen, Vlaams-Brabant, Waals-Brabant, en door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.[1][2]

Het grondgebied van de genoemde provincies komt bijna overeen met de historische grenzen van het voormalige hertogdom Brabant waar men in eigenlijke zin naar verwijst als men over Brabant als streek spreekt. Net als de streken Vlaanderen en Limburg is de streek Brabant door de loop van de geschiedenis over meerdere landen verdeeld geraakt.[1][2]

Het varieert sterk per persoon en per regio of er van Brabant als streek wordt gesproken, het begrip van Brabant als een streek leeft dan ook vooral bij personen die het historische hertogdom Brabant een warm hart toedragen en personen die hier vanuit historisch of cultureel opzicht mee in aanraking komen. Zowel in de provincie Noord-Brabant als Vlaams-Brabant is de afgekorte naam "Brabant" dan ook gangbaar als benaming voor deze beide provincies. In de provincie Antwerpen is men verdeeld over de naam van de provincie, zo voelt de ene inwoner van deze provincie zich een "Antwerpenaar" en de andere een "Brabander" wat resulteert in de discussie of de naam van de provincie al dan niet in "Midden-Brabant" veranderd zou moeten worden.[2]

Satellietfoto van Brabant

De Brabantgouw bestond mogelijk al in de 7e eeuw. Zij was onderdeel van het hertogdom Lotharingen en vanaf 959 van Neder-Lotharingen. Het landgraafschap Brabant was van 1085 tot 1183 een Duits rijksleen dat zich ruwweg tussen de Dender en de Zenne situeerde. Hoewel dit gebied niet de oorsprong en de kern van het latere hertogdom vormde, was het wel de naamgever ervan. Het landgraafschap zou opgedeeld worden in Rijks-Vlaanderen (waaronder het land van Aalst), West-Brabant (waaronder het Pajottenland) en het noorden van Henegouwen. Vanaf 1183 is Brabant de naam van een hertogdom in het westen van het Heilige Roomse Rijk.[2]

Naam

Brabant was oorspronkelijk de naam van de Karolingische gouw (pagus Bracbatensis), die zich uitstrekte tussen de Schelde en de Dijle. De naam Brabant is een afgeleide van braecbant. Dit is een samenstelling van braec, wat 'broek' of 'drassig land' betekent, en bant, wat 'streek' betekent. Een latere legende vermeldt dat de naam Brabant is afgeleid van de Romeinse soldaat Silvius Brabo, die in Antwerpen een reus zou hebben gedood.[2][3]

Geschiedenis van de streek

De Brabantgouw

Zie Brabantgouw voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Gebied van Brabantgouw (volgens Léon Vanderkindere)

De gouw Brabant (ook Brabantgouw of Pagus Bracbantensis) is een historisch gebied in de Nederlanden. Het was onderdeel van het hertogdom Lotharingen. De Brabantgouw bestond mogelijk al in de 7e eeuw. Hij wordt uitdrukkelijk vermeld in de Karolingische rijksverdelingen. Bij het Verdrag van Meerssen (870) bestond hij al uit vier deelgraafschappen. De Brabantgouw heeft territoriaal slechts een klein deel gemeen met het in 1183 opgerichte hertogdom Brabant. De gouw was grotendeels omsloten door waterlopen: in het westen door de Schelde tot aan de Rupelmonding, vandaar verder langs de Rupel en via de loop van de Dijle. In het zuiden liep de grens grotendeels langs de Hene. Vanaf haar bronnen liep de grens oostwaarts door een woudgordel om de kring te sluiten aan de loop van de Dijle, wellicht aan haar zijrivier de Laan (Frans: Lasne), ten oosten van Nijvel (ter hoogte van Baisy-Thy).[2]

Hertogdom Brabant

Zie Hertogdom Brabant voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Kaart van het Hertogdom Brabant

Het hertogdom Brabant stamt af van het graafschap Leuven en het geslacht Reiniers met als stamvader Giselbert I van Maasgouw (825-885), een belangrijke adellijke familie die streed om de macht in het hertogdom Lotharingen. Nadat Reinier III van Henegouwen verslagen werd in zijn ambitie hertog van Lotharingen te worden en werd verbannen, slaagde zijn zoon Lambert I van Leuven (950-1015) samen met zijn broer Reinier IV de bezittingen te heroveren en werd door keizer Otto II als eerste graaf van Leuven aangesteld. Zijn broer werd graaf van Bergen. Rond het jaar 1000 komt het graafschap Brussel middels een huwelijk in handen van de graven van Leuven.[3]

Het hertogdom Brabant vormde, vanaf de hoge middeleeuwen tot aan de negentiende eeuw, een in grootte wisselend grondgebied in de Lage Landen. Op basis van het feodale stelsel in was het in bezit van, en werd bestuurd door, leenheren van de Duitse keizer, de Franse koning of keizer of het aartsbisdom Keulen. Door de eeuwen heen ontwikkelde zich hier een belangrijke en invloedrijke bestuurlijke en culturele eenheid in de Nederlanden.[3]

Het hertogdom Brabant besloeg op het grondgebied van de drie huidige Belgische provincies Vlaams-Brabant, Waals-Brabant, Antwerpen plus het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, en het overgrote deel van de hedendaagse Nederlandse provincie Noord-Brabant. Verder stonden ook de zogenaamde Landen van Overmaas (ongeveer het huidige Nederlandse Zuid-Limburg) onder het gezag van de hertog van Brabant, alsook het nu Duitse Herzogenrath.[3]

Het hertogdom bestond van 1183 tot 1795 en vormde het hart van de Nederlanden. De belangrijkste steden in het hertogdom waren Brussel, Antwerpen, Leuven, 's-Hertogenbosch, Tienen, Diest en Lier. De stad Mechelen maakte deel uit van de heerlijkheid Mechelen, een enclave in het hertogdom Brabant. Na de Nederlandse Opstand tegen het Habsburgse gezag en de vorming van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd Staats-Brabant (huidige provincie Noord-Brabant) afgesplitst van het hertogdom.[3]

Positie in Nederland en België

Sinds de scheuring van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en het ontstaan van de onafhankelijke staat België in 1830 is de positie van Brabant in België aanzienlijk groter geweest dan in Nederland. Zo draagt de huidige koning van België, koning Filip, nog altijd de titel "hertog van Brabant", zijn de kleuren van de Belgische vlag afgeleid van de wapenvlag van het voormalig hertogdom Brabant en is tevens het Belgische nationale volkslied, de Brabançonne, van het historische Brabant afgeleid. Daarentegen heeft Brabant, als de provincie Noord-Brabant, in Nederland in bestuurlijke en economische zin lange tijd slechts een kleine rol van betekenis gespeeld. Het machts- en economische front lag lange tijd in de provincies Noord-Holland en Zuid-Holland.[1]

Steden in Brabant

Antwerpen, de grootste stad in Brabant

Brabant is een streek die rijk is aan steden, gemeenten, dorpen... De streek telt 234 gemeenten en (ongeveer) 30 (herkende) steden, waarvan Antwerpen de grootste is. De streek is verspreid over 2 landen, en 4 provincies (en 1 gewest), de meeste van de steden liggen in Noord- Brabant (Nederland) en de meeste gemeenten liggen in Vlaams-Brabant en Antwerpen (België).[4][5]

Stad Provincie Inwoneraantal
Vlag Antwerpen (stad) Antwerpen Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen 562.002
Vlag Eindhoven Eindhoven Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant 246.417
Vlag Tilburg Tilburg Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant 203.690
Vlag Brussel (stad) Brussel Vlag Brussels Hoofdstedelijk Gewest Brussels Hoofdstedelijk Gewest 198.314
Vlag Breda Breda Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant 151.765
Vlag 's-Hertogenbosch 's-Hertogenbosch Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant 112.850
Vlag Leuven Leuven Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant 104.906
Vlag Helmond Helmond Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant 95.874
Vlag Mechelen Mechelen Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen 89.655
Vlag Roosendaal Roosendaal Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant 67.320
Vlag Oss Oss Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant 59.740
Vlag Bergen op Zoom Bergen op Zoom Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant 54.440
Vlag Oosterhout Oosterhout Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant 51.755
Vlag Vilvoorde Vilvoorde Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant 48.040
Vlag Turnhout Turnhout Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen 47.965
Vlag Veldhoven Veldhoven Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant 46.827
Vlag Waver Waver Vlag Waals-Brabant Waals-Brabant 35.581
Vlag Waalwijk Waalwijk Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant 34.770
Vlag Heusden Heusden Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant 1.315

Zie ook

Bronnen

  1. 1 2 3 Geschiedenis Vlaams-Brabant. Provincie Vlaams-Brabant.
  2. 1 2 3 4 5 6 Van Droogenbroeck, Frans J. (1 januari 2004). De betekenis van paltsgraaf Herman II (1064-1085) voor het graafschap Brabant. Eigen Schoon en De Brabander
  3. 1 2 3 4 5 Geschiedenis van Brabant. Provincie Noord-Brabant.
  4. ↑ Visit Brabant. Visit Brabant.
  5. ↑ Gemeenten en arrondissementen. Provincie Vlaams-Brabant.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.