Wapen van West-Vlaanderen

Gedeeld
1. Gegeerd van twaalf stukken van goud en van lazuur, met een hartschild van keel
2. in goud een leeuw van sabel, geklauwd en getongd van keel.
Het schild getopt met een gravenkroon met dertien parels, waarvan drie verheven en gehouden rechts door een beer van natuurlijke kleur en links door een leeuw van sabel, geklauwd en getongd van keel. Het geheel geplaatst op een met helmgras begroeide duinengrond van natuurlijke kleur.

— Provincieraadbesluit: 27.3.1997 Ministerieelbesluit: 27.5.1997 Belgisch Staatsblad: 12.7.1997

Het wapen van de provincie West-Vlaanderen is het wapen van Vlaanderen gekruist met het oud wapen van Vlaanderen zoals vermeld in het wapenboek Gelre, omringd met externe ornamenten. Het wapen wordt getopt met een gravenkroon en heeft een beer en een leeuw als schildhouders. Het staat op een duinengrond.

Hoewel er geen enkel historisch bewijs voor bestaat, vinden we vanaf de 14e eeuw in verschillende wapenboeken de bewering dat het huis van Vlaanderen vóór de (Vlaamse) Leeuw een gegeerd schild van twaalf stukken van lazuur en goud voerde, met een hartschild van keel (zoals de hedendaagse West-Vlaamse provincievlag). Dit werd toegeschreven aan Liederik, volgens de woudmeesterslegende de stamvader van de Vlaamse graven. Het wapen is waarschijnlijk afgeleid van een verkeerd geïnterpreteerd sierbeslag op het schild van de Vlaamse graaf Willem Clito (1102-1128), zoals het stond afgebeeld op zijn grafmonument in de Sint-Bertinusabdij van Sint-Omaars. Dat schild vertoont centraal een umbo (sierknop) van waaruit enkele stralen naar de schildranden vertrekken. In zijn zoektocht naar het oude wapen van Vlaanderen heeft de 14e-eeuwse abt Iperius, biograaf van het Vlaamse gravenhuis, dit geïnterpreteerd als een gegeerd wapen met een hartschild; de kleuren - die hij er zelf aan moet hebben toegevoegd - zijn vermoedelijk die van het Franse koningshuis. Zo krachtig was zijn visie dat dit wapen in nauwelijks 30 jaar tijd volkomen ingeburgerd raakte.^[4]

De eerste Vlaamse graaf die het leeuwensymbool gebruikte, was Filips van de Elzas. Volgens een vrij hardnekkige mythe bracht hij het mee uit het Nabije Oosten, na het veroverd te hebben op een islamitisch heerser^[5] (soms gepreciseerd als Saraceens leider of geïdentificeerd als een zekere Nobilion, koning van Abilene en Syrië). Er wordt ook vaak gewezen op de gelijkenis met het wapen van sultan Baibars.^[4][6] Dit klopt echter niet.^[7] In 1162 had graaf Filips van de Elzas al een leeuw (of "moedig dier") op zijn zegelring, en werd hij er op zijn helm, schild en banier mee afgebeeld. Hij vertrok echter pas in 1177 op kruistocht (en niet tegen Baibars, die pas in 1223 geboren werd).^[4]

Een meer waarschijnlijke hypothese is dat graaf Filips de staande leeuw heeft overgenomen van het wapen van Willem van Ieper, op wiens nalatenschap Filips beslag wilde laten leggen (ten nadele van Willems onwettige maar gelegitimeerde zoon). Willem van Ieper had op zijn beurt het leeuwensymbool (maar dan wel vaak gaande afgebeeld) meegenomen uit Engeland. Zijn oom Geoffrey Plantagenet was er al in 1155 mee afgebeeld.^[4][8]

Het ontwerp van het wapen van West-Vlaanderen werd voor het eerst te zien toen de provincie nog onder het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden behoorde, in 1815. Deze bestond dus uit haar eigen wapenschild, getopt door het wapen van Nederland met een gravenkroon vanboven.^[1]

Dit ontwerp bleef na de Belgische Revolutie in 1831 toen West-Vlaanderen een Belgische provincie werd, het principe van het wapen bleef; links, gegeerd in 12 stukken van goud en blauw met een hartschild van rood en rechts de Vlaamse leeuw, maar binnen het Koninkrijk België verdween het wapen van Nederland en de Nederlandse gravenkroon en deze werd vervangen door een Belgische gravenkroon.

Dit wapen werd officieel in gebruik gesteld op 17 mei 1837, het wapen zou later inspiratie vormen voor de vlag van de provincie.

Het wapen van het graafschap Vlaanderen was het wapenschild van het vroegere Vlaanderen. De leeuw werd eerst gebruikt door Filips van de Elzas in de 12e eeuw als zijn persoonlijk wapen als graaf van Vlaanderen en werd later dan ook gebruikt door het graafschap Vlaanderen zelf, zowel als wapen en als vlag/wapenbanier.^[4]

Gegeerd van twaalf stukken van goud (= geel) en van lazuur (= blauw), met een hartschild van keel (= rood)

De leeuw werd in de beginjaren van het graafschap soms afgebeeld als een volledig zwarte leeuw, zonder rode accenten, daarvan leidt de Vlaamse strijdvlag af, maar in latere en meer gedetailleerde versies werd de Vlaamse leeuw (zo goed als bijna) altijd afgebeeld met rode klauwen en tong.^[1][4]

Het wapen van de provincie West-Vlaanderen toen het nog behoorde tot het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.^[1][2]

Gedeeld
1. Gegeerd van twaalf stukken van goud en van lazuur, met een hartschild van keel
2. in goud een leeuw van sabel, geklauwd en getongd van keel.
3. Het schild getopt in azuur, bezaaid met blokjes van goud, een leeuw van goud, gekroond met een kroon, getongd en genageld van keel, in de rechtervoorklauw opgeheven houdende in schuinlinkse stand een zwaard van zilver met gevest van goud en in de linkervoorklauw een bundel van zeven pijlen van zilver met punten van goud, de pijlen tezamen gebonden met een lint mede van gouden en het schild gekroond door een gravenkroon met dertien parels, waarvan drie verheven

Het ontwerp van het wapen van West-Vlaanderen werd voor het eerst te zien toen de provincie nog onder het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden behoorde, in 1815, deze bestond dus uit haar eigen wapenschild, getopt door het wapen van Nederland met een gravenkroon vanboven.