Wapen van Zuid-Holland

Wapen van Zuid-Holland
Wapen van Zuid-Holland
Details
Ingevoerd 1959
Helmteken Gravenkroon
Schild in goud (= geel), een leeuw van keel (= rood), genageld en geklauwd van azuur (= blauw)
Wapenspreuk Vigilate Deo Confidentes
(= Waakt, vertrouwende op God)
Andere elementen Geel
Rood
blauw
Portaal  Portaalicoon   Vlaggen en wapens

Het wapen van Zuid-Holland is het officiële wapen van de Nederlandse provincie Zuid-Holland. Het wapen is gebaseerd op het wapenschild van het graafschap Holland, dat ook een rode leeuw met blauwe klauwen tong op een gouden achtergrond was.[1]

Ontwerp

De beschrijving van het wapen (met heraldische kleuren):

"In goud een leeuw van keel, getongd en genageld van azuur. Het schild gedekt met een gouden kroon van vijf bladeren en vier paarlen en ter wederzijde gehouden door een leeuw van keel, getongd en genageld van azuur. Wapenspreuk: 'Vigilate Deo Confidentes' in latijnse letters van keel op een lint van goud."

De leeuw wordt op zijn achterpoten staand en klauwend afgebeeld, met het gezicht naar heraldisch rechts, dit is links voor de toeschouwer. Het wapen heeft de leuze "Vigilate Deo Confidentes" (= Waakt, vertrouwend op God). Het wapen is getopt met een gravenkroon, gehouden door twee rode leeuwen met blauwe nagels en tong en geplaatst op een lint met de leuze.[1]

Geschiedenis

Graafschap Holland

Het wapen van Holland boven de Maurits- of Grenadierspoort, een van de toegangspoorten tot het Binnenhof.

Het wapen van Holland behoort tot de oudste en meest herkenbare heraldieke symbolen van de Lage Landen. De oorsprong ligt in de 12e eeuw, in de tijd van de graven van Holland. De vroegst bekende afbeelding dateert van rond 1198, op een zegel van graaf Dirk VII van Holland. Hierop is een leeuw te zien, een dier dat in de middeleeuwse heraldiek symbool stond voor macht, moed, heerschappij en legitimiteit. De leeuw werd in deze periode veel gebruikt door vorsten en edelen om hun soevereiniteit te benadrukken.

Het klassieke wapen van Holland bestaat uit een rode leeuw (heraldisch: keel) op een gouden veld (heraldisch: goud), met blauwe tong en klauwen (heraldisch azuur). Deze kleurstelling werd in de 13e eeuw gestandaardiseerd (rond 1254) en bleef eeuwenlang vrijwel onveranderd. De Hollandse leeuw is “klimmend” of “rijzend” afgebeeld, wat duidt op strijdlust en waakzaamheid. Het wapen werd niet alleen gebruikt door de graven zelf, maar ook door hun bestuur, steden en later door het gewest Holland als geheel.

Tijdens de late middeleeuwen (14e–15e eeuw) werd Holland onderdeel van grotere dynastieke verbanden, zoals Henegouwen, Beieren en later de Bourgondische Nederlanden. In deze perioden werd het wapen van Holland vaak gecombineerd met andere wapens in kwartieren, maar de leeuw bleef altijd een herkenbaar en dominant element. Dit toonde het grote prestige van Holland binnen de Nederlanden.

De Republiek

In de 16e eeuw, tijdens de Nederlandse Opstand tegen Spanje, kreeg de Hollandse leeuw een nog bredere betekenis. Holland speelde een leidende rol in de opstand en het wapen van Holland werd een inspiratiebron voor het wapen van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. De zogenoemde Generaliteitsleeuw, een leeuw met een zwaard en een pijlenbundel, dit symboliseerde de verdediging van vrijheid en de eenheid van de provincies. Hoewel dit officieel een ander wapen was, is de invloed van de Hollandse leeuw onmiskenbaar.

Frankrijk

Na de Franse tijd (1795–1813), waarin traditionele heraldiek tijdelijk werd afgeschaft of aangepast, keerde de leeuw terug in nieuwe staatswapens. Met de oprichting van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in 1815 werd het nationale wapen vastgesteld, waarin elementen van de oude republikeinse leeuw en het huis Oranje-Nassau werden gecombineerd. Daarmee leeft de Hollandse heraldiek indirect voort in het huidige rijkswapen.

Nederland

Het wapen van de provincie Holland werd officieel gebruikt als wapen van de provincie van 1814, tot 1840, toen de provincie splitste in Zuid- en Noord- Holland. De provincie Zuid-Holland bleef het wapen van de provincie Holland en het graafschap Holland gebruiken, in 1840 werd dit officieel vastgelegd, maar toen was het wapen nog anders. Het centrale idee van het wapen bleef hetzelfde: een gouden schild met een rode leeuw met blauwe klauwen en tong, met een gravenkroon, vastgehouden aan elke kant door twee rode leeuwen, ook met blauwe klauwen en tong, de leeuwen staan op een grasgrond.

In 1947 werd het grasgrond weggehaald. In 1946 vroeg de provincie al om de wapenspreuk "Vigilate Deo Confidentes" (= Waakt, vertrouwend op God) toe te voegen, de Hoge Raad van Adel verleende dit verzoek pas in 1959. Toen werd het huidige wapen vastgesteld. Koningin Juliana verleende het oude wapen van Holland, samen met de wapenspreuk, bij Koninklijk Besluit op 30 december 1959 aan de provincie Zuid-Holland.

Historische wapens

Zuid-Holland

Dit was het eerste wapen van de Nederlanse provincie Zuid-Holland, het wapen werd in gebruik genomen in 1840

In goud een leeuw van keel, getongd en genageld van azuur. Het schild gedekt met een gouden kroon van vijf bladeren en vier paarlen en ter wederzijde gehouden door een leeuw van keel, getongd en genageld van azuur op een grasgrond

Dit wapen was in gebruik tot 1947, toen werd het grasgrond weggehaald, en later in 1959 werd een lint met de spreuk "Vigilate Deo Confidentes" (= Waakt, vertrouwend op God) er aan toegevoegd.

Provincie Holland

Het wapen van de provincie Holland (zoals het historisch gewest vóór de splitsing in Noord- en Zuid-Holland) is het klassieke wapen van Holland, een rode leeuw met blauwe klauwen en tong op een gele achtergrond.

In goud (= geel) een leeuw van keel (= rood) getongd en geklauwd van azuur (= blauw), gekroond met een gravenkroon van goud (= geel)

Het wapen van de provincie Holland werd officieel gebruikt als wapen van de provincie van 1814, tot 1840, toen de provincie splitste in Zuid- en Noord- Holland. Na de splitsing, bleef dit wapen de basis, Zuid-Holland gebruikt het wapen vrijwel ongewijzigd en Noord-Holland gebruikt een samengesteld wapen, waarin de Hollandse leeuw is gecombineerd met het wapen van West-Friesland.

Graafschap Holland

Het wapen van Holland verscheen voor het eerst rond 1198 op een zegel van graaf Dirk VII, met daarop een leeuw op een schild. Dit is de vroegste bevestigde afbeelding van het wapensymbool voor Holland.

In goud (= geel) een leeuw van keel (= rood) getongd en geklauwd van azuur (= blauw).

Het wapen van Holland vindt zijn oorsprong in de middeleeuwen, toen de graven van Holland hun macht lieten zien met een heraldiek symbool: een klimmende rode leeuw met blauwe tong en klauwen op een gouden veld. Dit wapen is al bekend uit bronnen vanaf het eind van de 12e eeuw en werd gebruikt door de graven van Holland als teken van hun autoriteit.

Zie ook

Bronnen

  1. 1 2 Vlag en Wapen. Provincie Zuid-Holland.