Burchtstraat (Nijmegen)

Burchtstraat
De huidige Burchtstraat met op de voorgrond de Grote Markt, 2014
De huidige Burchtstraat met op de voorgrond de Grote Markt, 2014
Geografische informatie
Locatie Nijmegen
Stadsdeel Centrum
Begin Grote Markt
Eind Valkhof
Postcode 6511RA - 6511RK

De Burchtstraat is een weg in het centrum van de Nederlandse stad Nijmegen die van de Grote Markt naar het Valkhof (Kelfkensbos) loopt. De straat scheidt de Benedenstad van de rest van de Nijmeegse binnenstad, de Bovenstad.

Het is sinds het einde van de 19e eeuw een van de belangrijkste winkelstraten in het stadscentrum. Aan de Burchtstraat staat onder meer het oude stadhuis, dat dateert uit de 16e eeuw. Er zijn nog enkele andere historische panden gelegen, hoewel het merendeel hiervan vooral tijdens de Tweede Wereldoorlog is verdwenen.

Geschiedenis

De straat wordt omstreeks 1370 voor het eerst schriftelijk vermeld, maar is ongetwijfeld al vele eeuwen ouder. De straat bestond al in de Romeinse tijd, en was mede in gebruik als begraafplaats.[1] De straat lijkt ook in gebruik te zijn gebleven in de vroege middeleeuwen, toen na het definitieve vertrek van de Romeinen het gebied in en rond Nijmegen grotendeels verlaten was. Aan de Burchtstraat zijn voorwerpen zoals potten die worden gedateerd in de 5e eeuw aangetroffen, evenals een laat-Romeins grafveld. Er is in mei 2001 tevens een loden grafkist aangetroffen met daarin de overblijfselen van een vermoedelijk rijke vrouw,[2] bekend als de 'Loden Lady'.[3]

De straat was gedurende lange tijd waarschijnlijk de belangrijkste verbinding tussen de hiervoor genoemde burcht en de Stevenskerk, dus tussen het Valkhof en het echte stadscentrum.

Vanaf de 13e eeuw wordt in kronieken de Blauwe Steen genoemd, een strafplek op het kruispunt van de Burchtstraat met de Broerstraat en markt. Tot de 16e eeuw werden hier soms daadwerkelijk doodvonnissen voltrokken.[4] De symbolische plek bestaat nog altijd, de steen is herhaaldelijk vernieuwd. Bij een herbestrating is de steen per ongeluk omgedraaid.[5]

In 1639 duikt de naam Borchstraet op, tien jaar later als Burgh straet.[6] De naam van de straat verwijst naar de beroemde burcht van keizer Barbarossa die van het midden van de 12e tot het eind van de 18e eeuw aan het Valkhof stond.

19e eeuw

De eerste schouwburg van Nijmegen stond vanaf 1838 op de hoek van de Burchtstraat en Oude Stadsgracht.[7]

Sinds 1880 ontwikkelde de Burchtstraat zich tot een winkelstraat. Het werd een belangrijk deel van de hoofdlooproute in het winkelcentrum, en is dat ook nu nog.

De straat was oorspronkelijk opgedeeld in twee kleinere straten. De Korte Burchtstraat (naar schatting uit 1424[6]) liep eerst vanaf de Grote Markt tot aan de bocht met de Lange Nieuwstraat bij het stadhuis. Vandaaruit liep de Lange Burchtstraat verder door naar het Valkhof. De Lange Burchtstraat was ongeveer 15 meter breed, de Korte Burchtstraat was met 10 meter wat smaller.

20e eeuw

Omstreeks 1934 is de Burchtstraat wat verbreed. Omwille hiervan werd de schouwburg op de hoek met de Oude Stadsgracht afgebroken.[7]

Tweede Wereldoorlog

Bij het bombardement op het centrum van Nijmegen door de Amerikaanse United States Army Air Forces op 22 februari 1944, dat vooral de Bovenstad verwoestte, werden ook de Korte en Lange Burchtstraat beide zwaar getroffen. Aan de Korte Burchtstraat bleef vrijwel niets van de bebouwing gespaard. Aan de Lange Burchtstraat was eveneens veel schade; hier werd op nr. 16 het pand van Haspels, een winkel voor damesmode, compleet verwoest. Er kwamen 19 medewerkers om het leven.[8] Aan de Lange Burchtstraat 24 stond tot het bombardement het Klooster Saint Louis, waar 8 zusters van de Sociëteit van Jezus, Maria en Josef (JMJ) en 22 van de 24 kleuters van de Montessorischool omkwamen.[9] Ter nagedachtenis aan hen staat aan de Begraafplaats Daalseweg nu een kapelletje.

Wederopbouw

In het kader van de Wederopbouw werden twee voornoemde straten in 1950 samengetrokken tot één nieuw geheel, voortaan kortweg de Burchtstraat genoemd. De nieuwe straat is ook overal ongeveer even breed gemaakt, behalve bij de plek waar een vestiging van kledingzaak Peek & Cloppenburg was. Een deel van de aangrenzende Lange Nieuwstraat bij het stadhuis is hernoemd tot Korte Nieuwstraat.[10] In 1958 werd er ook nog een stuk tussen de Mariënburgsestraat en de Hertogstraat bij de Burchtstraat gevoegd.[6]

De bebouwing aan de Burchtstraat is na de oorlog grotendeels vervangen, inclusief gebouwen die het oorlogsgeweld hadden doorstaan. In opdracht van Modemagazijnen Gebroeders Gerzon werd er in 1955 een geheel nieuw winkelpand neergezet. De architecten Johannes Antonius Lelieveldt en W.Th. Reijnen werkten hiervoor samen.[11]

Monumenten

De Burchtstraat heeft een aantal monumenten en andere bezienswaardigheden:

Zie de categorie Burchtstraat (Nijmegen) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.