Zeigelbaan
| Zeigelbaan | ||
|---|---|---|
 | ||
De straat in 1923, bij het 25-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina | ||
| Geografische informatie | ||
| Locatie | Nijmegen | |
| Stadsdeel | Centrum | |
| Begin | Korte Molenstraat, Lange Koningstraat, Ziekerstraat | |
| Eind | Kroonstraat | |
De Zeigelbaan, ook geschreven als Zijgelbaan, is een verdwenen straat in het centrum (de "Bovenstad") van Nijmegen. Het was vooral een winkelstraat. De straat liep ongeveer daar waar nu de zuidelijke bebouwing van Plein 1944 staat.[1]
Route
De Zeigelbaan liep, vanaf een kruispunt met aan de andere kant vanuit het oosten de Lange Koningstraat en Ziekerstraat en naar het noorden de Korte Molenstraat, een stuk in westelijke richting. De Piersonstraat (tot 1914 de Zwanengas)[2] kwam vanuit het zuiden uit op de Zeigelbaan. De Zeigelbaan kwam zelf in het westen uit op wat destijds het noordelijke stuk van de Bloemerstraat was. Hierna ging de straat verder naar het westen over in de toenmalige Kroonstraat. Deze straten vormden gezamenlijk een van de oost-westverbindingen tussen de Molenstraat en Parkweg.
Parallel aan de Zeigelbaan liep, een beetje noordelijker, de Oude Varkensmarkt.
Geschiedenis
De naam van de straat duikt in teksten vanaf de 15e eeuw op als Seylbaen, later als Zeelbaen, Seygelbaan of Zeilbaan. Ook Zeeldrijersbaen en Seelbaenschestraet komen voor. Het is echter niet helemaal zeker of het daarbij steeds om een en dezelfde straat gaat. In het eerste deel van de straatnaam zit het woord zeel besloten, vroeger een veelgebruikt hulpmiddel van touwslagers.[3]
Van 1842 tot en met 1928 stond er aan de Zeigelbaan een school van de Nederlands Hervormde Diaconie. Deze ging daarna nog een paar jaar lang door aan de St. Stephanusstraat. Veel later is de eerste bouwsteen van deze school (met daarop een lijst van namen) teruggevonden in wat inmiddels de Zeigelhof geworden was.[4]
Luite Veen, de oprichter van het bekende elektronica- en witgoedbedrijf Radio De Kroon, had vanaf 1925 zijn eerste vestiging hiervan aan de Zeigelbaan, een zaak die was begonnen als fietsenwinkel maar geleidelijk steeds groter werd. Zelf noemde Luite Veen zijn winkel in eerste instantie Rijwielbazar De Kroon, vervolgens Rijwielmagazijn de Kroon. "Kroon" verwees naar een hotel dat daarvoor in hetzelfde pand gevestigd was geweest.[5] In 1932 opende Veen aan de overkant, op Zeigelbaan nr. 56, nog een tweede winkel die hij "Het wonder van Nijmegen" noemde.[6] Later opende hij nog een derde vestiging in de nabijgelegen Molenstraat.
Verwoesting tijdens WOII
Zie Bombardement op Nijmegen (22 februari 1944) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.Bij het zogeheten "vergissingsbombardement" door Amerikaanse bommenwerpers op de Nijmeegse binnenstad van 22 februari 1944 (waarbij vermoedelijk in totaal meer dan 800 doden vielen) behoorden de Zeigelbaan en nabijgelegen straten en steegjes tot de stadsdelen die volledig werden getroffen. Van de bebouwing aan de Zeigelbaan bleef vrijwel niets over.
Winkeliers die aan deze straat gevestigd waren geweest en niet door het bombardement waren overleden, hadden in de eerste naoorlogse jaren vaak noodwinkels in de buurt. De hierboven genoemde Luite Veen zette zijn bedrijf voort met zijn vestiging aan de Molenstraat, die minder oorlogsschade had.
Viswinkel Hellegers met een rij wachtende klanten, op de hoek van de Zeigelbaan en Piersonstraat (rechts). Foto genomen tijdens de Eerste Wereldoorlog.
De straat omstreeks 1935
De straat omstreeks of iets na 1938. Van links naar rechts: inleggerij en azijnfabriek Roghmans, de rund-, kalfs- en varkensslagerijslagerij Rosendaal-Wouters, hoefsmid Uijen en de allereerste vestiging van Radio De Kroon
Herinrichting van het gebied na WOII
Tijdens de wederopbouw werd besloten om op deze plek een nieuw plein aan te leggen, het tegenwoordige Plein 1944. Hierdoor moest onder meer het Nijmeegse centrum veel toegankelijker worden voor het sterk toegenomen autoverkeer.
In de nabijheid werd, ter herinnering aan de vroegere straat en omdat men de naam "Zeigel" wilde behouden, een nieuwe zijstraat aangelegd met de naam Zeigelhof. Deze laatste straat is op zijn beurt later bekend geworden vanwege de zogeheten Piersonrellen (of "Zeigelhof-affaire").
- ↑ STADSCENTRUM, noviomagus.nl
- ↑ , Rob Essers - Stratenlijst gemeente Nijmegen 2024, P
- ↑ , Rob Essers - Stratenlijst gemeente Nijmegen 2024, Z
- ↑ Zeigelbaan, noviomagus.nl
- ↑ Piet heet ik niet en ook geen klaas, De Gelderlander (28 november 1931)
- ↑ Goedkope winkel op den Zeigelbaan, De Gelderlander (6 juli 1932)
