Looiersgracht
Dit artikel gaat over de Amsterdamse gracht. Voor het schip, zie Looiersgracht (schip).
| Looiersgracht | ||
|---|---|---|
 | ||
Looiersgracht gezien naar de Lijnbaansgracht | ||
| Geografische informatie | ||
| Locatie | Amsterdam | |
| Stadsdeel | Centrum | |
| Begin | Prinsengracht | |
| Eind | Lijnbaansgracht | |
| Postcode | 1016 | |
| Detailkaart | ||
 | ||
Locatie Looiersgracht (in donkerblauw) | ||
De Looiersgracht is een korte gracht in de Jordaan in Amsterdam, tussen de Prinsengracht (ter hoogte van nr. 334) en de Lijnbaansgracht (ter hoogte van nr. 206). De Oude Looiersstraat loopt parallel aan de gracht. Zijstraten van de gracht zijn de Eerste, Tweede en Derde Looiersdwarsstraat en de Eerste Passeerdersdwarsstraat.
Ter hoogte van de Eerste Looiersdwarsstraat loopt een 19e-eeuwse houten voetbrug over de gracht, Brug 102. Bij de Lijnbaansgracht ligt de Tetje de Jongbrug over de gracht. Beide bruggen zijn aangewezen als gemeentelijk monument. De Looierssluis (brug 103) ligt over de Looiersgracht bij de Prinsengracht.
De gracht is vernoemd naar de leerlooierijen die hier gevestigd waren. Naast de Looiersgracht ontlenen ook de Elandsgracht en de nabijgelegen Runstraat en Huidenstraat hun namen aan de handel in dierenhuiden. De Oude Looierssloot werd na demping de Derde Looiersdwarsstraat.[1]
Looiersgracht 60, in het voormalige pand van de Schwendemann-fabriek, is een tentoonstellingsruimte voor kunst, design en architectuur.
Gebouwen
Aan de Looiersgracht staat zeven grachtenpanden die zijn aangewezen als rijksmonument. Ook het pand aan Prinsengracht 334, op de hoek van de Looiersgracht, is een rijksmonument. De meeste grachtenpanden aan de Looiersgracht zijn in gebruik als woonhuizen.
Een voorbeeld van de in Amsterdam populaire halsgevels is te zien aan Looiersgracht 21. Dit type uit 1648 wordt een kleine Vingboons-imitatie of miniatuur-Vingboons genoemd.
De voormalige Looiersgrachtkerk, ook wel Simon de Looier genoemd, aan Looiersgracht 70-72 ligt ingeklemd tussen de woningen en valt alleen op door haar geschouderde tuitgevel met hoge ramen. De voorgevel van deze laat 19e-eeuwse galerijkerk wordt in drie delen gedeeld door smalle bakstenen pilasters. Binnen valt vooral de eenvoudige ruimte op, waarbij de galerijen worden gedragen door gietijzeren kolommen. Omdat de kerk tussen de huizen is gelegen, is de lichtbeuk opgenomen in het tongewelf door vensters door dit gewelf en de steekkap in de ruimte te laten komen. Hier is het Bijbelcentrum 'Bij Simon de Looier' gehuisvest. In de entree is een bijbelwinkel ondergebracht.
Geschiedenis
De gracht ontstond toen vanaf 1612 de grachtengordel in zuidelijke richting werd gegraven vanaf de Brouwersgracht.
De Looiersgracht was van het begin af aan voorbestemd voor leerlooierijen. Door de stadsuitbreiding kwamen de in de 16e eeuw nog buiten de stad gelegen leerlooierijen geleidelijk binnen de stadsgrens te liggen. Het stadsbestuur wilde deze bedrijven op één plek wilde concentreren vanwege de sterk nadelige effecten op het leefmilieu van omwonenden.[2][1]
Na 1658 breidden de looierijen zich uit op terreinen ten oosten van de Vijzelgracht. Daar liggen de Nieuwe Looiersstraat en -dwarsstraat. De Nieuwe Looierssloot werd na demping de Fokke Simonszstraat.
Een smelterij ten behoeve van 'het onderzoeken van het gehalte van goud of zilver' van zilversmid Anthonie Grill was tussen 1651 en 1661 gevestigd aan de Looiersgracht.[3]
Vanaf begin 17e eeuw lag op de hoek Looiersgracht/Prinsengracht de 'Dooltuin' en beeldengalerij 'De Oude Doolhof'.[4] De pretparkachtige gelegenheid met een doolhof van groene hagen, een waterpartij en een galerij met mechanisch bewegende beelden was van vóór 1625 tot 1862 in bedrijf. Hier konden bezoeker onder meer beelden zien van David en de reus Goliath, die met de ogen kon rollen. De beelden, gemaakt door Albert Vinckenbrinck, zijn sindsdien verhuist naar de Schuttersgalerij van het Amsterdam Museum.
19e eeuw
In de 19e eeuw werden zes van de elf Jordaanse grachten gedempt. Slechts de Bloemgracht, Egelantiersgracht, Lauriergracht, Looiersgracht en de Passeerdersgracht bleven (naast de Prinsengracht, Keizersgracht, Herengracht, Singel, Lijnbaansgracht, Brouwersgracht, Leliegracht en Leidsegracht) bestaan.
Vanaf de eerste helft van de 19e eeuw was de Suikerwerkfabriek Klene gevestigd in het gebouw 'Hercules' aan de Looiersgracht ter hoogte van de nrs. 45-55 en in de aangrenzende gebouwen. De fabriek is in 1988/'89 gesloopt. Hier verrees het appartementencomplex 'Residence Le Jardin' aan de Lijnbaansgracht nrs. 208-210 en de Looiersgracht nrs. 51-109.
In het pand aan de Looiersgracht nrs. 58-60-62, dat aan de gevel de inscriptie Bierbottelarij van Die Port van Cleve draagt, werd het aan Heineken en de Gebroeders Hulscher gelieerde 'Hollandsch Tafel Bier' gebotteld.[5] Vanaf 1894 zat hier de Cartonnage- en reclamekaartenfabriek F.J. Schwendemann.
Eind 19e eeuw stond aan de Looiersgracht nr. 19 de Openbare Lagere Armenschool No. 3.
Rond 1900 stond aan Looiersgracht nrs. 27-33, hoek Eerste Passeerdersdwarsstraat, de Pharmaceutisch Chemische Fabriek de Pharmaceutische Handelsvereniging. De nieuwbouw op deze plek is gebouwd rond 1985.
Varia
- Het Archief Osho's Supernova, Cultureel Centrum in Amsterdam, was van 1992 tot 1997 gevestigd in een voormalige timmerfabriek aan Looiersgracht 43.
Afbeeldingen
%252C_Afb_010097003215.jpg)
Looiergracht hoek Prinsengracht, tekening van Gerrit Lamberts (1815)
De Chocolade- en Suikerwerkenfabriek van J.C. Klene en Co. (1930)
Krakers uit een ontruimd pand aan de Looiersgracht hebben zich bewapend voor een eventuele nieuwe confrontatie met een knokploeg (1986).jpg)
Beeld van vaste klant Albert Zweep (1997) bij het café aan Looiersgracht 40B
Externe links
- Looiersgracht, Amsterdamopdekaart.nl
- 1 2 Alles over straatnamen: Looiersgracht
- ↑ De Grote Uitleg van Amsterdam, J.E. Abrahamse, uitgeverij Thoth, 2e druk 2011, pag. 230.
- ↑ Anthonie Grill, Rijksmuseum (gearchiveerd)
- ↑ 'De Amsterdamse doolhoven Populair cultureel vermaak in de zeventiende eeuw', Marijke Spies (gearchiveerd)
- ↑ Stoombierbrouwerij De Hooiberg (gearchiveerd)
· 
· 
· · 