Le Droit Humain (België)

Belgische federatie 'Le Droit Humain'
Maçonnieke obediëntie
Ritus	Aloude en Aangenomen Schotse Ritus
Type	liberaal, gemengd
Geschiedenis
Oprichting	1928
Structuur
Werkgebied	België,  Hongarije,  Tsjechië
Hoofdzetel	Brussel
Adres	Rue Marconi 207/2, 1180 Brussel
Omvang	116 loges basisgraden, 34 werkplaatsen hogere graden (telling 2025)
Officiële website
Portaal    Vrijmetselarij

De Belgische federatie Le Droit Humain is de Belgische vertegenwoordiging van de Ordre Maçonnique Mixte International Le Droit Humain, een internationale gemengde obediëntie (koepelorganisatie van vrijmetselaarsloges). Anno 2020 waren vanuit 60 landen loges aangesloten bij de internationale obediëntie, met gezamenlijk meer dan 32.000 (mannelijke en vrouwelijke) leden.

De Internationale Orde Le Droit Humain behoort tot de zogenaamde liberale of adogmatische strekking binnen de vrijmetselarij. Dat betekent dat zij elk dogma of verplicht geloof in een opperwezen afwijst. Het staat de leden vrij te geloven of niet, de gewetensvrijheid van de leden gaat echter boven alles. De obediëntie staat daarbij een absolute scheiding van kerk en staat voor.

De waarden die hierbij centraal staan spruiten voort uit de Verlichting en het modernisme, namelijk: verdraagzaamheid, vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid. De loges van Le Droit Humain propageren een antiklerikale en vrijzinnige ideologie. De grote meerderheid van de leden is atheïst of agnost en steunt het vrijzinnige gedachtegoed en de vrijzinnige actie^[1].

De Belgische federatie Le Droit Humain bezit een eigen tempelcomplex in Brussel.

De Belgische federatie Le Droit Humain past vrijwel uitsluitend de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus toe. Zij doet dit in symbolieke of 'blauwe' loges (werkplaatsen) in de drie symbolische basisgraden van leerling, gezel en meester, maar ook in werkplaatsen voor de dertig hogere graden van dit gradenstelsel. Bij de hogere graden kent met verschillende benamingen voor een werkplaats:

• in de vierde tot en met de veertiende graad spreekt men van een perfectieloge
• in de vijftiende tot en met achttiende graad van een soeverein kapittel
• in de negentiende tot en met dertigste graad van een (subliem) areopagus
• in de eenendertigste en tweeëndertigste graad van een consistorie
• in de drieëndertigste graad werkt men in de opperraad

Daarnaast kent de federatie ook een enkele Merkmeesterloge, een zogeheten zijgraad binnen Le Droit Humain.

De Belgische federatie Le Droit Humain is een vereniging zonder winstoogmerk. Ook aanverwante initiatieven en afzonderlijke loges hebben het statuut van een rechtspersoon.

De loges binnen de federatie worden vertegenwoordigd binnen een nationaal wettelijke orgaan, het Nationaal Convent. Dit Convent vergadert meerdere keren per jaar en verkiest jaarlijks haar uitvoerend orgaan, de Nationale Raad. Deze wordt voorgezeten door de Grootmeester Nationaal.

De Belgische federatie telt anno 2025 116 loges of werkplaatsen werkend in de basisgraden van leerling, gezel en meester. Daarnaast zijn er 33 werkplaatsen voor de Schotse hogere graden en de eerder genoemde Merkmeesterloge. De federatie kent 7800 leden en is daarmee de op een na grootste federatie binnen de internationale orde^[2].

Het overgrote deel van de werkplaatsen bevindt zich in België, maar er zijn ook een drietal werkplaatsen in Hongarije en een in Tsjechië.

Naast de hieronder genoemde werkplaatsen kent de Belgische federatie ook enkele zogenaamde driehoeken of triangles, dit zijn groepen vrijmetselaren die regelmatig bij elkaar komen zonder de formele status van een loge te hebben.

Basisgraden

Nr.	Naam	Zetel	Oprichting	Voertaal
45	Egalité - Emile Lefèvre (*) (**)	Brussel	1912	Frans
852	Vérité (*)	Brussel	1927	Frans
887	Sagesse (*)	Brussel	1927	Frans
888	Latomia (*)	Brussel	1927	Frans
908	Tolèrance (**)	Luik	1929	Frans
921	L'Aurore (**)	Brugge	1929	Frans
942	Sincérité & La Paix Réunis (*)	Brussel	1927-1933	Frans
944	Germaine Dévalet - Persévérance Nouvelle (**)	Doornik	1933	Frans
948	Gaston Vandermeeren (**)	Gent	1933	Frans
1023	Evolution	Verviers	1952	Frans
1050	Broederschap - Andre Fosset	Brussel	1956	Nederlands
1084	Solidarité - Ernest de Craene	Hoei	1959	Frans
1092	Persévérance (**)	Bergen	1962	Frans
1094	L'Equerre	Brussel	1962	Frans
1096	Bâtir	Charleroi	1953	Frans
1097	Brabo	Antwerpen	1963	Frans, Nederlands
1132	Clarté (**)	Seraing	1966	Frans
1142	Beauté	Loupoigne	1968	Frans
1144	Cyriel Buysse	Gent	1968	Nederlands
1147	Broederketen	Antwerpen	1969	Nederlands
1159	Tenacité - Francisco Ferrer	Virton	1970	Frans
1163	Vrij Onderzoek	Oostende	1970	Nederlands
1189	Fraternité	Spa	1972	Frans
1190	Het Daghet	Hasselt	1974	Nederlands
1199	La Vraie Amitié	Namen	1974	Frans
1215	Baken	Gent	1975	Nederlands
1219	Humanisme	Brussel	1975	Frans
1228	De Horizont	Aalst	1975	Nederlands
1235	La Montagne	Brussel	1976	Frans
1244	Epicure	Herstal	1977	Frans
1245	Tradition et Fraternité	Brussel	1977	Frans
1251	Le Flambeau-Raoul Warocqué	Morlanwelz	1977	Frans
1252	Les Disciples d'Hiram	Brussel	1977	Frans
1258	Daidalos	Leuven		Nederlands
1268	La Table d'Émeraude	Luik	1978	Frans
1278	Klimop	Kortrijk	1979	Nederlands
1281	Hermès	Brussel	1979	Frans
1285	Le Point	Waterloo	1979	Frans
1295	Ardhanari	Bierk	1980	Frans
1315	Espoir Fraternel - Pierre de Craemer	Couvin	1981	Frans
1336	Labyrint	Brugge	1982	Nederlands
1338	De Meiboom	Antwerpen	1983	Nederlands
1339	Arc-en-Ciel	Luik	1983	Frans
1346	Éleusis ou la Source de la Raison Pure	Brussel	1983	Frans
1352	La Spirale	La Louvière	1983	Frans
1356	Delta	Antwerpen	1984	Frans, Nederlands
1373	Diogenes	Turnhout	1984	Nederlands
1389	Le Jardin d'Epicure	Herstal	1985	Frans
1421	Wekroep	Mechelen	1926	Nederlands
1432	La Voûte Etoilée	Dinant	1987	Frans
1433	De Bokkerijders	Maaseik	1987	Nederlands
1436	Le Prisme	Geldenaken	1987	Frans
1444	La Chaine d'Union	Brussel	1988	Frans
1468	La Trientale	Soumagne	1988	Frans
1469	Liberté	Brussel	1988	Frans
1497	Pierre de Lumière	Onoz	1989	Frans
1498	Les Chemins de la Liberté	Brussel	1989	Frans
1499	Condorcet	Nijvel	1990	Frans
1504	Toren van Babel	Gent	1990	Nederlands
1505	Lumière	Waterloo	1990	Frans
1515	Europa	Brussel	1990	Frans, Engels, Spaans
1516	Athanor	Brussel	1990	Frans
1517	Le Double Cristal	Genepiën	1990	Frans
1531	Ardoise et Grenat	Vielsalm	1991	Frans
1532	Ombre et Lumière	Brussel	1991	Frans
1544	Pierres Vives	Luik		Frans
1550	Tolérance et Fraternité	Boedapest	1991	Frans, Hongaars
1568	Arbre de Vie	Colfontaine	1992	Frans
1569	Chaîne d'Union	Praag	1992	Frans, Tsjechisch
1570	La Mosaïque	Brussel	1992	Frans
1575	L'Arbre de Lumière	Brussel	1992	Frans
1589	L'Étincelle	Loupoigne	1993	Frans
1596	Utopie	Brussel	1993	Frans
1634	Erasme	Brussel	1994	Frans
1628	't Ateljee	Sint Niklaas	1995	Nederlands
1630	Chaos	Brussel	1995	Frans
1650	Le Fil d'Ariane	Gent	1996	Frans
1651	Harmonie	Brussel	1996	Nederlands
1688	De Wenteltrap	Koksijde	1998	Nederlands
1709	La Truelle	Aat	1999	Frans
1714	't Geuzenhof	Brussel	1999	Nederlands
1719	Vuur	Brussel	1999	Nederlands
1725	La Clef de Voûte	Eigenbrakel	1999	Frans
1726	Ankh	Oostende		Nederlands
1738	La Chouette	Brussel		Frans
1743	Rêves de Liberté	Rêves		Frans
1744	Athena	Gent		Nederlands
1747	Craie et Charbon	Bergen		Frans
1755	Lumières Mètisses	Morlanwelz		Frans
1762	Cosmos	Andenne		Frans
1763	Aqua	Antwerpen		Nederlands
1784	Etoile et Vérité	Aarlen		Frans
1785	Poimandres ou la Recherche du Sens	Brussel		Frans
1789	Le Sablier	Brussel		Frans
1808	Thélème	Brussel		Frans
1830	Poussières d'Etoiles	Luik		Frans
1866	Pharos	Brugge	2007	Nederlands
1868	Balans	Brussel	2007	Nederlands
1872	Surya	Antwerpen	2007	Nederlands
1943	L'Insurgé	Brussel	2011	Frans
1951	Fil de Soi	Mont-Saint- Jean		Frans
1952	Eveil	Brussel		Frans
1961	Rizoom	Gent		Nederlands
1973	Le Gai Savoir	Brussel		Frans
1983	Champs d'Etoiles	Geldenaken		Frans
1996	Quid Sit Lumen	Brussel		Frans
2000	Génération	Polleur		Frans
2010	Trois Pas	Sambreville		Frans
2038	Yggdrasil	Rêves		Frans
2054	La Chaîne d'Union Étoilée	Eigenbrakel		Frans
2090	Pinocchio, Voyage en Humanitude	Loupoigne		Frans
2101	Connaissance	Brussel		Frans
2106	Autres Regards	Brussel		Frans
2150	Equipoise et Symètrie	Boedapest		Frans, Hongaars
2177	Altaïr	Morlanwelz		Frans
2182	La Note Bleue	Brussel		Frans

(*) Stichtende loge

(**) Opgericht vanuit Grootoosten van België en Le Droit Humain

Hogere graden en zijgraden

Nr.	Naam	Zetel	Oprichting	Voertaal
Perfectieloge
21	Justice et Liberté	Brussel	1950	Frans
40	Dianoïa - Alice Kaufmann	Luik	1977	Frans
41	Diogène ou la Recherche de l'Humain	Brussel	1978	Frans
43	Fides et Amor	Gent	1979	Nederlands, Frans
78	Sérénité	Herstal		Frans
85	Athéna	Charleroi		Frans
112	Licht en Harmonie	Antwerpen		Nederlands
114	Pieter Brueghel de Oude - Traditie en Creativiteit	Leuven		Nederlands
116	Ariane	Brussel		Frans
131	Le Point du Jour	Waterloo		Frans
177	Triangle d'Or	Aat		Frans
190	Dirk Martens - Vakmanschap en Progressiviteit	Aalst		Nederlands
228	James Ensor - Schoonheid in Vrijheid	Oostende		Nederlands
234	Clavis ad Lucem	Boedapest		Hongaars, Frans
250	La Quête Infinie	Saint-Hubert		Frans
Soeverein Kapittel
76	Le Pèlican	Brussel		Frans
156	Orphèe ou la Quête de l'Harmonie	Brussel	1983	Frans
158	Spes et Amor	Gent	1958	Nederlands, Frans
160	Le Cristal	Luik	1985	Frans
184	Le Creuset	Herstal		Frans
191	La Toison d'Or	Charleroi		Frans
202	La Rose Rouge	Brussel		Frans
203	Phoenix	Leuven		Nederlands
217	Roos en Pelikaan	Antwerpen		Nederlands
230	La Rose Ardente	Loupoigne		Frans
Subliem Areopagus
4	L'Effort	Brussel	1939	Frans
172	L'Echelle	Herstal		Frans
174	L'Aigle de Lumière	Luik		Frans
192	Jardin de Lumière	Morlanwelz		Frans
198	Sofia	Brussel		Frans
213	L'Envol	Brussel		Frans
223	Seshat et la Soif de la Connaissance	Brussel		Frans
Consistorie
	Etoile du Matin	Brussel		Frans
Merkmeesterloge
52	La Clef de Voûte	Brussel		Frans

Zie Geschiedenis van de vrijmetselarij in België voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De grondlegger van de orde was de Franse arts en politicus Georges Martin (1844 - 1916). In 1893 werd door hem, samen met de schrijfster en voorvechtster voor vrouwenrechten Maria Deraismes (1828 - 1894), in Frankrijk de gemengde obediëntie 'Le Droit Humain' opgericht. In 1901 werd de obediëntie internationaal.  

Op 22 februari 1911 werd - met de steun van leden van loge Les Amis Philantrophes (nº 1) van het Grootoosten van België - te Brussel, in aanwezigheid van Georges Martin, de eerste loge van Le Droit Humain in België opgericht met als naam L'Egalité. De eerste vrouwelijke leden waren Isabelle Gatti de Gamond, Céline Dangotte, Jeanne Anspach en Annette Kochnitsky. Acht ingewijde vrouwen uit Frankrijk en Nederland sloten zich aan bij de eerste Belgische loge. Verschillende leden van Les Amis Philantrophes werden dubbellid, waaronder Lucien Anspach, Ovide Decroly, Georges Tosquinet, Emile Vinck, Eugène Monseur, Charles Fièvez, Adolphe Puissant en Auguste Ley.

De strijd binnen het Belgische Grootoosten om vrouwelijke initiatie als gelijkwaardig te erkennen zou geleid worden door Henri La Fontaine, die later ook dubbellid werd, en Alexis Sluys. Tot 1989 was een aanzienlijk deel van de mannelijke leden van de Belgische federatie tevens lid van een loge onder het Belgische Grootoosten.

De omvang van Le Droit Humain in België bleef beperkt tot na de Eerste Wereldoorlog. Vanaf 1926 sloten meerdere loges van de Grande Loge Mixte de France op Belgische bodem zich aan bij Le Droit Humain. In 1928 waren er zeven loges actief zodat de Belgische federatie van Le Droit Humain kon worden opgericht. De Nationale Raad van de Belgische federatie nam daarbij in 1928 het initiatief tot een internationale manifestatie voor de wereldvrede te Brussel.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden alle activiteiten rondom de vrijmetselarij verboden door de Duitse bezetter.

Het vijftigjarig jubileum van de Belgische federatie in 1978 werd groots gevierd, vele Belgische en buitenlandse vrijmetselaars namen hieraan deel. In 1982 organiseerde de Belgische federatie de herdenking van de honderdste verjaardag van de inwijding van Maria Deraismes.

In 1986 organiseerde de Belgische federatie een internationaal congres onder de benaming Maria Deraismes met als thema de toekomst van de vrijmetselarij.

Op 11 november 2006 splitsten de loges Alegria te Sint-Niklaas, Aqua te Antwerpen (gedeeltelijk) en Panta Rhei te Antwerpen zich af van de federatie en richtten samen met loge Agora te Brussel en loge Dionysos te Vilvoorde een nieuwe obediëntie op, genaamd Lithos Confederatie van Loges

De Grootmeesters Nationaal van de Belgische federatie staan vermeld in onderstaand overzicht.

De ondertekening in 1989 van een gemeenschappelijke verklaring door het Grootoosten van België, de Grootloge van België, de Vrouwengrootloge van België en de Belgische federatie van Le Droit Humain, was een expliciete erkenning van de goede relaties tussen de verschillende obediënties van adogmatische of liberale strekking in België^[3]. Inmiddels zijn er ook goede betrekkingen met Lithos Confederatie van Loges. De loges van deze vijf obedienties vergaderen veelal in dezelfde gebouwen. Geen van hen heeft formele relaties met de Reguliere Grootloge van België.

In 1983 werd de Belgische federatie lid van de internationale vrijmetselaarsorganisatie C.L.I.P.S.A.S., als eerste gemengde obediëntie en als eerste vertegenwoordiging van de Internationale Orde. Dit lidmaatschap duurde tot 1996. vanaf 1998 maakte de federatie deel uit van de vrijmetselaarskoepel S.I.M.P.A., welke echter begin twintigste eeuw geleidelijk aan ophield te bestaan. Anno 2025 is de federatie lid van de Alliance Maçonnique Européenne (A.M.E.)^[4].

Aan de Kluisstraat 86 te Brussel bevindt zich de voormalige tempel van de Belgische federatie Le Droit Humain. Het gebouw werd gebouwd in 1934-35 en is ontworpen door de architecten Fernand Bodson en Louis Van Hooveld, de laatste was ook lid van Le Droit Humain. De tempel is onderdeel van een blok van vier huizen, het complex vormt een kleine modernistische site in Brussel. Het gebouw werd tot 1976 gebruikt door Le Droit Humain en werd daarna een museum. Anno 2025 bevindt zich er een centrum voor moderne kunst^[5].

• Ordre Maçonnique Mixte International Le Droit Humain
• Nederlandse federatie Le Droit Humain
• Aloude en Aangenomen Schotse Ritus

• L'Ordre Maçonnique Mixte International Le Droit Humain
• Belgische federatie Le Droit Humain