Aarlen

Aarlen
Arlon

Stad in België
(Details) (Details)
Geografie
Gewest	Wallonië
Provincie	Luxemburg
Arrondissement	Aarlen
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	119,06 km² (2023) 74,64% 6,55% 18,81%
Coördinaten	49° 41' NB, 5° 49' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkings­dichtheid	31.492 (01/01/2025) 49,93% 50,07% 264,51 inw./km²
Leeftijdsopbouw – 0-17 jaar – 18-64 jaar – 65 jaar en ouder	(01/01/2025) 19,39% 64,21% 16,4%
Politiek en bestuur
Burgemeester	Vincent Magnus (Arlon 2030)
Bestuur	Arlon 2030, MRMC
Zetels Arlon 2030 MRMC Ecolo+ PS-Citoyens	31 14 8 5 4
Economie
Gemiddeld inkomen	24.813 euro/inw. (2022)
Werkloosheids­graad	9,76% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode 6700 6700 6700 6700 6704 6706	Deelgemeente Aarlen Bonnert Heinsch Toernich Guirsch Autelbas
Zonenummer	063
NIS-code	81001
Politiezone	Arlon-Attert-Habay-Martelange
Hulpverlenings­zone	Luxemburg
Website	www.arlon.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Aarlen in de provincie Luxemburg
Portaal    België

Aarlen (Frans: Arlon; Duits en Luxemburgs: Arel) is een stad in en tevens de hoofdstad van de Belgische provincie Luxemburg. De stad telt ruim 31.000 inwoners (die Aarlenaars^[1] worden genoemd) en is daarmee de kleinste en meest zuidelijke Belgische provinciehoofdstad. Met Tongeren en Doornik wordt Aarlen beschouwd als de oudste stad van België.

Reeds vóór de Romeinse verovering was er een Keltische nederzetting. Het Romeinse stadje Orolaunum bevond zich op het kruispunt van wegen die Reims, Trier en Keulen met elkaar verbonden. Bij opgravingen zijn er veel voorwerpen uit de Gallo-Romeinse periode gevonden, waarvan er de nodige in het Archeologisch Museum worden tentoongesteld.

Door het huwelijk van hertog Hendrik I van Limburg met de erfdochter van de graaf van Aarlen kwam het graafschap Aarlen in het bezit van het hertogdom Limburg.^{[noot 1][2]} Na de dood van Walram III van Limburg in 1226 kwam Aarlen aan zijn jongste zoon, Hendrik V van Luxemburg.

In 1830 nam het groothertogdom Luxemburg deel aan de Belgische Revolutie, behalve Luxemburg-stad, waar het Pruisische garnizoen in de citadel dat verhinderde. Het provinciale bestuur werd daarom in Aarlen gevestigd. Dat bleef zo toen het Verdrag van Londen in 1839, na negen jaar Belgisch bewind, het groothertogdom opsplitste langs taalkundige lijnen. Om strategische redenen werd Aarlen tezamen met het Franstalige westen van Luxemburg aan België toegewezen, ofschoon er in het Land van Aarlen hetzelfde Frankisch-Duitse dialect werd gesproken als in het groothertogdom. De stad Aarlen is in de loop van de 19e eeuw verfranst en de dorpen eromheen geruime tijd later. Veelal verdween het Luxemburgs er in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog.

Zie Lijst van beschermd erfgoed in Aarlen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

• Archeologisch Museum: collectie van Gallo-Romeins beeldhouwwerk, aardewerk en dergelijke
• Musée Gaspar: museum gewijd aan de werken van de in Aarlen geboren beeldhouwer Jean Gaspar (1861-1931)
• Sint-Donatuskerk, gelegen boven op de centrale heuvel "Knipchen". Oorspronkelijk bevond zich hier een kasteel, dat in 1552 door de Fransen werd verwoest. De kerk werd in de 17e eeuw op de ruïnes van het kasteel gebouwd.
• Joods kerkhof, deel uit gemeentelijk kerkhof. De grootste Joodse begraafplaats van Wallonië.
• Sint-Maartenskerk. Een van 1907 - 1914 in opdracht van koning Leopold II gebouwde kerk in neogotische stijl met een toren van niet minder dan 97 meter hoog.
• Neptunustoren en Jupitertoren, twee Romeinse torenoverblijfselen van de omwalling van het castrum
• Bron van de rivier de Semois.
• Kasteel van Barnich
• Tankmonument

• 
  Kruisweg bij Sint-Donatuskerk
• 
  Daken van de stad, met de toren van de Sint-Maartenskerk
• 
  Wapen van Aarlen op een glasraam van het stadhuis
• 
  Joods kerkhof

Burgemeesters van Aarlen waren:

• Pierre Hollenfeltz
• 1880-1901 : Joseph Netzer
• 1901-1921 : Numa Ensch-Tesch
• 1921-1949 : Paul Reuter
• 1949-1958 : Jules Massonnet
• 1958-1976 : Charles Simon
• 1977-1988 : Jean Goffinet
• 1989-1992 : Guy Larcier
• 1993-1994 : Jean Goffinet
• 1995-2006 : Guy Larcier
• 2007-2012 : Raymond Biren
• 2013-heden : Vincent Magnus

In Aarlen en het omringende land was de volkstaal van oudsher het Luxemburgs, dat ook in het aangrenzende Groothertogdom Luxemburg wordt gesproken. In 1990 heeft de Franse Gemeenschap de streektalen op haar grondgebied erkend, waaronder het Luxemburgs, echter zonder verdere maatregelen te nemen. Hoewel in de stad Aarlen de taal bijna uitsluitend door bezoekers uit de streek en het groothertogdom gesproken wordt heeft het gemeentebestuur van Aarlen veel straatnamen tweetalig of eentalig Luxemburgs gemaakt. De Duits- en Luxemburgstalige naam van de stad is Arel; in het Waals is dit Årlon. De stad zelf is naast de historische banden ook op Luxemburg gericht: veel bewoners werken in de financiële sector in Luxemburg. Luxemburgse inwoners komen er vaak shoppen omwille van de lagere prijzen, met name bij de IKEA in Sterpenich en de meubelboulevards. Dit vertaalt zich dan in een naar Waalse maatstaven hogere gemiddelde huizenprijs.

• Diekirch (Luxemburg)
• Saint-Dié-des-Vosges (Frankrijk)
• Bitburg (Duitsland)
• Sulphur (Verenigde Staten)
• Market Drayton (Verenigd Koninkrijk)

Bitburg, Diekirch en Arlon hebben alle drie deel uitgemaakt van het historische Hertogdom Luxemburg, en liggen in het historische Luxemburgse taalgebied.

• (nl) Aarlen op de website Ardenne belge
• Website van de gemeente

Zoek Aarlen op in het WikiWoordenboek.