Koksijde

Koksijde
Coxyde
Gemeente in België Vlag van België
Duinen van Koksijde
Koksijde (België)
Koksijde
Geografie
Gewest Vlag Vlaanderen Vlaanderen
Provincie Vlag West-Vlaanderen West-Vlaanderen
Arrondissement Veurne
Oppervlakte
 Onbebouwd
 Woongebied
 Andere
50,36 km² (2023)
59,92%
13,19%
26,89%
Coördinaten 51° 6' NB, 2° 39' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners
 Mannen
 Vrouwen
 Bevolkings­dichtheid
21.344 (01/01/2025)
48,89%
51,11%
423,82 inw./km²
Leeftijdsopbouw
 0-17 jaar
 18-64 jaar
 65 jaar en ouder
(01/01/2025)
9,18%
45,35%
45,47%
Politiek en bestuur
Burgemeester Sander Loones (Samen N-VA)
Bestuur Samen N-VA; De Nieuwe Lijst
Zetels
Samen N-VA
Team 8670
De Nieuwe Lijst
27
14
10
3
Economie
Gemiddeld inkomen 29.879 euro/inw. (2022)
Werkloosheids­graad 6,8% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
8670
8670
8670
Deelgemeente
Koksijde
Oostduinkerke
Wulpen
Zonenummer 058
NIS-code 38014
Politiezone Westkust
Hulpverlenings­zone Westhoek
Website www.koksijde.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Veurne
in de provincie West-Vlaanderen
Foto('s)
Portaal  Portaalicoon   België

Koksijde (Frans: Coxyde) is een plaats en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen, gelegen aan de Belgische Westkust. De gemeente telt ruim 21.000 inwoners.

Geschiedenis

In de 7e en 8e eeuw was er Merovingische bewoning op het grondgebied van Koksijde. Een grafveld is aangetroffen met 53 overledenen uit die tijd. Op basis van uitgebreide genetisch onderzoek van Prof. Maarten Larmuseau waren de individuen niet nauw met elkaar verwant ondanks dat dit door de archeologen wel werd verwacht.[1] De individuen behoorden zelfs tot twee groepen van verschillende (genetische) afkomst, die hier samen leefden en begraven waren.[2] Op basis van isotopenanalyse hadden deze twee groepen diverse eetgewoonten (sommigen aten vis, anderen niet) en er was ook een verschil in botslijtage.[3]

Op de Ferrariskaarten uit 1777 is Koksijde te zien als het piepkleine dorpje Cauxyde. Er was helemaal geen sprake van enige bebouwing in de duinen, enkel in het 'dorpscentrum'. Daar waren de kerk en ongeveer 10 boerderijen de enige gebouwen.

In 1886 werd Koksijde-Dorp voor het eerst bereikbaar per spoor. Toen werd de NMVB-stoomtramlijn Oostende-Nieuwpoort verlengd naar Veurne. In 1909 volgde lijn 7 van Veurne naar Koksijde-Bad. Tussen 1904 en 1909 reed er een paardentram tussen dorp en bad. In 1914 werd de stoomtramlijn van Koksijde-Bad doorgetrokken naar De Panne. In 1929 volgde elektrificatie. Uiteindelijk zou dit de huidige kusttramlijn worden. In 1941 werd lijn 7 door de bezetter opgeheven, samen met de stoomtram naar Nieuwpoort en lijn 9 naar Oostduinkerke-Bad.[4] Sinds 2007 heeft De Lijn het plan om Koksijde-Bad weer per tram met Veurne te verbinden, in het kader van het Neptunusplan.

In 2025 kwam Koksijde in het nieuws door de documentaire De Nonnen, uitgezonden bij VTM. Daarin werd de voormalige vakantiekolonie Ster der Zee in Sint-Idesbald genoemd. Getuigen in de reeks verklaarden dat zij er als kind fysieke en psychische mishandeling hebben ondergaan, waaronder zware tuchtmaatregelen en opsluiting als strafmiddel.[5] Naar aanleiding van deze getuigenissen reageerde de burgemeester van Koksijde door aan te kondigen dat de erfgoedfoto’s van Ster der Zee uit gemeentelijke collecties en tentoonstellingen werden verwijderd.[6]

Geografie

De gemeente Koksijde bestaat uit de deelgemeenten Koksijde, Oostduinkerke en Wulpen. De oude kern van Koksijde (I) bevindt zich op circa twee kilometer van de kustlijn. Aan de kust is echter een nieuwere toeristische kern Koksijde-Bad (IV) ontstaan. Meer naar het westen ligt in deze deelgemeente aan de kust ook Sint-Idesbald (V). Ook Oostduinkerke heeft een kern op ruim een kilometer van de kust, met Oostduinkerke-Bad tegen de kustlijn en Groenendijk-Bad aan de grens met Nieuwpoort. Op de grens van Koksijde en Oostduinkerke ligt Sint-André. Op ruim 4 kilometer in het binnenland ligt nog het landelijke polderdorpje Wulpen.

#NaamOpp.
(km²)[7]
Inwoners
(2025)[7]
Inwoners
per km²
NIS-code
1Koksijde (I)14,2612.32086438014A
2Oostduinkerke (II)18,268.48246438014B
3Wulpen (III)11,955374538014C

Koksijde grenst aan de volgende dorpen en gemeenten:

Kaart

Koksijde, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.

Wijken

Koksijde kent naast de kernen Koksijde Dorp en Koksijde-Bad nog de volgende wijken:

Demografie

Demografische ontwikkeling voor de fusie

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari
1992 tot heden
jaarAantal[8]Evolutie: 1992=index 100
199218.180100,0
199318.685102,8
199418.880103,9
199518.983104,4
199619.215105,7
199719.395106,7
199819.482107,2
199919.618107,9
200019.729108,5
200119.952109,7
200220.230111,3
200320.498112,8
200420.896114,9
200521.033115,7
200621.269117,0
200721.419117,8
200821.513118,3
200921.608118,9
201021.832120,1
201121.968120,8
201222.153121,9
201322.286122,6
201422.228122,3
201522.180122,0
201622.074121,4
201722.094121,5
201821.957120,8
201921.910120,5
202021.869120,3
202121.852120,3
202221.851120,2
202321.664119,2
202421.546118,5
202521.344117,4

Natuur

Koksijde en de deelgemeenten staan bekend omwille van de ligging te midden van de duinen.

  • De Hoge Blekker, sinds 1999 een natuurreservaat, met daarin het hoogste duin (33m) aan de Belgische kust.
  • 701 ha natuurgebieden
  • Het strand is bij eb tussen 250 en 700 m breed

Cultuur

Strand in Koksijde
Abdijmuseum Ten Duinen
Militair vliegveld
Onze-Lieve-Vrouw-ter-Duinenkerk
Sint-Pieterskerk
Brits militair kerkhof

Musea

Koksijde telt het grootste aantal musea aan de Belgische kust:

  • De duinenabdij: genaamd Abdijmuseum Ten Duinen met de resten van de abdij Onze-Lieve-Vrouw Ten Duinen van de cisterciënzers. Het abdijmuseum geeft er een historisch overzicht van het leven van de Cisterciënzer monniken, van 1107 tot de dood van de laatste "Duinheer" in 1833. Het geeft ook het religieus en cultureel belang weer dat deze abdij in de loop der tijden had op de omgeving. De archeologische site is gerenoveerd en toegankelijk voor het publiek. Op de zolder van dit museum is er een zilvercollectie tentoongesteld, met een collectie liturgisch zilver. Vlakbij ligt de Zuid-Abdijmolen en de abdijhoeve Ten Bogaerde. Ook het verhaal van de Merovingische begraafplaats in Koksijde wordt hier verteld.[2]
  • Het 19e-eeuwse IJslandvaardershuisje Nys-Vermoote in de Tulpenlaan. Jommeke vertelt er de geschiedenis van Koksijde van landbouwdorp over vissersdorp tot toeristische badplaats.
  • NAVIGO - Nationaal Visserijmuseum (deelgemeente Oostduinkerke)
  • Paul Delvaux Museum (Sint-Idesbald)
  • MuseOs: een natuurhistorisch museum over dierkunde, gespecialiseerd in de vergelijkende anatomie van schedels, skeletten en fossielen van gewervelde dieren. Dit museum is het levenswerk van biologen Luc Tyteca en Leentje Vandenhoudt.
  • Het Rariteitenkabinet en ambachtenmuseum 't Krekelhof (een grote collectie unieke objecten en rariteiten)(Sint-Idesbald)
  • Het Florishof (deelgemeente Oostduinkerke)
  • Het George-Grardmuseum, dat verhuist van Alveringem naar de site Ten Bogaerde (nog niet geopend)
  • Het Vanneuvillehuis (voorlopig gesloten)

Maritiem erfgoed

  • In deelgemeente Oostduinkerke bevindt zich het Nationaal Visserijmuseum. Tijdens de zomer wordt er elke vrijdagavond een folkloreavond gehouden.
  • Oostduinkerke is tevens gekend omwille van de paardenvissers.

Onroerend erfgoed

Film

  • Cinema Koksijde, een hedendaags gebouw uit 2004, dat oorspronkelijk begon onder de naam Studio Koksijde, het was een bioscoop van Studio Filmtheaters. Het is de enige bioscoop aan de Westkust en in de Westhoek. In 2010 kreeg hij zijn huidige naam.

Bibliotheek en kunst

De bibliotheek van Koksijde huist sinds 2000 in het huidige gebouw. Koksijde heeft ook nog een academie, de Westhoekacademie (W.A.K.) en enkele kunstgalerijen. In de Keunekapel in kunstenaarsoord Sint-Idesbald vinden permanent tijdelijke tentoonstellingen plaats, die gratis te bezoeken zijn. De gemeente is bekend om haar kunstenaars die er wonen of woonden: Paul Delvaux, Georges Grard, Pierre Caille, Walter Vilain, Taf Wallet, enz.

Politiek

Structuur

KoksijdeSupranationaalNationaalGemeenschapGewestProvincieArrondissementProvinciedistrictKantonGemeente
AdministratiefNiveau Vlag van Europa Europese UnieVlag van België BelgiëVlag Vlaanderen VlaanderenVlag West-Vlaanderen West-VlaanderenDiksmuideKoksijde
Bestuur Europese CommissieBelgische regeringVlaamse regeringDeputatieGemeentebestuur
Raad Europees ParlementKamer van
volksvertegenwoordigers
Vlaams ParlementProvincieraadGemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands KiescollegeKieskring West-VlaanderenOostende-Veurne-DiksmuideVeurne-DiksmuideVeurneKoksijde
Verkiezing EuropeseFederaleVlaamseProvincieraads-Gemeenteraads-

Burgemeesters

  • 1820 - 1833 : Cornelius Devulder
  • 1834 - 1836 : Jacobus Benedictus Decae
  • 1837 - 1873 : Franciscus Jacobus Declercq
  • 1873 - 1887 : Desiderius Franciscus Hosten
  • 1888 - 1908 : Hyppolitus Arsenius Rathé
  • 1909 - 1921 : Modestus Carolus Ghyselen
  • 1921 - 1941 : Gustaf Henricus Leopoldus Houtsaeger
  • 1941 - 1945 : Firmijn Julien Dewulf
  • 1945 - 1947 : Alois Leon Seynaeve
  • 1947 - 1959 : Jacques Van Buggenhout
  • 1959 - 1965 : Firmijn Julien Dewulf
  • 1965 - 1971 : Jacques Van Buggenhout
  • 1971 - 1977 : Firmijn Julien Dewulf
  • 1977 - 1983 : Daniel Andries
  • 1983 - 1990 : Henri Dewulf (CVP)
  • 1990 - 1991 : Jozef Leye (burgemeester benoemd buiten de raad)
  • 1991 - 1994 : Henri Dewulf (CVP)
  • 1995 - 2024: Marc Vanden Bussche (VLD / LB)
  • 2024 - heden: Sander Loones (Samen N-VA)

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

Partij10-10-1976[10]10-10-19829-10-19889-10-19948-10-20008-10-2006[11]14-10-2012[12]14-10-201813-10-2024
Stemmen / Zetels%21%23%23%25%25%27%27%27%27
AGALEV1 / Groen!2/ !MPULSA-4,5210---5,522017,84A4--
SP1/ !MPULSA/ sp.a2/ Vooruit317,79138,17119,45118,841213,231312,34238,721-
!MPULSA/ Koksijde Vooruit1/ Team 8670C------19,81534,3C10
PVV1/ VLD2/ Lijst BurgemeesterB/ Team 8670C34,921811,191321,761528,982845,0321239,6621353,88B1641,4B13
CVP1/ CD&V2/ Lijst BurgemeesterB/ De Nieuwe Lijst324,87153211038,1311034,1511026,431724,012713,133
VU1/ Doorbaak883/ STEM4/ Stem-N-VA5/ N-VA6 / Samen met Sander722,42157,51129,023717,614515,31439,95225,046726,56844,8714
Vernieuwing2-14,3224----
Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2-0,67101,36102,7410-8,57223,24203,6204,920
Centrumlijst-15,34-------
Anderen(*)-6,3400,307,670----2,90
Totaal stemmen8093964911649133091438716352167381682511867
Opkomst %91,1190,8989,9392,3588,8289,663,9
Blanco en ongeldig %4,035,024,44,495,433,633,543,11,0

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
(*)1982: Fusiebelangen (4,78%), KVA (1,56%) / 1988: Nationaal Front (0,30%) / 1994: Gemeentebelangen (4,63%), Nieuwe Positieve Lijst (3,04%) / 2024: Stratier (2,9%)

Verkeer en vervoer

Koksijde heeft een treinstation aan spoorlijn 73, station Koksijde. Ondanks de naam ligt het station op het grondgebied van Veurne en op ruim vier kilometer van Koksijde-Dorp en bijna zes kilometer afstand van tramhalte Koksijde-Bad. Koksijde-Dorp is ook bereikbaar vanuit Oostende met buslijn 60. Vanuit Veurne via station Koksijde rijden ook lijn 60 en 61, maar 61 maakt een grote omweg via Koksijde-Bad voor Koksijde-dorp bereikt wordt. Tot minstens 2002 was dit lijn 769.[13] Station Koksijde wordt soms ook bediend door buslijn 50 naar Veurne.

Gastronomie

  • Hotelschool Ter Duinen, een van de meest bekende hotelscholen van het land bevindt zich in Koksijde, bekende namen als Peter Goossens studeerden hier af als kok en brachten het tot sterrenchef.
  • Koksijde beschikt dan ook over verschillende gastronomische restaurants van oud-studenten van de school. In 2011 ontving chef-kok Iain Wittevrongel van Ten Bogaerde een eerste Michelinster.

Folklore

Sport

Koksijde beschikt over een ruime waaier aan sportmogelijkheden waaronder het "Hoge Blekkerbad", het openluchtzwembad, de 5 minigolfs, de vele tenniscourts en een overdekte tennisclub in Koksijde-dorp, 3 surfclubs en de par-72-golfbaan Koksijde Golf ter Hille, waarvan de drivingrange in september 2012 is geopend.

Elk jaar vindt er tevens de Flanders Ladies Trophy plaats en de Ricoh Mens Trophy plaats, twee bekende tennistoernooien.

In Koksijde speelde voetbalclub KVV Coxyde. De club is was aangesloten bij de KBVB en speelde er meerdere seizoenen in de nationale reeksen. In 2020 hield de club op met bestaan

Vanaf 1969 wordt er in duinen van Koksijde een veldrit (Duinencross) georganiseerd, welke in de periode 1996-2021, in totaal twintig keer deel uitmaakte van het internationale regelmatigheidscriterium de UCI Wereldbeker. In 1994 en 2012 was Koksijde gastheer van het Wereldkampioenschap veldrijden.

Evenementen

  • Driekoningen: Sterrestoet
  • Tweede zaterdag van juni: folkloristisch vissersfeest
  • Derde zondag van juni: zeewijding
  • Eerste zondag van augustus: Schildersstoet
  • 10 november 's avonds: Sint-Maartensommegang

Stedenband

Bekende inwoners

Geboren

  • Walter Vilain (1938-2019), beeldend kunstenaar en componist
  • Long Dieusaert (2002), pianist en cultureel ambassadeur van Koksijde

Woonachtig

Ereburgers

Wetenswaardigheden

  • Koksijde fungeert als locatie voor de VTM-telenovelle David.
  • De serie Windkracht 10 en de film Windkracht 10: Koksijde Rescue werden hier ingeblikt.
  • Koksijde duikt ook op in de film Le huitième jour van Jaco Van Dormael.
  • Oostduinkerke en Sint-Idesbald zijn gekend vanwege de vele kunstenaars die er vanaf het begin op vakantie kwamen of er zich permanent vestigden.
  • Koksijde heeft met een gemiddelde leeftijd van 54,02 jaar de oudste bevolking van België.[16]

Zie ook

Zie de categorie Koksijde van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.