Kadijksplein

Kadijksplein
Entrepotdok-poortgebouw met de Scharrebiersluis over de Nieuwe Herengracht (2012)
Entrepotdok-poortgebouw met de Scharrebiersluis over de Nieuwe Herengracht (2012)
Geografische informatie
Locatie       Amsterdam
Stadsdeel Amsterdam-Centrum
Wijk Kadijken
Zijstraten Hoogte Kadijk
Laagte Kadijk
Algemene informatie
Genoemd naar zomerdijk (kadijk)
Naam sinds 1919
Opvallende gebouwen Zeemanshuis

Het Kadijksplein is een plein in Amsterdam-Centrum. Het plein heeft alleen aan het oosten en zuiden bebouwing, het westen en noorden worden gevormd door de Schippersgracht en Prins Hendrikkade.

Bouwwerken

Het voormalige Zeemanshuis staat op huisnummer 17 en 18. Aan Kadijksplein 4 staat een voormalig "Koffiehuis van het Volksverbond". Verder is er op huisnummer 1 de toegang naar de entrepot, aangegeven door een poort.

Kadijksplein 9 en 10 zijn rijksmonumenten. Andere opvallende bouwwerken zijn de oude Scharrebiersluis (rijksmonument) en de modernere Kortjewantsbrug en Kattenburgerbrug, beide uit de jaren zestig van de 20e eeuw.

Kunst

Voor het zeemanshuis staat het beeld Zeeman van Joost Barbiers.

In 1874 werd hier een obelisk geplaatst ter viering van het 25-jarig jubileum van Koning Willem III der Nederlanden. De obelisk was 25 meter hoog; het zou ontworpen zijn door Jan Springer en vastgelegd door fotograaf Pieter Oosterhuis. [1] Het beeld moest plaatsmaken voor de tram. Eenzelfde obelisk op de Westerstraat verdween ook in de geschiedenis.

Geschiedenis

Het Kadijksplein is vernoemd naar De Kadyck, een zomerkade die in de 17e eeuw buiten de oude Sint Antoniesdijk in het IJ werd aangelegd, voordat de Plantagebuurt kon worden aangelegd. Die Kadyck is terug te vinden op een kaart van Joan Blaeu uit 1649. Ook een eerdere kaart uit omstreeks 1623 meldt de naam. Bij de stadsuitbreiding richting het oosten werd tegenover de vestigwerken langs de oostelijk singelgracht een wijkje aangelegd met pakhuizen dat tevens een scharnierpunt vormde in de toegang tot de Oostelijke Eilanden. De genoemde kaarten laten hier grasland zien in een strak ontwateringspatroon.

Al in het begin van de 19e eeuw werd dat pleintje Kadijkplein, Kadijksplein of Plein aan de Kadijken genoemd.[2] Vanuit een niet bebouwd pleintje trokken vervolgens de Hoogte Kadijk en Laagte Kadijk verder het platteland in. Het plein werd toen ook al in een adem naam genoemd met het tegenoverliggende Kattenburgerplein. De naam werd officiëel vastgelegd op 18 juli 1919. Het werd toen een plein ingesloten door de Schippersgracht, Prins Hendrikkade en de kadijken.

Openbaar vervoer

Van 1884 tot 1906 had de paardentram Kadijksplein – Czaar Peterstraat zijn vertrekpunt op het plein. Vanaf 1906 reed hier de elektrische lijn 13 Centraal Station – Prins Hendrikkade – Kadijksplein – Czaar Peterstraat. De tram (sinds 1931 lijn 19) verdween in 1938 en werd door een busdienst vervangen.

Afbeeldingen

Zie de categorie Kadijksplein van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.