Javaplein

Het Javaplein is een plein in de Indische Buurt in Amsterdam-Oost. Het plein vormt een knooppunt waar de Molukkenstraat en Javastraat elkaar kruisen en de Borneostraat en Eerste Ceramstraat op uitkomen.

Opvallende gebouwen aan het plein zijn het voormalige badhuis, de Berlageblokken en het Borneohof. Het Borneohof won in 2012 de Amsterdamse Nieuwbouwprijs. In het gebouw is een vestiging van de Openbare Bibliotheek Amsterdam.

Het plein werd in 1900 vernoemd naar het eiland Java, destijds in Nederlands-Indië.^[1]

Het badhuis werd gebouwd op initiatief van buurtvereniging Ceram en wethouder Monne de Miranda en opende in 1942, middenin de Tweede Wereldoorlog (en enkele maanden voordat De Miranda door de Duitse bezetters werd vermoord). Het werd in 1987 gesloten en was tijdelijk in gebruik als hindoetempel en kringloopwinkel. Sinds 1993 heeft het een horecabestemming.^[2]

Over het plein loopt een trambaan. Op het plein is een halte voor lijn 14 (staduitwaarts) en bushaltes voor lijn 22, 65 en N89.

Vanaf 1915 was het Javaplein eindpunt van de lijnen 3 en 14, die komend vanaf de Borneostraat een lus via Molukkenstraat en Madurastraat bereden. Vanaf 1929 reed lijn 14 vanaf het plein verder via de Molukkenstraat richting Insulindeweg. In 1932 verdween lijn 14 uit de Indische Buurt en nam lijn 9 voor acht jaar de route over. In 1940 verscheen er ook een trambaan komend van de Javastraat (zijde Soembawastraat), deel van de keerlus van lijn 11. Deze werd in 1955 buiten dienst gesteld. Van 1940 tot 2004 was lijn 10 de vaste tramlijn op het Javaplein, behalve van 1989-1998, toen samen met tramlijn 6 in tegengestelde richting werd gereden. Van 1998-2004 was tramlijn 7 de vaste tramlijn. Sindsdien rijdt hier (weer) lijn 14, sinds 8 december 2023 alleen staduitwaarts.

• 
  Het Javaplein met rechts èn links de Molukkenstraat (1920)
• 
  Kinderen verzamelen zich op het Javaplein voor een dagje vakantieschool (1948)
• 
  Oude sociale woningen aan het Javaplein worden gemoderniseerd (1970)
• 
  Het voormalige badhuis (2012)
• 
  Fonteinen op het Javaplein, richting Borneostraat (2015)
• 
  Javaplein richting Javastraat (2016)
• 
  Berlageblok III aan het Javaplein (2022)

Zie de categorie Javaplein, Amsterdam van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.