Jan Kooiman (schaatser)

Kooiman kwam uit een boerengezin uit het dorp Ammerstol in de streek Krimpenerwaard, in het oosten van Zuid-Holland. Hij begon met schaatsen op de langebaan. Hij werd in 1974 gewestelijk kampioen van Zuid-Holland. Nadat hij in 1976 trouwde met Ineke van Homoet, zette hij het trainen een jaar lang op een lager pitje vanwege de renovatie van hun woning. Toen de verbouwing klaar was, pakte hij het intensieve trainen weer op.^[1] In februari 1978 nam hij deel aan het NK allround waar hij op de tiende plaats eindigde.^[2] Zijn beste prestatie was de zevende plek op de 10 kilometer. Een jaar later maakte hij de overstap naar het marathonschaatsen. Bij de Jaap Eden Trofee, de opening van het marathonseizoen, debuteerde hij op 3 november 1979 met de vierde plaats.

Kooiman gaf de voorkeur aan kunstijs boven natuurijs. Hij won op 13 februari 1982 zijn eerste nationale marathontitel op De Uithof in Den Haag. In datzelfde jaar won hij ook het klassement om de KNSB Cup. In 1983 prolongeerde hij het Nederlands marathonkampioenschap op ijsbaan De Meent in Alkmaar. Bij de KNSB Cup werd hij ditmaal tweede, achter winnaar Henk Portengen. Kooiman beleefde in de eerste helft van de jaren tachtig zijn topperiode. Op 8 maart 1983 deed hij een geslaagde aanval op het werelduurrecord op de ijsbaan in het Duitse Inzell. Hij verbeterde het twee jaar oude record van Jos Niesten en was de eerste schaatser die de grens van 38 kilometer passeerde. De nieuwe recordafstand van 38.558,45 meter hield bijna vier jaar stand. Totdat Hilbert van der Duim op 28 november 1986, eveneens in Inzell, met 39.492,80 meter het record verbrak.

Bij de Elfstedentocht van 1985 stond Kooiman aan de basis van de beslissing in de wedstrijd. Op weg naar Dokkum ontsnapte hij uit de kopgroep van twaalf rijders. Evert van Benthem sprong al snel mee waarna ook Henri Ruitenberg en Jos Niesten aansloten. Deze kopgroep van vier sprintte om de eindzege. Kooiman wist in de slotfase niet hoe ver het tot de finish was. Hij reed op kop in de laatste bocht naar de Bonkevaart en schrok dat hij, met de eindstreep al in zicht, in de slechtste positie verkeerde.^[3] Hij verloor de sprint en eindigde als vierde achter winnaar Van Benthem, Ruitenberg (tweede) en Niesten (derde).^[4] Al voor de eerste stempelpost verloor hij zijn kaart. Het met stempels bedrukte schaatspak van Kooiman was later te zien in het schaatsmuseum van Hindeloopen. Bij de Elfstedentocht in 1986 werd Kooiman zesde, op 4 minuten en 28 seconden van Evert van Benthem. Hij nam ook deel aan de Elfstedentocht in 1997. Hij was toen al enkele jaren gestopt als wedstrijdrijder en eindigde op de 62e plaats, op bijna een uur van winnaar Henk Angenent.

Twee weken nadat hij de vierde plaats behaalde bij de Elfstedentocht, reisde hij naar het Finse Kuopio waar op 2 maart 1985 een Alternatieve Elfstedentocht werd verreden. Kooiman ontsnapte samen met Theun Busser uit een grote kopgroep maar verloor de sprint waardoor hij als tweede eindigde.^[5] Twee jaar later kwam de herkansing en ditmaal kwam Kooiman in Kuopio wel als winnaar over de streep.^[6] Het was een dubbel succes voor de familie want Ineke Kooiman-van Homoet was winnares bij de vrouwen. Aan het einde van zijn carrière, op 27 januari 1993, won hij opnieuw de alternatieve tocht over 200 kilometer die op de Weissensee werd verreden.^[7]