Vestingwerken van Gorinchem

Vestingwerken van Gorinchem
Gekanaliseerde Linge (noord–zuid) ten westen van de Arkelpoort, om bij de Waterpoort in de Merwede te vloeien. Links de Kanselpoort, rechtsonder de Dalempoort.[2]
Locatie
Plaats	Gorinchem
Bijbehorend	Bastion I, Courtine I-II, Bastion II, Courtine II-III, Bastion III, Courtine III-IV, Bastion IV, Courtine IV-V, Bastion V, Bastion VI, Courtine VI-VII, Bastion VII, Courtine VII-VIII, Bastion VIII, Courtine VIII-IX, Bastion IX, Courtine IX-X, Bastion X, Courtine X-XI, Bastion XI, Courtine XI-I, Enveloppe-oost, Hoofdwacht, Tuighuis
Status en tijdlijn
Gereed	13de eeuw (Juliaans)
Prijzen en erkenningen
Monumentstatus	rijksmonumentcomplex (18 augustus 1993)[3]
Monumentnummer	365879
Portaal    Civiele techniek en bouwkunde

De vestingwerken van Gorinchem waren verdedigingswerken rond de Nederlandse vestingstad Gorinchem. De vesting maakte deel uit van de Oude Hollandse Waterlinie (1673–1815) en de Nieuwe Hollandse Waterlinie (1815–1945). Een deel van de vestingwerken resteert en heeft de status van rijksmonument.^[4]

Eind 13e eeuw werden rond de nederzetting wallen opgeworpen die versterkt waren met palissaden ter bescherming tegen overheersing door de buurstaten Holland en Gelre. Halverwege de 14e eeuw werden de wallen verder versterkt tot stenen muren met zeven poorten en 23 torens, waardoor een echte stadsmuur ontstond. Het middeleeuwse Gorinchem werd dus omgeven door poorten met torens (zoals de Blauwe Toren).

Tussen 1580 en 1600 werd de stadsmuur vervangen door vestingwerken, waarvan de aarden wallen, bolwerken en bastions nog grotendeels intact zijn.

De vesting had vier poorten - kloksgewijs vanaf het noorden:

• Arkelpoort, naar Arkel en naar Holland en Utrecht - afgebroken in 1857;
• Dalempoort naar Dalem en langs de Waal naar de Tielerwaard - intact;
• Waterpoort aan de Boven-Merwede - afgebroken in 1893;
• Kanselpoort naar de Alblasserwaard en de Drechtsteden - afgebroken in 1818, toen ter plaatse het Kanaal van Steenenhoek aangelegd werd; de Kanselpoortweg herinnert nog aan de poort.

In 2021 werd Gorinchem verkozen tot ‘mooiste vestingstad van Nederland’ in een verkiezing van de ANWB.^[5]

• Werkgroep Vesting Gorinchem
• Vesting Gorinchem in het Rijksmonumentenregister

Zie de categorie Vesting Gorinchem van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.