Arkelpoort
| Arkelpoort van Gorinchem | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Stadsgezicht met Arkelpoort en Grote Kerk | ||||
| Locatie | ||||
| Coördinaten | 51° 50′ NB, 4° 59′ OL | |||
| Onderdeel van | Vesting Gorinchem | |||
| Status en tijdlijn | ||||
| Status | Vestingwerk | |||
| Gereed | 1600 | |||
| Verbouwing | 1725 | |||
| Afgebroken | 1857 | |||
| Oorspr. functie | Vestingwerk en militair gebouw | |||
| Bouwkundige informatie | ||||
| Architect(en) | Adriaen Anthonisz | |||
| Detailkaart | ||||
  Locatie in Zuid-Holland
| ||||
| ||||
De Arkelpoort was een van de vier stadspoorten in Gorinchem, in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, en bevond zich aan de noordzijde van de stad aan het einde van de Arkelstraat. De poort maakte deel uit van de vestingwallen van Gorinchem die tussen 1584 en 1609 rondom de stad werden aangelegd ter vervanging van de middeleeuwse stadsmuren. De Arkelpoort werd in 1600 opgeleverd. In 1725 werd de poort herbouwd.
De Arkelpoort was een van de oorspronkelijke vier stadspoorten, die de vestingstad telde na de verbetering van de omwalling die in 1609 was afgerond.[1] De andere drie waren de Kanselpoort, de Waterpoort en de Dalempoort. Afgezien van de Dalempoort, zijn alle stadspoorten afgebroken om ruimte te maken voor het groeiende verkeer.[2]
De Arkelpoort is op 1 augustus 1857 afgebroken. Ter plaatse is in 1860 een coupure met profielmuren in de stadswal aangebracht, die tussen 1886 en 1893 werd vervangen door coupuremuren met schotbalksponningen.
De Arkelpoort wordt ook wel de Laag-Arkelpoort genoemd en heeft een middeleeuwse voorganger van die naam. Even verderop, aan het einde van de Kortendijk, stond de middeleeuwse Hoog-Arkelpoort (ook wel Goddenpoort genoemd). De Hoog-Arkelpoort werd in 1629 afgebroken.
Vanwege de onafhankelijkheidsfeesten in 1914 is de poort tijdelijk nagebouwd.[3]
Jan van Arkel
De 13e-eeuwse Jan van Arkel, bijgenaamd Jan de Sterke, kon zich naar verluidt met paard en al optrekken aan de Hoog-Arkelpoort. Aan de stadszijde van de Waterpoort kwam een beeldhouwwerk met een uitbeelding van dit tafereel.[1]
Afbeeldingen
Coupure Arkelpoort
Situatie 1889
Beeldhouwwerk in de Waterpoort van Jan de Sterke, die zich met paard en al optrekt aan de Hoog-Arkelpoort
- Gorinchem, Regionaal Archief Gorinchem
- van Groningen, Catharina L. (1992). De Alblasserwaard. Waanders Uitgevers, Zwolle, "Verdedigingswerken", pp. 56-68. Gearchiveerd op 10 februari 2017. Geraadpleegd op 12 juni 2019.
- 1 2 Wayback Machine. web.archive.org. Gearchiveerd op 8 mei 2016. Geraadpleegd op 9 mei 2022.
- ↑ Dalempoort. www.mooigorinchem.nl. Geraadpleegd op 9 mei 2022.
- ↑ Onafhankelijkheidsfeesten te Gorinchem', Provinciale Geldersche en Nijmeegsche courant, 20 februari 1914, via Delpher.nl