Tefriet
Tefriet (van het Griekse tephra, dat "as" betekent) is een op basalt lijkend fijnkorrelig stollingsgesteente met een silica-onderverzadigde, alkalirijke samenstelling. De mineralen waaruit tefriet bestaat zijn vooral plagioklaas, veldspaatvervangers en pyroxeen.
.svg.png)
Eigenschappen
Tefriet heeft een afanitische of porfiritische textuur. Het eerste wil zeggen dat het hele gesteente zeer fijnkorrelig is; het tweede dat het gesteente enkele grote kristallen (fenocrysten) bevat in een verder fijnkorrelige grondmassa. Grofkorrelig (faneritisch) gesteente met dezelfde samenstelling als tefriet heet gabbro.
De modale mineralogie van tefriet bestaat uit plagioklaas (met name anorthiet), veldspaatvervangers (met name nefelien en leuciet) en clinopyroxeen (augiet) en amfibool. Het aandeel van olivijn is niet meer dan 10%.[1] Wegens de onderverzadiging in silica is kwarts afwezig. Wel kan tefriet een klein aandeel kaliveldspaat hebben.
In de IUGS-classificatie is een stollingsgesteente tefriet als 10-60% van het volume uit veldspaatvervangers bestaat en minstens 90% van de veldspaten uit plagioklaas.[1] Met die samenstelling valt tefriet rechtsonder in een QAPF-diagram. Gesteente met meer veldspaatvervanger heet tefritisch foidiet. Met minder veldspaatvervanger heet het basalt of andesiet. Gesteente met minder plagioklaas heet fonolitisch tefriet. Basaniet valt in het QAPF-diagram in hetzelfde veld; het verschil is dat basaniet meer dan 10% olivijn bevat.[1]
Als de mineraalfracties wegens de grootte van de kristallen niet goed bepaalt kunnen worden raadt de IUGS aan gesteente op grond van chemische samenstelling te classificeren. Dit gebeurt op grond van het massa-aandeel van silica en alkali's (Na2O + K2O). Tefriet heeft een silica-gehalte tussen 41-49,4% en tussen de 3-9,4% alkali's.[1]
Voorkomen
Tefrieten komen onder meer voor in de Duitse Eifel, op de Italiaanse Monte Vulture en in Namibië.
Toepassing
Tefriet werd al in de IJzertijd in de Lage Landen gebruikt als molensteen, om graan op te malen. Het wordt in de moderne tijd als natuursteen toegepast in gevels en andere decoratie.
Zie ook
Voetnoten
Bronnen en verwijzingen
- (en) Le Maitre, R.W. (ed.); Streckeisen, A.; Zanettin, B.; Le Bas, M.J.; Bonin, B.; Bateman, P.; Bellieni, G.; Dudek, A.; Efremova, F.; Keller, J.; Lameyre, J.; Sabine, P.A.; Schmid, R.; Sørensen, H. & Woolley, A.R., 2002: Igneous Rocks, A Classification and Glossary of Terms, Recommendations of the International Union of Geological Sciences Subcommission on the Systematics of Igneous Rocks (2nd ed.), Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-66215-4.