Fonolitisch basaniet

QAPF-diagram met de velden voor tefriet of basaniet (donkergeel) en fonolitisch basaniet of fonolitisch tefriet (lichtgeel).

Fonolitisch basaniet of fonobasaniet is een fijnkorrelig stollingsgesteente dat kenmerkend de mineralen veldspaatvervanger, plagioklaas en olivijn bevat. Het bevat minder plagioklaas en meer kaliveldspaat dan normaal basaniet.

Volgens de IUGS-classificatie gaat het bij fonolitisch basaniet om gesteente dat 10-60% veldspaatvervangers (foïden) en minstens 10% olivijn bevat en waarin de veldspaten voor 50-90% uit plagioklaas en 10-50% uit kaliveldspaat bestaan.[1] In "gewone" basaniet is meer dan 90% van de veldspaten kaliveldspaat. Gesteente dat minder dan 10% veldspaatvervangers dan fonolitisch basaniet bevat is volgens de IUGS basalt, andesiet of "foïdehoudend latiet". Gesteente dat meer dan 60% veldspaatvervangers bevat is basanitisch foidiet, dat verder moet worden ingedeeld op grond van de dominante veldspaatvervanger. Gesteente dat meer kaliveldspaat dan plagioklaas bevat is tefritisch fonoliet.

Als gesteente zo fijnkorrelig is dat het niet valt te classificeren is op grond van modale mineralen en een QAPF-diagram dient voor classificatie de chemische samenstelling te worden gebruikt. Meestal zal gesteente met de mineraalverhouding van fonolitisch basaniet op grond van chemische samenstelling geclassificeerd worden als fonotefriet.