Stavelot
Voor het gelijknamige schip, zie Stavelot (schip).
Stad in België .svg.png){kind=small} | |||
|---|---|---|---|
  | |||
| Geografie | |||
| Gewest |  Wallonië | ||
| Provincie |  Luik | ||
| Arrondissement | Verviers | ||
| Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere |
85,14 km² (2023) 86,96% 3,4% 9,64% | ||
| Coördinaten | 50° 24' NB, 5° 56' OL | ||
| Bevolking (bron: Statbel) | |||
| Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid |
7.279 (01/01/2025) 50,38% 49,62% 85,5 inw./km² | ||
| Leeftijdsopbouw – 0-17 jaar – 18-64 jaar – 65 jaar en ouder |
(01/01/2025) 19,66% 58,73% 21,61% | ||
| Politiek en bestuur | |||
| Burgemeester | Fabien Legros (LB) | ||
| Bestuur | LB | ||
| Zetels LB CitoyenS! |
19 11 8 | ||
| Economie | |||
| Gemiddeld inkomen | 20.867 euro/inw. (2022) | ||
| Werkloosheidsgraad | 9,74% (jan. 2019) | ||
| Overige informatie | |||
| Postcode 4970 4970 |
Deelgemeente Stavelot Francorchamps | ||
| Zonenummer | 080 | ||
| NIS-code | 63073 | ||
| Politiezone | Stavelot-Malmedy | ||
| Hulpverleningszone | Warche Amblève Lienne | ||
| Website | www | ||
| Detailkaart | |||
 | |||
| ligging binnen het arrondissement Verviers in de provincie Luik | |||
| |||
Stavelot (Duits: Stablo, Waals: Ståvleu) is een stad aan de Amblève in de provincie Luik, arrondissement Verviers in België. De stad telt ruim 7.000 inwoners en ligt op een hoogte van 350 m boven de zeespiegel.
Zo'n vijf kilometer ten noordoosten van de kleine stad ligt het racecircuit Spa-Francorchamps.
Geografie
De gemeente, gevormd door de fusie van twee oude gemeentes: Francorchamps en Stavelot ligt in het hart van de Hoge Ardennen in een grote vallei gevormd door de Amblève en de Eau Rouge.
Kernen
Deelgemeenten
| # | Naam | Opp. (km²) | Inwoners (2025) | Inwoners per km² | NIS-code |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Stavelot | 56,73 | 5.246 | 92 | 63073A |
| 2 | Francorchamps | 28,41 | 2.033 | 72 | 63073B |
Overige kernen
De gemeente telt verschillende kleine dorpen en gehuchten: Amermont, Baronheid, Beaumont, Challes, Cheneux, Coo, Francheville, Hockai, Houvegnez, La Vaulx-Richard, Lodomez, Masta, Neuville, Parfondruy, Rivage, Somagne, Villers en Wavreumont; twee plaatsen hebben de naam Ster: Ster (Francorchamps) en Ster (Stavelot).
Geschiedenis
In 648 kreeg Remaclus, abt van het klooster te Solignac in Aquitanië, van koning Sigebert III van Austrasië een stuk bos in de Ardennen, om hem in staat te stellen dit deel van het rijk te kerstenen. Hij stichtte de dubbelabdij van Stavelot-Malmedy. Dit werd het begin van de twee steden en van een kerkelijke staat die meer dan 1000 jaar autonoom is gebleven. De rivaliteit tussen de twee abdijen werd in 980 door keizer Otto III in het voordeel van het beter gelegen Stavelot beslist.
De bloeitijd van Stavelot was de periode van de 10e tot de 12e eeuw. Poppo (abt in 1020) was een hervormer in de traditie van Cluny. Hij kreeg de leiding over 17 andere abdijen, waaronder Echternach en Sankt Gallen. Aan het einde van de 11e eeuw werd de Bijbel van Stavelot vervaardigd, tegenwoordig bewaard in de British Library. Wibald (abt in 1130) was diplomaat in dienst van de keizers en opdrachtgever van talrijke kunstwerken. Hij kreeg ook de leiding over de abdij van Corvey. Zijn brieven behoren tot de belangrijkste bronnen voor de geschiedenis van de Tweede Kruistocht.
Stavelot, met een marktplein in 18e-eeuwse trant en tal van fraaie gebouwen, was in 1899 voor korte tijd de woonplaats van de Franse dichter Guillaume Apollinaire. In het plaatselijke museum, ondergebracht in de abdij van Stavelot, met een collectie raceauto's en motoren, is aan de dichter een afdeling gewijd.
In 1951 stichtten de benedictijnen te Stavelot de abdij van Wavreumont. Deze abdij maakt geen bier of kaas, zoals gebruikelijk, maar latexverf.
Station Stavelot was met de spoorlijnen 44 (naar station Pepinster) en 45 (van station Trois-Ponts naar station Weismes) verbonden.
Slag om de Ardennen
Burgers in Stavelot zagen op 17 december Amerikaanse troepen en voertuigen in allerhaast naar het westen vluchten. Velen van hen pakten hun waardevolle spullen bijeen en vluchtten, bang als ze waren voor Duitse wraak na acties van het verzet en de represailles in september. Mannen en vrouwen waren in het nabijgelegen Werbomont door Duitsers en Russische hulptroepen vermoord. Amerikanen verboden alle burgerverkeer om chaos op de wegen te vermijden. Gelukkig liet Joachim Peiper, de commandant van de Kampfgruppe Peiper zijn mannen halt houden voor Stavelot. De hoofdweg liep langs een steile heuvel waardoor zijn tanks niet konden manoeuvreren en de Amerikanen hun antitankkanonnen makkelijker konden richten.
Toch poogde hij met panzergrenadiers de stad binnen te vallen maar na het verlies van dertig man gaf hij die poging op. Hij bleef wel de stad bestoken met mortier- en artillerievuur. Peiper besloot dan om een paar tanks om ten zuiden van Stavelot een weg te vinden om de Salm bij Trois-Ponts over te steken. De Amerikanen verhinderen dat met een omzichtig offensief dat de Duitsers in de flank trof. Peiper zag in de verte de lichten van Amerikaanse voertuigen die in de avond van 17 december naar het westen ontsnapten.[1]
Generaal Courtney Hodges was bezorgd om de doorstoot van Peiper naar Stavelot en stuurde versterkingen. Die vormden in de morgen van 18 december geen bedreiging voor Peiper die met zijn Kampfgruppe ten zuiden van Stavelot stond. Hier stond hij, hemelsbreed gemeten, op 40 km van zijn doel: de Maas. Het plan was om via de oude stenen brug de noordelijke oever van de Amblève te bereiken en dan linksaf te slaan, op weg naar Trois-Ponts. Peipers zorg was de brug intact terug te vinden. Zijn poging de vorige dag, om ze over te steken had hevige weerstand uitgelokt. En de gezwollen rivier was te breed en de stroming te sterk voor zijn tanks. Die rolden de helling af en vernietigden twee antitankvoertuigen. Amerikaanse infanteristen vluchtten in westelijke richting weg over de brug en de Duitsers rolden dan voorzichtig hun tanks en voertuigen over de brug. De Amerikanen hadden er niet aan gedacht om explosieven aan te brengen en ze op te blazen. Stavelot werd verdedigd door een compagnie infanterie en een sectie antitankvoertuigen onder leiding van majoor Paul J. Sollis.
In het centrum van de stad kregen de Duitsers te maken met vuur uit bazooka's. De voorste tank raakte beschadigd en ramde een huis. Antitankkanonnen op het marktplein schakelden twee andere tanks uit. Peiper geraakte niet verder dan de Place Saint-Remacle en liet zijn hoofdmacht dan in westelijke richting oprukken. Sollis' troepen vernietigden nog twee Duitse tanks en deed de Duitsers opnieuw enkele uren tijd verliezen. Terwijl de twee overgebleven Amerikaanse tankvoertuigen naar Malmedy uitweken trok Sollis met zijn infanterie naar het noorden. Onderweg vertelde een Belgische officier hem dat er dertien miljoen liter brandstof langs de wegen achter hem lagen opgeslagen. Blikken benzine die bij nadering van op verkenning gestuurde Panthers in brand werden gestoken deden hen terugkeren naar Stavelot. Peiper had de kans gemist om voldoende benzine in te slaan om tot ver voorbij de Maas te geraken. Om half twaalf rukte hij op naar Trois-Ponts.[2]
Bij represailles door Duitse soldaten werden meer dan 100 burgers, waaronder vrouwen en kinderen, vermoord.
Bezienswaardigheden
- Het Place Saint-Remacle werd aangelegd in 1769 en is een marktplein dat omringd wordt door historische woningen, deels 18e-eeuws. Verder vindt men in het stadje een aantal vakwerkhuizen.
- De Sint-Sebastiaanskerk (Église Saint-Sébastien) van 1750-1754.
- De Abdij van Stavelot met het Historisch museum van het vorstendom Stavelot-Malmedy, het Guillaume Apollinairemuseum en het Museum van het circuit van Spa-Francorchamps
- Het Oorlogsmonument
Natuur en landschap
Stavelot ligt aan de Amblève. Ten noordwesten vindt men uitgestrekte bossen en veengebieden waaronder het Veen van Malchamps. De hoogte aan de kerk bedraagt 301 meter.
Demografische evolutie
Demografische evolutie voor de fusie
- Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente
Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
- Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
| Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari 1992 tot heden | ||
|---|---|---|
| jaar | Aantal[3] | Evolutie: 1992=index 100 |
| 1992 | 6.293 | 100,0 |
| 1993 | 6.415 | 101,9 |
| 1994 | 6.438 | 102,3 |
| 1995 | 6.498 | 103,3 |
| 1996 | 6.473 | 102,9 |
| 1997 | 6.526 | 103,7 |
| 1998 | 6.492 | 103,2 |
| 1999 | 6.501 | 103,3 |
| 2000 | 6.479 | 103,0 |
| 2001 | 6.511 | 103,5 |
| 2002 | 6.631 | 105,4 |
| 2003 | 6.637 | 105,5 |
| 2004 | 6.648 | 105,6 |
| 2005 | 6.664 | 105,9 |
| 2006 | 6.671 | 106,0 |
| 2007 | 6.669 | 106,0 |
| 2008 | 6.707 | 106,6 |
| 2009 | 6.800 | 108,1 |
| 2010 | 6.758 | 107,4 |
| 2011 | 6.867 | 109,1 |
| 2012 | 6.895 | 109,6 |
| 2013 | 7.051 | 112,0 |
| 2014 | 7.090 | 112,7 |
| 2015 | 7.116 | 113,1 |
| 2016 | 7.174 | 114,0 |
| 2017 | 7.140 | 113,5 |
| 2018 | 7.145 | 113,5 |
| 2019 | 7.169 | 113,9 |
| 2020 | 7.153 | 113,7 |
| 2021 | 7.195 | 114,3 |
| 2022 | 7.202 | 114,4 |
| 2023 | 7.247 | 115,2 |
| 2024 | 7.271 | 115,5 |
| 2025 | 7.279 | 115,5 |
Evenementen
- Carnaval wordt in Stavelot niet zoals elders voor Aswoensdag gevierd, maar met Laetare (Halfvasten). In 2002 werd het feit gevierd dat dit carnaval 500 jaar bestaan zou hebben. In feite beleefde het in 1947 een hergeboorte. Kenmerkend voor het carnaval in Stavelot is het optreden van de "Blancs Moussis", helemaal in het wit geklede figuren met een lange rode neus.
- Elk jaar wordt het Festival van Stavelot georganiseerd, in juli gewijd aan theater en in augustus aan kamermuziek. Raymond Micha was verantwoordelijk voor de oprichting van (het muzikale gedeelte van) dit festival.
Politiek
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976
| Partij | 10-10-1976[4] | 10-10-1982 | 9-10-1988 | 9-10-1994 | 8-10-2000 | 8-10-2006[5] | 14-10-2012[6] | 14-10-2018 | 13-10-2024 | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Stemmen / Zetels | % | 17 | % | 17 | % | 17 | % | 17 | % | 17 | % | 17 | % | 17 | % | 19 | % | 19 |
| IC-PSC1 / PSC-IC2 / RC-PSC3 / PSC4 / EC-PSC5 / cdH6 / CitoyensA | 25,811 | 5 | 28,972 | 6 | 32,663 | 5 | 21,244 | 4 | 19,775 | 4 | 25,066 | 5 | 24,576 | 4 | 45,19A | 8 | 43,62A | 8 |
| BLOC1 / PS2 / CitoyensA/ LBB | 34,461 | 7 | 28,861 | 5 | 33,282 | 6 | 14,632 | 2 | 15,372 | 2 | 7,802 | 1 | 9,892 | 1 | 56,38B | 11 | ||
| UC1 / PRL2 / MR-LB3 / LBB | 27,961 | 5 | 32,282 | 6 | 34,072 | 6 | 29,872 | 6 | 29,282 | 6 | 33,03 | 7 | 43,03 | 9 | 54,81B | 11 | ||
| ECOLO1 / EnsembleA / LBB | - | - | - | - | 8,711 | 1 | 9,831 | 1 | 18,93A | 3 | ||||||||
| AC1 / EnsembleA / LBB | - | - | - | 25,991 | 5 | 23,031 | 4 | 19,041 | 3 | |||||||||
| RW | 7,2 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | ||||||||
| ICF | - | 7,76 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | ||||||||
| Anderen(*) | 4,57 | 0 | 2,13 | 0 | - | 8,28 | 0 | 3,83 | 0 | 5,27 | 0 | 3,62 | 0 | - | - | |||
| Totaal stemmen | 3995 | 4098 | 4290 | 4422 | 4489 | 4671 | 4699 | 4872 | 4822 | |||||||||
| Opkomst % | 93,87 | 93,51 | 92,5 | 92,00 | 88,08 | 89,23 | 86,25 | |||||||||||
| Blanco en ongeldig % | 3,03 | 4,98 | 5,71 | 4,91 | 6,95 | 6,12 | 5,32 | 7,57 | 6,24 | |||||||||
(*) 1976: VIC (4,57%) / 1982: VIC (2,13%) / 1994: ROC (4,95%), SA (3,33%) / 2000: SRT (3,83%) / 2006: SAT (5,27%) / 2012: UBP (3,62%)
De meerderheid wordt vet aangegeven. De grootste partij is in kleur.
Geboren
- Dom Remacle Rome (1893-1974), benedictijn en zoöloog
- Raymond Micha (1910-2006), componist, dirigent, muziekleraar en oprichter van het Festival van Stavelot
- Jules Marie Alphonse Jacques de Dixmude (1858-1928), Belgische generaal tijdens de Eerste Wereldoorlog
Overleden
- Dilano van 't Hoff (2004-2023),Nederlandse autocoureur
- Anthoine Hubert (1996-2019), Frans autocoureur
Galerij
Abdij van Stavelot
De perroen van Stavelot
Stavelot triptiek
Stavelot in bloemen
Uitzicht op Stavelot
Stavelots stationsgebouw omstreeks 1900
Nabijgelegen kernen
Francorchamps, Burnenville, Malmedy, Bellevaux, Francheville, Wanne, Trois-Ponts
Zie ook
Externe links
· 
· 
- ↑ Beevor, Antony (2016). Het Ardennenoffensief. Ambo Anthos, p. 155-156. ISBN 978 90 263 2783 4.
- ↑ Toland, John (2009). Het Ardennenoffensief. JUST Publishers, p. 34-73. ISBN 97890 8975 1256.
- ↑ https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK
- ↑ 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken
- ↑ Gegevens 2006: elections2006.wallonie.be:. Gearchiveerd op 9 januari 2018. Geraadpleegd op 26 februari 2013.
- ↑ Gegevens 2012: elections2012.wallonie.be