Malmedy

Malmedy

Stad in België
(Details) (Details)
Geografie
Gewest	Wallonië
Provincie	Luik
Arrondissement	Verviers
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	100,37 km² (2023) 87,65% 4,19% 8,16%
Coördinaten	50° 26' NB, 6° 2' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkings­dichtheid	12.991 (01/01/2025) 48,5% 51,5% 129,44 inw./km²
Leeftijdsopbouw – 0-17 jaar – 18-64 jaar – 65 jaar en ouder	(01/01/2025) 18,18% 58,86% 22,96%
Politiek en bestuur
Burgemeester	Jean-Paul Bastin (Alternative)
Bestuur	Alternative, Progrès
Zetels Alternative ECm Progrès	21 11 11 1
Economie
Gemiddeld inkomen	20.928 euro/inw. (2022)
Werkloosheids­graad	10,05% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode 4960 4960 4960	Deelgemeente Malmedy Bellevaux-Ligneuville Bévercé
Zonenummer	080
NIS-code	63049
Politiezone	Stavelot-Malmedy
Hulpverlenings­zone	Warche Amblève Lienne
Website	www.malmedy.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Verviers in de provincie Luik
Portaal    België

Malmedy (Waals: Måmdey, Duits, verouderd: Malmünd) is een stad en faciliteitengemeente voor Duitstaligen in de Belgische provincie Luik. De plaats is gelegen waar de Warchenne uitmondt in de Warche. De stad telt ruim 12.000 inwoners.

De naam "Malmedy" is vermoedelijk van Gallo-Romeinse oorsprong. De vroegste vermelding van het klooster Malmedy stamt uit 670: de monasterio Malmundario. Latere vormen zijn Malmedie (1287), Malmundier (1288), Malmonder (1367), Melmender (1388) en Malmeder (1451), en sindsdien werd de plaats in het lokale dialect Malmder genoemd, wat ten slotte Måmdey werd.^[1] De autoriteiten gebruikten Malmedy, zoals in Stavelot-Malmedy. Onder invloed van Duits nationalisme werd de plaats na de Pruisische annexatie in 1815 hernoemd in Malmünd (ook wel Malmünde), waarop men in het Franse taalgebied reageerde door voortaan Malmédy te schrijven; beide accenten zijn kenmerkend voor beide talen en hielden daarom een duidelijke aanspraak op de identiteit van de plaats in, hoewel het strikt genomen geen historische namen waren. In 1988 werd de naam weer Malmedy – zonder accent.^[2]

Malmedy ontstond rond de abdij die kort voor 650 door Remaclus gesticht was en sinds de 10e eeuw behoorde het samen met Stavelot tot het Abdijvorstendom Stavelot-Malmedy. Het plaatsje lag dicht bij de Germaans-Romaanse taalgrens, maar heeft waarschijnlijk altijd een Romaanstalige meerderheid gehad. Na de Franse annexatie van de Zuidelijke Nederlanden in 1795 behoorde het tot het departement Ourthe. Het Congres van Wenen wees de Oostkantons inclusief Malmedy in 1815 aan Pruisen toe. In dat land behoorde de stad tot het district Malmedy in de Rijnprovincie. Er werden pogingen ondernomen om het plaatsje te verduitsen, onder meer door de invoering van Duitstalig onderwijs en de plaatsnaamwijziging naar Malmünd (zie verder). Krachtens het Verdrag van Versailles kwam Malmedy in 1919 toe aan België. Gedurende de Duitse bezetting van België in de Tweede Wereldoorlog stond Malmedy opnieuw onder een Duits bestuur. Tijdens de Slag in de Ardennen, in de herfst van 1944, doodden Duitse SS'ers tientallen Amerikaanse krijgsgevangenen. Deze gebeurtenis staat bekend als het Bloedbad van Malmedy. De plaats zelf werd tijdens de slag tot drie keer gebombardeerd en het centrum werd volledig vernield. Er vielen 202 burgerdoden.^[3]

Volgens de officiële talentelling in Malmedy zou het aandeel Duitstaligen tussen 1920 en 1947 teruggevallen zijn van 21% tot 9,7%. Bij het vastleggen van de taalgrens in 1961-'63 werd bepaald dat Malmedy tot het Franse taalgebied behoort, maar faciliteiten voor Duitstaligen levert. De gemeente wordt gerekend tot de Oostkantons maar niet tot de Duitstalige Gemeenschap die in het Duits het openbaar bestuur voert. In Malmedy is wel de Centrale dienst voor Duitse vertaling gevestigd van de FOD Binnenlandse Zaken.

Zie Lijst van beschermd erfgoed in Malmedy voor een uitgebreide lijst van beschermd erfgoed

• De Kathedraal van Malmedy
• De Abdij van Malmedy
• De Verrijzeniskapel (Çhapelle de la Résurrection) is een classicistisch bouwwerk van 1755-1757.
• De Onze-Lieve-Vrouw-van-de-Ziekenkapel (Chapelle Notre-Dame des Malades) werd herbouwd in 1554 en in 1741 kwam er een Mariabeeld in de kapel op het ogenblik dat een epidemie eindigde. Sindsdien is de kapel een bedevaartoord. De kapel werd gerestaureerd in 1908 en 2001.
• De Kluizenarij van Sint-Antonius
• Het Malmundarium, museum dat de stad belicht, in de abdij.

Malmedy ligt in de vallei van de Warche. Iets ten zuidwesten van de kom vindt men hier de Rocher de Falize, een overhangende rots van waar men een uitzicht heeft over de vallei van de Warche. De hoogte aan de kathedraal bedraagt 345 meter.

Van 1885 tot 2007 was er in de stad ook een station Malmedy. De autoweg A27 loopt langs de Warche. Verder lopen door of naar Malmedy de N62, de N68 en de N681.

Malmedy is jaarlijks het toneel van de Grand Prix d’Europe, een internationale topwedstrijd voor mountainbikers.

• Marie-Anne Libert (1782-1865), botanicus en mycoloog
• Louis Gob (1886-1961), senator
• Raoul Ubac (1910-1985), kunstschilder
• Henri Pousseur (1929-2009), componist
• Freddy Herbrand (1944), tienkamper
• Oliver Paasch (1971), politicus
• Harald Mollers (1977), politicus
• Bernd Rauw (1980), voetballer
• Christian Brüls (1989), voetballer

Bévercé, Walk, Géromont, Burnenville, Stavelot, Bellevaux

• (fr) (de) (en) (nl) Website van de gemeente

Zie de categorie Malmedy van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.