Solly-madonna

Solly-madonna
Kunstenaar	Rafaël
Jaar	1500-04
Techniek	Olieverf op paneel (populier)
Afmetingen	52 × 38 cm
Museum	Gemäldegalerie
Locatie	Berlijn
Inventarisnummer	141
RKD-gegevens
Portaal    Kunst & Cultuur

De Solly-madonna^[1] is een schilderij van Rafaël dat hij aan het begin van zijn loopbaan maakte (1500-04). Sinds 1998 maakt het deel uit van de collectie van de Gemäldegalerie in Berlijn.

Maria is ten halven lijve afgebeeld met Jezus op haar schoot. In haar rechterhand houdt ze een klein boekje vast waar ze aandachtig in leest. Dit is een symbool voor de Bijbel waarin Jezus' tragische lot aangekondigd wordt. Jezus kijkt schuin omhoog naar het boek terwijl hij een putter aan een rood touwtje vasthoudt. Dit vogeltje stond symbool voor het lijden van Christus. Volgens de legende had een puttertje een doorn uit de doornenkroon gehaald en daardoor een rode vlek op zijn kop gekregen. Op de achtergrond is een landschap te zien met heuvels bezaaid met kleine bomen die zich uitstrekken tot in de verte.

De compositie en de gelaatstrekken van de hoofdpersonen doen sterk denken aan de modellen van Perugino, Rafaëls leermeester. In de oudste werken van Perugino waar hij dit karton gebruikte, kijkt Jezus omhoog naar een heilige die naast hem staat. Later gebruikte hij de compositie ook zonder andere hoofdpersonen. Rafaël geeft de compositie door het boek een nieuwe logica. Daarnaast slaagt hij erin om een menselijke, liefdevolle relatie tussen moeder en kind zichtbaar te maken.

De toeschrijving aan Rafaël is onomstreden. De datering door kunsthistorici varieert tussen 1500 en 1504. De Solly-madonna is een vroeg voorbeeld van Rafaëls lezende madonnas. De kunstenaar zou dit thema meermaals oppakken, bijvoorbeeld in de Pasadena-madonna, de Madonna met de distelvink en de Colonna-madonna.

Het schilderij maakte deel uit van de collectie van Edward Solly, een Engelse koopman die in Berlijn woonde en daar een grote verzameling Italiaanse kunst bijeen had gebracht. In 1821 verkocht hij zo’n 3.000 werken aan de Pruisische koning. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het werk verborgen om in 1945 in Amerikaanse handen te vallen. Pas in 1956 keerde het terug naar Berlijn. Sinds 1998 is het te zien in de nieuwe Gemäldegalerie van het Kulturforum in Berlijn.

• 
  Madonna met kind tussen de heiligen Johannes de Doper en Sebastiaan - Pietro Perugino
• 
  Pasadena-madonna
• 
  Madonna met de distelvink
• 
  Colonna-madonna

• Pierluigi De Vecchi (1975). Raffaello. Milaan: Rizzoli.
• Paolo Franzese (2008). Raffaello. Milaan: Mondadori Arte.
• Sylvia Ferino Pagden en Maria Antonietta Zancan (1989). Raffaello. Catalogo completo dei dipinti (= I gigli dell’arte 9). Florence: Cantini.

• (de) Informatie over het schilderij op de website van de Staatlichen Museen zu Berlin. Geraadpleegd op 21 september 2025.
• (it) informatie over het schilderij op de website van de Fondazione Zeri. Geraadpleegd op 21 september 2025.
• (en) Cavallini to Veronese, A guide to the works of the major Italian Renaissance Painters. Geraadpleegd op 21 september 2025.

Zie de categorie Madonna Solly by Raffaello Sanzio van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.