Pasadena-madonna

Pasadena-madonna
Kunstenaar	Rafaël
Jaar	circa 1502-03
Techniek	Olieverf op paneel
Afmetingen	55,2 × 40 cm
Museum	Norton Simon Museum
Locatie	Pasadena
Inventarisnummer	M.1972.2.P
Portaal    Kunst & Cultuur

De Pasadena-madonna^[1] is een schilderij van Rafaël dat hij aan het begin van zijn loopbaan maakte (1502-03). Sinds 1972 maakt het deel uit van de collectie van het Norton Simon Museum in Pasadena.

Maria is ten halven lijve afgebeeld met Jezus op haar schoot. Samen houden ze een klein boek vast. Het stukje tekst dat te zien is, verwijst naar de none, het getijdengebed van 3 uur 's middags. Dit was het moment waarop Jezus aan het kruis stierf. Op het schilderij kijkt de kleine Jezus omhoog en lijkt zijn lot te overdenken. Zijn moeder kijkt juist teder naar beneden. Op de achtergrond is een landschap te zien met de oever van een meer, een kasteel, heuvels en kleine bomen.

De Pasadena-madonna is een vroeg voorbeeld van Rafaëls lezende madonna’s. De invloed van zijn leermeester, Perugino, is nog duidelijk zichtbaar. Andere werken uit deze periode zijn de Solly-madonna (vermoedelijk iets ouder) en de Conestabile-madonna. Dit werk valt op door zijn extreme eenvoud en de chromatische compositie, die de pracht van het chiaroscuro blootlegt. Dit sterke contrast tussen licht en schaduw is kenmerkend voor Rafaëls vroege periode. In vergelijking met de Solly-Madonna toont de Pasadena-Madonna al een verfijning in Rafaëls stijl: de gelaatstrekken zijn zachter, de compositie kent vloeiendere bewegingen en de figuur van Maria is beter geïntegreerd in het achterliggende landschap.

De eerste vermelding van het schilderij dateert uit 1883, toen het bij Christie's in Londen ter veiling werd aangeboden. Het werd echter niet verkocht en bleef in een privécollectie in Kent. Vanaf 1952 was het in handen van kunsthandel Wildenstein & Co. In 1968 schreef Bernard Berenson het schilderij toe aan Rafaël. In 1972 kocht de Simon Norton Foundation het werk voor naar verluidt $3 miljoen, wat het destijds tot het op twee na duurste kunstwerk ter wereld maakte.

• 
  Madonna met kind tussen de heiligen Johannes de Doper en Sebastiaan - Pietro Perugino
• 
  Solly-madonna
• 
  Conestabile-madonna

• Pierluigi De Vecchi (1975). Raffaello. Milaan: Rizzoli.
• Paolo Franzese (2008). Raffaello. Milaan: Mondadori Arte.

• (de) Informatie over het schilderij op de website van het Norton Simon Museum. Geraadpleegd op 10 oktober 2025.
• (it) informatie over het schilderij op de website van de Fondazione Zeri. Geraadpleegd op 10 oktober 2025.
• (en) Cavallini to Veronese, A guide to the works of the major Italian Renaissance Painters. Geraadpleegd op 10 oktober 2025.

Zie de categorie Pasadena Madonna van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.