Oejezd Tioneti
| Тионетский уезд Oejezd Tioneti | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Oejezd in Keizerrijk Rusland | |||||
| |||||
| Kaart | |||||
 | |||||
| Locatie in het gouvernement Tiflis in het onderkoninkrijk van de Kaukasus (1867-1917). | |||||
| Algemene gegevens | |||||
| Hoofdstad | Tianeti | ||||
| Bevolking | 43.387 (1912) | ||||
| Religie(s) | Oosters-Orthodox | ||||
 | |||||
Uitsnede van Tioneti van bestuurlijke en etnografische kaart van het gouvernement Tiflis uit 1902 (census 1886). | |||||
| |||||
Het oejezd Tioneti of ook wel Tianeti (Russisch: Тионетский уезд, Tionetski oejezd; Georgisch: თიანეთის მაზრა, Tianetis mazra) was een bestuurlijke eenheid en provincie (oejezd) in het gouvernement Tiflis van het onderkoninkrijk van de Kaukasus van het Russische Rijk.
Geschiedenis
Het oejezd Tioneti werd op 3 november 1874 opgericht als zelfstandige provincie binnen het gouvernement Tiflis.[1] De provincie kwam voort uit de bergstreken Psjavi, Chevsoeretië en Toesjeti, die districten waren in het oejezd Telavi en in 1842 als okroeg Toesjino-Psjavo-Chevsoerski werden verzelfstandigd. In 1859 werd deze eenheid hernoemd in okroeg Tioneti. In 1868 werd het okroeg voor zes jaar nominaal weer onder Telavi geplaatst, maar in 1874 werd het okroeg omgevormd in het verzelfstandigde oejezd Tioneti.[2][3]
Na de val van het tsaristische bewind hielden de gouvernementen op te bestaan, maar de provincie bleef tot de bestuurlijke hervorming van de Sovjet-Unie in 1929-1930 bestaan, ook tijdens de republiek Georgië (1918-1921).
Economie
De meoilijke geografische omstandigheden maakten dat het gebied slecht economisch ontwikkeld was. De belangrijkste economische activiteit was agrarisch van aard, met name in de landbouw met enige veeteelt in de berggebieden. Niet meer dan tien procent van het oppervlak was geschikt voor landbouw. In de weinig beschikbare laaglanden werd tarwe, gerst, spelt, gierst en maïs verbouwd. Daarnaast werden groenten zoals bonen, aardappelen en bonen verbouwd. De fruitteelt was slecht ontwikkeld, maar op een enkele plek werden druiven geteeld voor de wijnbouw.[4]
Vanwege de kleine hoeveelheid bouwland en de slechte oogsten door het klimaat was het hele hooglanddeel van Tioneti afhankelijk van geïmporteerd graan. In het hoogland was een relatieve overdaad aan weidegrond, waar voornamelijk schapen gehouden werden, met name in Toesjeti. In 1891 werden 363.000 schapen en geiten gerapporteerd, het grootste regionale aantal in de Kaukasus. De schapen- en geitenhouderij legde de basis voor de ambachtelijke wolverwerking met producten als vilten mantels, hoeden, tapijten, zadeldekken, sokken, kousen, handschoenen, schoenen, stoffen en laken, tapijten en zadeltassen, die elders verhandeld werden.[4]
Geografie
De provincie Tioneti lag in het noorden van het gouvernement Tiflis en omvatte ongeveer het oosten van de moderne regio Mtscheta-Mtianeti en het noordwesten van Kacheti. Het gebied viel grotendeels samen met de moderne Georgische gemeenten Tianeti, het noorden van Doesjeti en de gemeente Achmeta. In 1912 was Telavi 4.250 vierkante werst groot (4.837 km²).[5] De provincie bestond uit de cultuur-historische streken Chevsoeretië, Psjavi, Ertso-Tianeti en Toesjeti. In het noorden en noordoosten grensde Tioneti aan de oblasten Dagestan en Terek. In het gouvernement Tiflis grensde de provincie aan de oejezden Telavi, Tiflis en Doesjeti.
De bergkam van de Grote Kaukasus doorkruiste het noorden van Tioneti, wat de bereikbaarheid van de streken Chevsoeretië en Toesjeti bemoeilijkte. He grootste deel van Tioneti was zeer bergachtig. Alleen het meest zuidelijke deel kende een gematigder karakter met wat laagland. Het zuidelijke lagere deel bestond uit twee geografische gebieden die van elkaar gescheiden waren door het Gomborigebergte. Het westelijke deel was de vallei rond de rivier de Iori en het oostelijke deel de Pankisivallei rond de rivier de Alazani en stroomafwaarts ervan, wat in wezen deel is van Kacheti. Hier vindt enige wijnbouw plaats, terwijl het gedeelte rond de Iori iets hoger ligt boven de 900 meter bioven zeeniveau.[4]
Bestuurlijke indeling
De provincie was ingedeeld in gemeentelijke districten (oetsjastok), ook wel politiedistricten genoemd. Vanaf haar oprichting in 1874 bestond de provincie uit de districten Psjavo-Chevsoeretië, Ertso en Toesjino-Kacheti. De nummers I tot III in de tabel verwijzen naar de nummers op de etnografische kaart in de infobox en de bijbehorende census van 1886.
| Bestuurlijke onderverdeling oejezd Tioneti | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| District | Centrum | Opp.[6] (werst²) | Inwoners | |||||||||||||||
| 1886 | 1912 | |||||||||||||||||
| I | Psjavo-Chevsoeretië | 1.782 | 10.072 | 13.967 | ||||||||||||||
| II | Ertso | 867 | 13.741 | 16.403 | ||||||||||||||
| III | Toesjino-Kacheti | 1.601 | 10.911 | 13.017 | ||||||||||||||
| Totaal | 4.250 | 34.724 | 43.387 | |||||||||||||||
| Verantwoording data: Volkstelling Transkaukasus 1886;[7] Kaukasische kalender 1913;[5] | ||||||||||||||||||
Demografie
._F._27._Chewsours._Mission_scientifique_de_Mr_Ernest_Chantre._1881.jpg)
Volgens de Russische volkstelling van 1897 woonden er op dat moment 34.153 mensen in de provincie.
| Demografie van het oejezd Tioneti | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Jaar | Totaal | Georgiërs[8] | Armeniërs | Kisten | Osseten | Russen | ||||||||||||
| 1886 | 34.724 | 32.337 (93,1%) | 237 (0,7%) | 2.150 (6,2%) | - | - | ||||||||||||
| 1897 | 34.153 | 30.302 (88,7%) | 538 (1,6%) | 2.397 (7,0%) | 227 (0,7%) | 637 (1,9%) | ||||||||||||
| Verantwoording data: Volkstelling Transkaukasus 1886;[9] Russische volkstelling van 1897;[10][11] Kaukasische kalender 1913;[5] | ||||||||||||||||||
Etniciteit en religie
In de provincie Tioneti woonden voornamelijk Georgiërs (88,7% in 1897). Deze groep bestond voornamelijk uit de streekbewoners Psjavi (21%), Chevsoeren (17%) en Toesjeten (16%). Een belangrijke minderheid waren Tsjetsjenen en Kisten, met zeven procent in 1897, die voornamelijk in de Pankisivallei woonachtig waren. Andere minderheden waren kleine gemeenschappen Armeniërs, Russen en Osseten.
In de volkstelling van 1897 gaf bijna 90 procent aan tot een orthodoxe kerk te behoren (Russisch en Georgisch). Ruim twee procent behoorde tot de Armeens-Katholieke Kerk en bijna zes procent was moslim. Andere geloofsovertuigingen waren minimaal aanwezig.[12]
Zie ook
Referenties
- Bronnen
- (ka) Tsintsadze, თიანეთის მაზრა (Tianeti mazra). Georgische Encyclopedie. Georgian National Academy of Sciences (2025). Geraadpleegd op 7 december 2025.
- (ru) Brockhaus, Тионети (Tioneti). Encyclopedic Dictionary of F.A. Brockhaus and I.A. Efron - vol. XXXIIa pp.315—316 (1901). Geraadpleegd op 7 december 2025.
- Voetnoten en referenties
- ↑ Tsintsadze 2025.
- ↑ (ru) Mukhanov, Gouvernement Tiflis. Grote Russische Encyclopedie (2004). Gearchiveerd op 2 januari 2020. Geraadpleegd op 19 november 2025.
- ↑ (ka) თელავის მაზრა (Telavi mazra). Georgische Encyclopedie. Georgian National Academy of Sciences (2025). Geraadpleegd op 7 december 2025.
- 1 2 3 Brockhaus 1900, pp. 315—316.
- 1 2 3 (ru) Кавказский календарь на 1913 год : [68-й год (Kaukasische kalender voor 1913: [jaar 68])]. Канцелярия Наместника по военно-народному управлению (Kanselarij van de Onderkoning voor Militair en Volksbestuur), Tbilisi (1912), pp.168-171 (pdf pp.285-286). Geraadpleegd op 4 december 2025.
- ↑ De oppervlakte is een momentopname op basis van de Kaukasische kalender 1913. Een vierkante werst is ongeveer 1,14 km²
- ↑ Census 1886, pp. 11-12, 102-108, 109-111.
- ↑ Inclusief Mingreliërs, Imeretiërs, Goerianen, Adzjaren, Toesjeten, Psjavs, Chevsoeren en Mtioeletins.
- ↑ (ru) Census (1893). Свод статистических данных о населении Закавказского края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Verzameling van statistische gegevens over de bevolking van de Transkaukasische regio, ontleend aan familielijsten van 1886). Transkaukasisch Statistisch Comité, St.Petersburg, pp.109-111. Geraadpleegd op 4 december 2025.
- ↑ (ru) Algemene volkstelling van de bevolking van het Russische rijk in 1897 - etnische samenstelling oejezd Tioneti. Demoscope. Geraadpleegd op 7 december 2025.
- ↑ (ru) bevolkingscijfers oejezd Tioneti 1897. Ethno Kavkaz. Geraadpleegd op 7 december 2025.
- ↑ (ru) Religious composition of Russian empire 1897. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Geraadpleegd op 7 december 2025.