Oejezd Telavi
| Телавский уезд Oejezd Telavi | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Oejezd in Keizerrijk Rusland | |||||
| |||||
| Kaart | |||||
 | |||||
| Locatie in het gouvernement Tiflis in het onderkoninkrijk van de Kaukasus (1867-1917). | |||||
| Algemene gegevens | |||||
| Hoofdstad | Telavi | ||||
| Oppervlakte | 2.462 km² 2.163 werst² | ||||
| Bevolking | 68.044 (1912) | ||||
| Religie(s) | Oosters-Orthodox | ||||
 | |||||
Uitsnede van Telavi van bestuurlijke en etnografische kaart van het gouvernement Tiflis uit 1902 (census 1886). | |||||
| |||||
Het oejezd Telavi (Russisch: Телавский уезд, Telavski oejezd; Georgisch: თელავის მაზრა, Telavis mazra) was een bestuurlijke eenheid en provincie (oejezd) in het gouvernement Tiflis van het onderkoninkrijk van de Kaukasus van het Russische Rijk.
Geschiedenis
Het oejezd werd op 12 september 1801 opgericht, als een van de vijf bestuurlijke deeleenheden van het eerder dat jaar gevormde gouvernement Georgië dat de bestuurlijke opvolger was van het Georgische koninkrijk Kartli-Kachetië na de Russische annexatie. Het bestuurlijk centrum werd de stad Telavi, de hoofdstad van het voormalige koninkrijk. De provincie omvatte in eerste instantie ook de bergstreken Psjavi, Chevsoeretië en Toesjeti tot deze later in de 19e eeuw onderdeel werden van het oejezd Tioneti.[1]
De provincie onderging een aantal wijzigingen in de jaren 1840-1846, tijdens het fusie-gouvernement Georgië-Imeretië, en was in 1846 een van de acht provincies van het nieuwe gouvernement Tiflis.[1] Na de val van het tsaristische bewind hielden de gouvernementen op te bestaan, maar de provincies bleven tot de bestuurlijke hervorming van de Sovjet-Unie in 1929-1930 bestaan, ook tijdens de republiek Georgië (1918-1921).
Economie
.jpg)
Telavi was destijds al een belangrijk wijngebied in Georgië. Het gebied kende in de 19e eeuw nauwelijks industriële ontwikkeling. De belangrijkste economische activiteit was agrarisch van aard. De dorpen waren omgeven door wijngaarden, boomgaarden en grote walnoot- en andere bomen. De fruitteelt was volgens periodebeschrijvingen slecht ontwikkeld.[2]
De veeteelt was slechts een aanvulling op de landbouw en had verder geen economisch belang, wat mede kwam door een gebrek aan weidegrond in het gebied. De belangrijkste economische activiteit waren landbouw en wijnbouw met wijnbereiding. Van de verbouwde gewassen waren tarwe, gerst, gierst en maïs de belangrijkste. Daarnaast was zijdeteelt ook van belang in de streek. De wijnbouw besloeg ongeveer een kwart van het agrarische land en leverde een miljoen vaten wijn op. Een deel hiervan werd in Tbilisi verhandeld.[2]
Geografie
De provincie Telavi lag in het noordoosten van het gouvernement Tiflis en omvatte in eerste instantie ongeveer de noordelijke helft van de moderne regio Kacheti. Het gebied viel grotendeels samen met de moderne Georgische gemeenten Telavi, Kvareli, Achmeta en een klein deel van Goerdzjaani. In latere jaren was de provincie kleiner van omvang. In 1912 was Telavi 2162,91 vierkante werst groot (2461,5 km²).[3]
In het noordoosten grensde Telavi aan het oblast Dagestan, waar de bergkam van de Grote Kaukasus de natuurlijke grens was. In de andere richtingen grensde Telavi aan de provincies Signagi, Tiflis en Tioneti van het gouvernement Tiflis. Het Gomborigebergte liep als natuurlijke grens van het zuidwesten van de provincie. Over dit gebergte liept de belangrijkste verbinding vanuit de provincie naar Tbilisi, de weg over de Gomboripas. Tussen de twee bergketens ligt de vruchtbare vallei van de rivier de Alazani, dat het centrale deel van de provincie vormde. De berggebieden waren sterk bebost met diepe rivierkloven. De provincie kende historisch relatief grote dorpen vanwege de noodzaak tot bescherming tegen vijandelijke invallen vanuit het noorden.[2]
Bestuurlijke indeling
De provincie was ingedeeld in gemeentelijke districten (oetsjastok), ook wel politiedistricten genoemd. Vanaf 1874 bestond de provincie uit de districten Kvareli en Tsinandali. De nummers I en II in de tabel verwijzen naar de nummers op de etnografische kaart in de infobox en de bijbehorende census van 1886.
| Bestuurlijke onderverdeling oejezd Telavi | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| District | Centrum | Opp.[4] (werst²) | Inwoners | |||||||||||||||
| 1886 | 1912 | |||||||||||||||||
| Telavi (stad) | 11.214 | 14.974 | ||||||||||||||||
| I | Kvareli | Kvareli | 1.336 | 20.543 | 23.201 | |||||||||||||
| II | Tsinandali | Tsinandali | 827 | 33.362 | 29.869 | |||||||||||||
| Totaal | 2.163 | 65.119 | 68.044 | |||||||||||||||
| Verantwoording data: Volkstelling Transkaukasus 1886;[5] Kaukasische kalender 1913;[3] | ||||||||||||||||||
Belangrijkste wijzigingen
Het oejezd Telavi wijzigde door de jaren door afsplitsingen, toevoegingen en interne herschikking van bestuurlijke eenheden. Met de fusie in 1840 van het gouvernement Georgië met het oblast Imeretië tot het gouvernement Georgië-Imeretië werd de provincie uitgebreid met de opname van het oejezd Signagi, maar na vier jaar werd deze weer afgesplitst als zelfstandig oejezd. In 1841 werd Telavi in zes zogeheten 'politiedistricten' verdeeld: Telavi, Kvareli, Signagi, Oekanamcheri, Toesjeti en Psjavi-Chevsoeretië.[1]
Een jaar later werden de bergdistricten Toesjeti en Psjavi-Chevsoeretië afgesplitst van de provincie om een apart okroeg Toesjino-Psjavo-Chevsoerski te vormen, dat later hernoemd werd in Tioneti. Vanaf 1844 kende de provincie twee districten: Telavi en Kvareli. Tussen 1868 en 1874 was het okroeg Tioneti onderdeel van het oejezd Telavi om daarna een apart oejezd te worden. Vanaf 1874 kende Telavi de districten Tsinandali en Kvareli.
Demografie
Volgens de Russische volkstelling van 1897 woonden er op dat moment 66.767 mensen in de provincie.
| Demografie van het oejezd Telavi | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Jaar | Totaal | Georgiërs[6] | Armeniërs | Tataren | Osseten | Avaren | Joden | Russen | ||||||||||
| 1886 | 65.119 | 50.537 (77,6%) | 12.611 (19,4%) | 1.839 (2,8%) | 7 (0%) | - | 9 (0%) | 66 (0,1%) | ||||||||||
| 1897 | 66.767 | 57.431 (86,0%) | 4.754 (7,1%) | 1.873 (2,8%) | 88 (0,1%) | 1.752 (2,6%) | 24 (0%) | 717 (1,1%)[7] | ||||||||||
| Verantwoording data: Volkstelling Transkaukasus 1886;[8] Russische volkstelling van 1897;[9][10] Kaukasische kalender 1913;[3] | ||||||||||||||||||
Etniciteit en religie
In de provincie Telavi woonden voornamelijk Georgiërs (86%). Een belangrijke minderheid waren de Armeniërs, met ruim 19 procent in 1886. Het merendeel daarvan woonde in de hoofdstad Telavi. In latere jaren nam hun aantal af. De derde grote etnische groep waren de Tataren (Azerbeidzjanen). Een opvallende vierde minderheid waren de Avaren, die anno 21e eeuw nog in de gemeente Kvareli wonen. De Avaren kwamen oorspronkelijk uit het noordelijker gelegen Dagestan. Met de jaren nam het aantal Russen in het gebied langzamerhand toe, maar zij kregen net als elders in Georgië geen groot aandeel in de bevolking. Andere minderheden waren in minimale mate aanwezig.
In de volkstelling van 1897 gaf bijna 80 procent aan tot een orthodoxe kerk te behoren (Russisch en Georgisch). Ruim 14 procent behoorde tot de Armeens-Katholieke Kerk en ruim vijf procent was moslim. Andere geloofsovertuigingen waren minimaal aanwezig.[11]
Zie ook
Referenties
- Bronnen
- (ka) Tsintsadze, თელავის მაზრა (Telavi mazra). Georgische Encyclopedie. Georgian National Academy of Sciences (2025). Geraadpleegd op 7 december 2025.
- (ru) Brockhaus, Телав (Telavi). Encyclopedic Dictionary of F.A. Brockhaus and I.A. Efron - vol. XXXIIa pp.775–776 (1901). Geraadpleegd op 7 december 2025.
- (ru) Telavi. Geografisch en statistisch woordenboek van het Russische rijk, deel V pp.85-88 (1885). Geraadpleegd op 7 december 2025.
- Voetnoten en referenties
- 1 2 3 Georgische Encyclopedie 2025.
- 1 2 3 Brockhaus 1900, pp. 775-776.
- 1 2 3 (ru) Кавказский календарь на 1913 год : [68-й год (Kaukasische kalender voor 1913: [jaar 68])]. Канцелярия Наместника по военно-народному управлению (Kanselarij van de Onderkoning voor Militair en Volksbestuur), Tbilisi (1912), pp.168-171 (pdf pp.285-286). Geraadpleegd op 4 december 2025.
- ↑ De oppervlakte is een momentopname op basis van de Kaukasische kalender 1913. Een vierkante werst is ongeveer 1,14 km²
- ↑ Census 1886, pp. 11-12, 98-101, 109-111.
- ↑ Inclusief Mingreliërs, Imeretiërs, Goerianen, Adzjaren, Toesjeten, Psjavs, Chevsoeren en Mtioeletins.
- ↑ incl. 23 Oekraïners.
- ↑ (ru) Census (1893). Свод статистических данных о населении Закавказского края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Verzameling van statistische gegevens over de bevolking van de Transkaukasische regio, ontleend aan familielijsten van 1886). Transkaukasisch Statistisch Comité, St.Petersburg, pp.109-111. Geraadpleegd op 4 december 2025.
- ↑ (ru) Algemene volkstelling van de bevolking van het Russische rijk in 1897 - etnische samenstelling oejezd Telavi. Demoscope. Geraadpleegd op 7 december 2025.
- ↑ (ru) bevolkingscijfers oejezd Telavi 1897. Ethno Kavkaz. Geraadpleegd op 7 december 2025.
- ↑ (ru) Religious composition of Russian empire 1897. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Geraadpleegd op 7 december 2025.