Lijst van romaanse bouwwerken in Nederland

Dit is een lijst van romaanse bouwwerken waaronder veel kerkgebouwen en belangrijke romaanse restanten per provincie.

Drenthe

PlaatsnaamObjectRomaansBijzonderhedenAfbeelding
AnlooMagnuskerkschip en torenTrapgevels toren niet origineel.
EmmenSint-Pankratiuskerktoren
HavelteClemenskerkschipDelen muurwerk.
NorgMargarethakerkschip, koor en torenKoor deels romanogotisch.
Peizehervormde kerkSchipvensters bij restauratie teruggebracht tot romaans, doopvont
VriesBonifatiuskerkschip en toren

Friesland

PlaatsnaamObjectRomaansBijzonderhedenAfbeelding
Aalsumhervormde kerkschip en koor
BozumMartinuskerkschip en torenDeels romanogotisch koor
EestrumPetruskerkschip, koor en toren
Exmorrahervormde kerkschip, koor en torenVensters deels gereconstrueerd
FinkumSint-Vituskerkschip en toren
HantumNicolaaskerkschip en koor
HijumNicolaaskerkschip, koor en torenGotische vensters in schip en koor, gereduceerd westwerk.
Jelsumhervormde kerkschip en toren
RinsumageestAlexanderkerkschip, koor en torenCrypte
StiensSint-VituskerkschipFragmenten details
SurhuizumAntoniuskerktorenRijnlandse invloeden in details, hoge gemetselde spits

Gelderland

PlaatsnaamObjectRomaansBijzonderhedenAfbeelding
AaltenOude Helenakerktoren
Alphen aan de MaasSint-Lambertuskerktoren
Andelsthervormde kerkschip
AngerloSint-Galluskerkschip
Beek (Ubbergen)hervormde kerktoren
Beekbergenhervormde kerktoren
Bemmelhervormde kerktoren
Beusichemhervormde kerktoren
Dodewaardhervormde kerktoren en schip
Echteld hervormde kerk schip
Ermelohervormde kerktoren en delen schip
Ettenhervormde kerktoren
Ewijktoren
GeldermalsenHervormde KerktorenDe toren dateert van circa 1200 en behoorde tot de oorspronkelijke kapel die op deze plek stond
GroessenSint-Andreaskerktoren
Kerkwijkhervormde kerkschip en toren
Leurhervormde kerkschip en toren
NijmegenValkhofkapelgeheel, met uitzondering van wijzigingen muurwerkEnige resterende romaanse centraalbouw in Nederland
Barbarossa-ruïnegeheelRuïne slotkapel, met koorsluiting in Rijnlandse stijl
Grote of Sint-StevenskerktorenGrotendeels reconstructie
OosterbeekOude KerkschipRijk versierd portaal
Ressenhervormde kerkschip en toren
Rhedenhervormde kerktoren
Valburg hervormde kerk schip en toren
VelpOude Jan kerkschip en toren
Wadenoijenhervormde kerkschip en toren
WehlSint-Martinuskerkonderbouw toren
Wilphervormde kerkschip en toren

Groningen

Groningen is rijk bedeeld met middeleeuwse kerken. De meeste van die kerken behoren tot de romanogotiek, een overgangsvorm tussen de romaanse bouwstijl en de gotiek, die met name in Groningen en het aangrenzende Oost-Friesland en in mindere mate in Friesland is te vinden. Bij een aantal kerken, de oudste die bewaard zijn gebleven, zijn nog elementen aan te wijzen die als romaans geduid kunnen worden.

PlaatsnaamObjectRomaansBijzonderhedenAfbeelding
BedumWalfriduskerktoren
BierumSebastiaankerkschip en torenGereduceerd westwerk. Schip deels romano-gotisch
DoezumSint-Vituskerktoren en koorToren in tufsteen met deels behouden gereduceerd westwerk, koor in baksteen
Eenumhervormde kerk
GodlinzePancratiuskerkschip en torenDeels romano-gotisch
Harenhervormde kerk
HellumWalfriduskerk
HolwierdeSint-Nicolaaskerkonderste helft van het schip
Kantenshervormde kerkschip en toren
LeensPetruskerk
LeermensDonatuskerkschip
MarsumMauritiuskerkschip, koor en torenOorspronkelijke dakbedekking monniken en nonnen, nog aanwezig
Midwoldehervormde kerk
Niekerk (Grootegast)hervormde kerkschip en toren
NoordlarenBartholomeüskerktoren
OldenzijlNicolaaskerkRijk gedetailleerde koorsluiting in Rijnlandse stijl.
OosterwijtwerdMariakerkschip en koorVensters in schip vergroot. Halfronde koorsluiting.
Siddeburenhervormde kerkgeheel
Wirdumhervormde kerk
Zuidwoldehervormde kerk
Ten BoerKloosterkerk

Limburg

PlaatsnaamObjectRomaansBijzonderhedenAfbeelding
AsseltKerk van Sint-Dionysius de AreopagietSchip en koorIngrijpend verbouwd en vergroot
BergenKerktoren
GrathemSint-SeverinuskerkToren
GulpenOude kerkToren
HeelKerk Sint-Stephanus VindingToren
HeerlenSint-PancratiuskerkSchip en torengewelfconstructie in zijbeuken
SchelmentorenVerdedigingstoren: 12e eeuw
HolsetH.H. Lambertus en GenovevakerkSchip en toren
HoltumSint-MartinuskerkToren
KerkradeAbdijkerk RolducCrypte, koor, schip en torenGereconstrueerd klaverbladkoor; drie-conchen-crypte; bijzondere kapitelen en basementen
KlimmenSint-RemigiuskerkHoofdbeuk van schipVoormalig zaalkerkje, met neoromaanse uitbreiding tot kruisbasiliek (!)
LemiersSint-CatharinakapelSchip en koorVolledig bewaard zaalkerkje van vroeg-romaans type.
LimbrichtOude Sint-Salviuskerk (Limbricht)Sint-SalviuskerkjeDeel schip en koor
MaastrichtBasiliek van Onze-Lieve-VrouwWestwerk: begin 11e eeuw; schip, transept en koor: 12e eeuwImposant westwerk en kooromgang; rijk aan romaanse gebeeldhouwde kapitelen
Sint-ServaasbasiliekSchip en transept: 11e eeuw; koor en westwerk: 12e eeuwInvloedrijk bouwwerk, in later eeuwen sterk gewijzigd; rijk aan romaanse bouwsculptuur
"Onder de Bogen"11e of 12e eeuwSteunbogen (?) tussen Westwerk Sint-Servaasbasiliek en Proosdij van Sint-Servaas
Proosdij van Sint-ServaasGevel Hoge Leenzaal: 12e/13e eeuw (ramen later); kelders
HelpoortCa. 1230Oudste stadspoort van Nederland
Lang GrachtjeCa. 1230Onderdeel eerste middeleeuwse stadsmuur
Klein GrachtjeCa. 1230Onderdeel eerste middeleeuwse stadsmuur
Onze-Lieve-Vrouwewal en -torenCa. 1230Onderdeel eerste middeleeuwse stadsmuur
Waterpoortje Wyck13e eeuwReconstructie eind 19e eeuw
Sint ServaasbrugKern 1280-96Oudste brug van Nederland; in de loop der eeuwen vele malen vernieuwd
Kasteelruïne LichtenbergDonjon: 11e eeuwNa brand in 1747 vervallen
Kasteel De BurghtOnderbouw: 11e eeuw (?)Vele malen verbouwd
Kasteel BorgharenWesttoren en resten van donjon en ringmuur opgenomen in latere constructies: 12e/13e eeuwSterk verbouwd
MeschSint-PancratiuskerkSchipOorspronkelijk muurwerk met opus spicatum
NeeritterSint-Lambertuskerkonderbouw torenTorendeel uit de 13e eeuw, zonder versieringen
NijswillerSint-DionysiuskerkSchipIn 1895-1896 verhoogd en uitgebreid met oostpartij
RoermondMunsterkerkWestbouw, schip en koorTorens uit 19de eeuw (P.J.H. Cuypers). Laat-Romaans: Rijnlandse invloeden
Sint OdiliënbergBasiliek van de H.H. Wiro, Plechelmus en OtgerusGeheelGrotendeels gereconstrueerd volgens oorspronkelijke vormen.
SusterenStiftkerkGeheel (Ottoons)Westwerk ingrijpend gewijzigd. Bovengrondse (buitenwerkse) crypte.
ThornStiftkerkWestwerkRomaanse westcrypte
VaalsHervormde kerkToren
VoerendaalSint-LaurentiuskerkTorenDoopvont van Naamse hardsteen
WahlwillerSint-CunibertuskerkOnderbouw schipFraaie interieurbeschildering van Aad de Haas

Noord-Brabant

PlaatsnaamObjectRomaansBijzonderhedenAfbeelding
DennenburgSint-Michaëlskerkschip en toren
EethenHervormde kerkschip en toren
GenderenNederlands Hervormde KerkOnderbouw van de toren
MeeuwenNederlands Hervormde KerkToren
NeerlangelSint-Jan de DoperkerkOnderbouw van de toren
Oirschothervormde kerkschip
VelpSint-VincentiuskerkDeel van het schipDe zuidelijke muur van het kerkschip dateert uit de 12e of 10e eeuw. Het is vermoedelijk een van de oudste kerkmuren van Noord-Brabant.
VlijmenGrote kerkOnderbouw van de toren
WaalreOude Sint-Willibrorduskerkschip

Noord-Holland

PlaatsnaamObjectRomaansBijzonderhedenAfbeelding
HeilooWitte Kerktoren
Limmenhervormde kerktoren
Muidenhervormde kerktoren
Nederhorst den BergProtestantse Willibrordkerkschip en toren
OosterlandMichaëlskerkschip en torenKoor is reconstructie
Velsen-ZuidProtestantse Engelmunduskerktoren

Overijssel

PlaatsnaamObjectRomaansBijzonderhedenAfbeelding
DeldenOude Kerkpijlers middenschip en oostwand noorderzijschip
DeventerBergkerklichtbeuk en front met torensDiv. latere wijzigingen
Lebuïnuskerkcrypte en delen muurwerk interieur
Proosdijdelen muurwerk
EnschedeGrote Kerktoren, noordmuur (later gewijzigd) met fragment vroegere ingang
IJsselmuidenhervormde kerktoren
OldenzaalSint-Plechelmusbasiliektoren, middenbeuk, noorderzijbeuk, transept, zuidelijk absidiool, westelijke koortravee
RijssenSchildkerkdeel noordmuur; tufstenen muur met rondboogfries
WilsumSint-Lambertuskerktoren en schip
ZalkSint-Nicolaaskerktoren

Utrecht

PlaatsnaamObjectRomaansBijzonderhedenAfbeelding
BunnikOude dorpskerktoren en schip
Doornhervormde kerkschipIn 1924 verbreed met een zijbeuk in identieke stijl
HoutenPleinkerkZuidmuur van het schipDe zuidmuur van het schip zou uit de 10e/11e eeuw stammen
Oud-Leusdenoude kerktoren
UtrechtPieterskerkschip, transept en koor
Janskerkschip en transept
Nicolaïkerkwestwerk met torens, delen muurwerk interieur
Kloostergang MariakerkgeheelOorspronkelijk uitgevoerd in natuursteen, romaanse vormen later in baksteen hersteld

Zuid-Holland

PlaatsnaamObjectRomaansBijzonderhedenAfbeelding
Den HaagRolzaal (COMMONS) in 't Binnenhof[1],
Cultureel erfgoed 17475		midden 13e eeuwGebouwd als woning van de graven van Holland,
vanaf 1551 gerechtszaal
LeidenHooglandse kerkdeel westbouw
NaaldwijkOude Kerktoren
Rijnsburghervormde kerktorenRestant abdijkerk.
Sassenheimhervormde kerkschip

Referenties

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.